Please download to get full document.

View again

of 14
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.

Ahm et Ce...'ut Eren. Öze t o larak buraya kadar aç ık lanan noktala rı, gözönün de tuta rak, konumuzun

Category:

Memoirs

Publish on:

Views: 17 | Pages: 14

Extension: PDF | Download: 0

Share
Related documents
Description
c ~ I L Ll lı j R GÜç OLARAK TÜRK KÜLTÜR SOSYOLOı ISı. ÜZERINDE DiR inceleme -DEI'EME-' Ahm et Ce...'ut Eren Öze t o larak buraya kadar aç ık lanan noktala rı, gözönün de tuta rak, konumuzun ikinci bölümü
Transcript
c ~ I L Ll lı j R GÜç OLARAK TÜRK KÜLTÜR SOSYOLOı ISı. ÜZERINDE DiR inceleme -DEI'EME-' Ahm et Ce...'ut Eren Öze t o larak buraya kadar aç ık lanan noktala rı, gözönün de tuta rak, konumuzun ikinci bölümü olan, T ürk tarihinin Kültür-Sosyolojisini a ç ı k la m ağ a gayret cde lim : Bi l i n d i ği üze re, devletlerin ikbal devirleri, yükseldikleri devirler gibi. dek adans laruurı, inhitatlannm da hangi sebeplerden ileri geldiklerini araş tırmak umumi bir kaide, pre nsiptir. Türk kültür ve medeniyeti üzerinde ş i mdiye kadar incelemeler y apm ış olan bilginler, Türk kültür ve medeniyet tarihini üç büyük devir altınd a mütalaa e tm iş lerdir. a) Türklerin ;slamiyet; ka bu l etmeden evve l Orta Asya'da ku rdu kl arı devletler; bu devir miladdan önce, hatta Prehi sıorya devrinden baş layara k Türklerin islfimiyeti kabul ettikleri tarihe kadar, yani miladdan sonra X. yü zyıl so n la r ın a kadar zam anı ihtiva eden devird ir. İ l k ve on a zaman la rın büyük bir k ı smını kapsayan bu devir, tamamile Türklere has bir kültür ve medeniyetin izleri ni ta ş ı m a kt a d ı r. Bu devrin en yüksek kültür ve medeniyet ça ğ l arı, miladdan önce: 400 senesinde ku ru lmuş olan Hiyugnu Devleti zamanıd ır. Met e zam an ı nd a (M.E. 176) cn yüksek devrini yaşamı ş tı r. Daha sonra b ili n d i ği üzere, b a tı T ürk-hen devleti olup, Atilla za m a n ın da kudretli bir devlet olmuş ve Avrupa içlerine kadar yayılma, genişl eme imkan ını hazırlayan bir kültür seviyesine ul aşm ı ştır. Daha sonra b i li ndi ğ i üzere, bugün k ültürüm üzün, din. dil, edebiyat, sa n' at b ak ı m ınd an en yüksek bir devrini gösteren Göktürk devleri gelmektedir, ~ i l add an sonra Vii. yü 7. y ı l son la rı n a kadar devam e tmiştir. b) B ilind i ği üzere, lslümiyetin VII. yüzy ı lo rtaları nd a sür'atle g e l i ş. mesi ve bu dinin Asya'ya da niifuz etmesile, Türklerin blr k ı sm ı. yav aş, ya- Bu Ince l eı n ea tn bıuıtarar ı Tarih EMıit ıii.s 11 llerg ;.si'nln 1 8. say ısında yaymıa D. ml ~ b ul unmakta dı r. Tt RK KULTt'ft SOSTOLOJ'laı 177 . va\ isllm il.ül ı ilr ve medeni)cti u.hüını, irdiler. F aka ı, iı11mi)c titı yayı lm a- ı~d a n ikiyiil; y ılı aşan bir devir seçt ikıe n sonra ıneııl Türkler, X. yiky~ wnl ın na do~ fu kiı ider halinde isll m dimyasrne dahil olmu~l a fdır. Y a nı Türkk rin kitleler halinde iil i mi)'eti kallul etm eleri Emcvlye Dcvl cıi'n in lemamı ve Abbasiye Devleti'nin de d ıılılma devrine ı i rdip i ı r ~l ıı r~ X. )'uzyd sonla rırıda olmıq ııı r. S eden Türklerin iki ası r kadar k end ı, C ,I kultür '.c ıncden i)dl~ i nde \kuru tımitkıdır ru~u bugün clin meçhul bı m~ bir probkmdir. Bilindip aeee, miladıbn sonra Xi. y üzy ıl. ~ antıda. 8 Ü)'U ~ Ir. l ürk [)eo.-icu nin Ir.UlUhqu Ye 1r. 1.$iIı bir n manda iwlm dilnyaıın.ı hllim OL m,w isl1m kulw ve medeniy tı yan ı nd~ kendi lr. ü\lür1erinin de dev am ctıiii ; üpbnzdir. Türklerin önce daha ,ca ı~ ı ~i~aıgi r~.!a.rerin. den so nra. An.&lla). h ik i ın o l m al ıı rı ve ycrlqmcltn ılc T ürk ta ııhınd c,yeni bir devir b aş lar. Anadolu Selçuk imparatorlut undan son ra. hn ı an h ımpara torlus unun kuru lm a s ı, bu i m p ar a ıo r l u j. u n ~Il r a tl e üç k ı t'ay a y ~y ılm~s ı, Kanuni Sultan Süle)'man zam an ında,üçlü bir devre vaul olmas ı. h lam TUrk kiiııür ve medeniyetinin en yi1liielr. ık~ rini Iqkil eder. Fa1r.at bu )'Ub: k kiil tür ve medeni)'c:t, yıv ış. )'av bir inhilala, dek lld ın sa girerek, XVLIL. yüz: ylwa, Avru pa ınc:jeni)'d i h rtı unda bir du r ı klam a ıı: t'çi rdı k tnl ııon rı yenı bir kültür devri b~. c) Bu ~ i r liçüdc:il devirdir. XVIII. yüz) 11 hat lar ı n d ı n, Cumh uriyet devriıte kad ar denm eder. Bu devria urihi. T ürk lerdc )'eni bir harekc:tin ba, ladıp devirdir. b il hat. T anzimat, M c ıru li) et devirlcri, yeni bir kultur h a rc~ etinin al.\m~~l e ri I au k T ürkiye tarihinde ycr alır. Cumhuriyetin kurulma s ıle!u r~ le r,,o7ci, likle T Urkiyc'de meskon olan T ürkler, yeni b ı r kultur ça ı ın ı rmı } le rdı r k ı, bau ı arih yazarlıırım ız bu devri,.a tphl~mıı, Id illur d e!i}ınel ~ ri, A\'f\lpll Lelirleri alu nda TUrk K Ultür medeniyet devri a dı ı l ıınd a tav,,! ede rler. KanuunulCa bu labiı1ct ıanıam i k doj:ru depidi!. T ürklerin kendi devlet h ıy. tı ıu kurıum ak, mudatn ve muhafaza ctmek için 200 wneye yıkın bir za man 'irl enikleri bu de ~' ri doğru bir ım ınlı: ifade etmek l.\zım ıeline, :a1 dl10 Tıi rk KÜ ltii r ve M eden iy rı devri, yah ut tojdem T iirk. Kültiir-Mcoknl)'el ıw. ri diye ad l a nd ırmu: 1 1zund ır. Zira garpl ılqnıa, Avru pa'y'a yaklaşm. diye bir kullur i f~ hiçbir dev. lette IÖrülmemit tir. T ı rihimizde bu nc ~; dc:n ylflh ı ı e rimle r in ku l~a n ı ~m~ı, (Clilli k üt ı ür buh ranlanna yol llçm ~ur. Zira. kultür ken~ ine has b,ır Uç ı ü r. Ça~a~ b atı medeniyetinin nüfuz etm C!oi, Türklerin k end ıne has killlü r fak ıötler ini Oftadan h ld ı ı ırnıml}tu, yab ut k aldırma' a mu vaffak ol a mam ı ı ıı r. Zı r a, ıkp~ ıı ~ e kabul edijen modem kulıur v bıtlll amju, c:ivijiution'dut. Oz el ı i k l e Tü rkiye Cu rrıhu riyeu devn nde, zaman ve halin icaplanna u)'.un yeni bir dünya ı: ö ru ~ıı n Un gelmesi, TUrklcri n kend ine dönu, zihniyetinin uyand ı kın ı ıı: ös ıc r i r, Bütün ıı: a) rel Türk kultürünü meden i va,m alarla teçhizden, denatma ktan ibarettir. Pek ~ki rdı r ki, n rupay; kine giymekle bir kimlii! benliği ni ka)be ımez. kiij ıü l Iaktoeleri din, $an'ıı. ~cbiyat yine devmil etmektedir. Devleı 1~ i1, abl ;ik ı vnıl1 ar. M, Jdctl cı )'ine WUdir. Ötel. 1ilr.1e deviet göfut \1: ıdu kisi ) ine buyuk T ürk tarihinden mullıcm Olm ıltıur. Bunu anlamak için klşif olmala IUzum )'oklljl. YaJzı lz Cum humqkanlıp fonuna bakma k kllidir ki, devletimizin Cd )ilhek mu amın ın ha) tatı olan bu sembol biu ıarihimiz in dc\ let ıöfü}ü n ü a ç ı klar., ,ooem T ürk h arekeıinin ıa rihini açıkla )an laı Türkleri daima Japonya ilc mu hy«c c ım i, l erdi r. fıık at bu mukayese devri de bugü n at t ı k kmi değ i ldir. Tari lı in ~C'klcri ni öğ r e n nıd;, o!l.ilya a lm a lı. Çağd~ TÜrk kültül ve M «I e ni)' e l i' ıı i n neka dar bü )'ük ve I!UçlU mcrhalelcr a ıa ra k bu çala vaıd ıgını ö1tc.:nmclr.le mümkündür, ar a ı ıı ım ık l a kabildir. Bu arattlrmalaıd. b~ c:a ' II) C, )l l. ıcı, ı c likeler )'aralabilcn reve uuceer depl, ~:ıpıcı, yaralıl:ı C\ oliıioder Lihlli}elin kljdlc'lkl1mcw olmuıd ı r. OTellikle konumuzda milii güvenlik problcmiı.e 6ncm vetilmni esas al ın dllloa &öte, Türk kültür _yo&ojul bu ttphcdm mütalu ~ ikeekti t. Lı kemizin, b rihi ve roi!afi Jun.ununu dikkat l1uarı ıuı alarak Prof. OUo,\ fa u l' ın co kullarda J copolitih adlı bir malalcsinde ü1kcmizi ilıikndiun bı ı nazari)'esik ~[ayıhm. Ouo '-l aul, jeop:ıli likc ait larihi tahliller )'apar Len ve rmi ı oj du~u misaller a ras ı nd a, OmI5) a h a k kında diyor ki, Öna ~y d a kurulan büyük devıtt le r (Büyük hkender, Bizans, Arab Devleti n lh ıyeı Os. m a n l ı Imparalorlui u) daima B a ~r a Kfu'tezi ilc: Akdeniz ara!ij nda ki yerlerin halinu}elini ellerinde bulundurmal. i.ı emi ş lerdi ı. Bu lafi hi analit den JÖ)le bir netic.:e çık ar ır: Bura Körfezi ile Akdeniz Hu ındal i Ii)ui bir motif (iiirt. hh eket) m e)' d u ı,e lıne, R ıum (.tahı ) ilitlarile arlda kalaıı ülkeler de. mı' zide old up! gibi. ayni tarzda bomoloı bir tetlu lltladd ırmayl manız k alı ı, ancak, arada kalan ülkc'lcrdc kültür manzara~uıdaki tutum (anil\ld) eı.ıs ili. bmiie bir 13haw üle, bir dcpijdeje malul ka lmam ış i.e. Ono ~lau l'un ikti sürdüğü bu ltö'iij. belki. ünümüzde dc li ~ n dü nya muvuenesi ~lcunden do!..) ı li:nkil edilebilir. Fakıı t bu hal, ~s tt mel prensibi dept tirmez, zı r a arad ı kala n ülkede (Raum)larda kültur manzaf Ullıda büyük bir d eği. i ldi k. ı a havvll l vaki oluna, ın az i d e ld ayni larz siyase tlen (homolog) l e ş k il tıtl hnu ır. 278 AHMET cevat ~RE :'Il' TUR({ ({OLTt!n SOSYOLOJISI 279 ma sivasetinden kurta lam az. Böyle bir si)'asi motifc, tarza ka rşı durmak için, kcndi~ kültürünün kuvvetli ol m ası gerekmektedir. Büt ün tarih boyunca, bu gö rüşün hak im old uğ u nu inkar etmek müm kün d e ği ld i r. Eski ç ağ l a rd a Persler' in An adol u'ya hakim olm a ları için, satr ap l ı kla r kurmalan, Büyük lskender' in Anadolu'ya batı dan geçmesile Basra Körrezile Akdeniz ara. ınd a devlet kurma siyaseti, daha sonra Bizans-Arap mücadeleleri hep Basra ilc Akdeniz a ra s ınd ak i siyasi bir t eşkil a tl a nrn a için o lm u ş t u r. Özellikle T ürklerin Onasya'ya yer l eşt ik t c n sonra, Akdeniz ilc Basra Körfezi ha tta Hazcr denizi ilc Karadeniz, Akdeniz arasmda ayni tarz bir teş k il a t vücud e ge ti rmi ş ol ma l a rı bu prensibin yan lış o l ma d ığını göstermektedir, Birinci Dünya harbinde Basra Körfczini, Irak', ele geçiren Ingiltere. Akdeniz'deki hakimiyelini sürdürmek için arada kalan to p rak l a rı, T ürkiye, Filistin, Suriye'nin bir k ı sm ını da, ayni tarz bir idareyc ba ğl am a ğı d ü ş ü n üyo r du. Fakat bu ülkeler den, arada kalan Tü rkiye, bu ideolojiye, yani tarihi homo log bir idare tarzına k arş ı, bir kültür gücü göste rm iş oldu ğ u için milli güven liği ni muhafaza etmesi, T ürkiye'yi mukadder olan kolanizasyon tehlikesinde-;' ku rıarmışur. ı tikii l hami nin başarı ile zalerle son bulm a sı, Tü rklerin d vlet görüş ü ve kendi kültürterinin müd a taas ı hususundaki azm ve iradesinin eseridir, Bunun gibi, Akdeniz'den vaki olacak tehlikelere karş ı da mücadele aynidir. Birçok tarihi mücadeleler, hep ayni problemin devam ett i ğini gösterir. Anadolu Selçukilerinin milli bir devlet kurma gayreti, kendi kültü r ve medeniyetlerini geli ş tirmel eri sayesi ndedir ki, B a ğdad ' ı y ak ıp kavura n li ülagü' nün ord u l arı do ğrudan do ğruy a An adolu' ya gi rrne ğe muva f Iak ol arua m ış la r dı r. Fakat, A nad olu'da kültü r bi rli ği nin z ayı flamas ı, Selçukiler devrinde, da ha sonra O smanlı İ m pa r a to rl uğ u zam anınd a devlet gör üş ve telakk islnin z ay ı flam asına sebep ol muş, büyük d a ğı lm a tehlikesi baş gös te r mi ş ti r. Yüce Atatürk kü ltür entegrasyo nun önemini iyi biliyordu. Bir sözünde diy-ordu ki, memleketi mizin her han gi bir k öşesind e, halk ın emn iyetini devletin vah det ve a ayişi n l ihlale tasaddi (cesare t) edenler devletin bütün kuvvetlerini ka rş ısı nda bulm alıd ır. halde böyle d uru mlara d ü şm erne k için, yapum ası kap eden ted bir, modern T ürk-kültür ve med eniyctlni ülkenin her tara l ın a u l a şn rm a k ur. Bu Türkiye için u l aş r lrn ası çok uzun bir zaman isteyen bir mcsele d e ğildi r. Yuk a rıd a sözü edilen arganisatinn'un ge li ş tl nlmesi hususunda arz olunon metod taki p ed ild iği vakit hedefe u la şm akta büyük bir engelyoktur. Ş ü p h e s iz ki, bazı iç ve d ı ş tan gelen önemli ın an iala r v ard ı r. Bu manialar iyi bi lindiği takdirde kolayca ortadan k al dırı l a bilir. Bu hu u s1a~n izahina geçmeden önce, Prof. Louis'nin Avrupa alemi bakım ından T ürkiye hangi kültür ca mian na dahil o lmalı dı r, hususunda ileri sü rd üğü mütaldala ra kısaca göz gczdirelim, Pro f. Lou is' 3 ~l arı i 958 tari hli Geopolitik rnccmuas ında, eavru pa K ıt as ı M eselesi» ad lı makalesinde, yeni Avrupa h a ritası nın ne suretle tanzim ed ilmesi ı azım ge ld i ğ i n i, siyasi kült ürel ba k ımdan izah eder ve kendi tct kikann a dayanar ak K ü çü k asya'yı yani T ürkiye'yi Avrup a ülkeleri a ras ınd a sayı l m a s ın ın co ğra fi ve kültürel bak ımdan zorunlu o ld u ğ u n u a ç ıklar, - Prof. Louis'n in bir T ürk dostu olm asm a ra ğme n, Türkiyenin 2700 y ıld an beri Avrupa kültürünün ı es i ri a ltı nda b ul u n d uğ u n u ileri sürmesi, bir bak ı md a n eski Grek ve Rom a'nın kültürünün m üd a f a as ın ı n zarureti üzerinde durmak tad ır, bu ba kı md a n Türkiye'nin Avrupa k ıtası kühür entegrasyonu rıd a yer alm as ının tarihi bir mecb uriyer olduğu n u d e ğerl endlrme ğ e matultur. ŞUbhe siz ki, bu görüş Türkiye' nin Avru pa k ılası için bir tarafran kültürel, siyasi d i ğer taraftan da stratejik b a k ım d an pek önemli o l d uğ u na i şa re t etmekt edir. Nitekim. Trumann do ktrini, daha sonra Eisenhouwcr doktrini hep bu esasa göre tanzim edilen siyasi programl a rdı r. Net ice, bu ve daha d iğer gösterilecek örneklerden a n laşı lan mana ş udur : T ürkiye, tarih i, co ğrafi bakı mdan ba şlı b aşın a bir kültür merkezidir. Diger kü ltürler bu üike)-j kendi görü ş ü n e uygun bir t cşk i l ü t l a n dı rm a çab a sı gösterir. Bu görü ş, milletler kültür h a ritas ınd a arz c uiğ i manzara bir taraftan b a lı kültü rü, h ı ri stiyan alemi, d i ğ e r taraltan do ğ u kültürü yani, islam d üny ası e bu iki alemle ilgili uzak ve ya kı n d iğe r kültürler T ürkiye'yi ve bu ülkenin kü l tür siyasetini etkisi a l tı nda b u l und u nn a ğ a çalışm ak tad ır lar. Ru durum tarihi bir g el i şm en in neticesidir. d e ğ i ş m e si pek zo r bir meselc arz eder. Daha aç ıl bir ifade ilc eski şa rk ve garp müc adelesinin nuhrak n o ktas ı Türk iye'd ir. Bu durumu ile T ürkiye dünya. iya et terazi inin muvazcncslni temin eden bir ülkedir. Tarihte gö rül dü ğü üzere, bu iki altmden hangi tarafa meylederse, o taraf biraz dah a a ğ ı r gelir. Böylece T ürkiye başlı b aşı n a bir po tansiyel güce sah iptir. Bu ndan do l ayı dı r ki, Osm a n lı im pa r at or l uğu'nun d a ğı l ma de vri es nas ınd a Türk iyaset adam ları çok kere bu muvazencdcn faydalanarak. dev leti çok defa büyük çı k mazd a n ku rta rmı şla rdır ( K ab a k ç ı i sy anı n ı ba Uran Alemdar vakasr, Tanzimat Ferm a nının ilinı Anayasasının meriyete ge çirilmesi. v.). Fakat ş u r as ım aç ıklam a k l azımd ı r ki. tarihte Türkiye bu muvazcn e siya etinden Iaydalarurken, kendi potansiyel gücünü ku vvetlend irrnek fırsa t ın ı b u l amamı ş tı r. Devlet bir bu lı randan bir d i ğer buhranu s ü r ük l e nm i ş - ı pror. Louis Ik IDe! Dünya Harbl s ı rası n da uzun süre me mlekeumlzde ünlverstte de prort'lör olarak vazue görm~t U r. 280 AHMET CE\'AT EREN TURK KOLTt.'R SOSYOLOJISI 281 tir. M a rrıa fih hemen ilave edelim ki, bütün bu bootanlara rağmen, bugün bile Tü rkiye dünya siyasetinde, TUrk devle tine k omşu olan Yunanistan, Bulgaristan, Suriye, Irak ilc muk ayese edi lem ez, Hatta denizlerin artı k bir hudud olm adığ ı dü ş ü nülü rse, lta lya, Fransa, İ spanya ile bile karşr l a ş t tr t lam az, Bu ülkede en önemli rnesele Ono Mau l'un d e d iği gibi Basra Körfezi. ş imd i ise daha ziyade Hazer Denizi ve Karadeniz ile Akdeniz a r asınd ak i mücadelede kendi kültür gücünü muhafaza etmesi t eşk il etmektedir. Siyasetle pek az i,ı.. gisi olan Ge ethe'nin sonradan ele geçen mek t upl arın dan birinde, Atmanyanın ve del ayı s il c i 825 i rdeki Avrupa ve Ru sy a ' n ın tutumunu incelerken diyor ki, ı tanbul şayet yeni bir devlete verilirse, Almanya, Avrupa bu defa yeni bir dünya devleti ile ka rşılaşa ca k ur, Rusya'ya istanbul verilirse (ki, 'avarin, Edirne Muah edesi nihayet 1833 H Unkar Iskelesi a nlaş mas ı ilc bu durum h asıl olınuşt u ) Alm anya dahil, butun Avrupa dah a baıı ülkelerinden yard ım isternek mecburiyennde kalac ak tı r. Bu özet analizden sonra, Türkiye'nin kuitür-so yolojisia! daha gerçekel bir açı d an miitalaa edilmesi zarureti v ardır. Biz Türkiye'nin kiiltiir-sösyolojisini 1071 den sonra üç dev re ayı rara k mütalaa edebiliriz. Birinci devre, Malazgirli zaferinden tarihine, yani Ş aruı an gu Moğo! o rdul ar ın ın Anadolu içlerine kadar gelip Selçuk TUrk devletinin parçal an mas ına sebep o ıd uğ u zaman ı kapsar. Türklor An adolu'ya ye r le ş t i k te n sonra Emevi ve Ab basf devle tleri zama n ında yüksek bir k Ulı ü r ku rm uş olan İ sj im kultur ve meden iyeti son bu l Olu! idi. Cevdet P aşa, Ahmcd Muhiddin'in dedi ği gibi. Selçu k T ürkleri Anadol u'ya yerleşirken, i sl am i ye ı! yalnız bir din olara k kabul ettiler. Fakat Türkler kendilerine has ol a rı milli v asıflanm kaybetmediler. Bu karakter, özellikle devlet kurma k, Türk dev letini yaşatmak temel g ör ü ş ün d e daha kuvvetli görunuyord u. Din-i isıam ın hürr iyet, mu avat, adalet fiki rlerini kolayca benimsediler, şeri at kanu n l arı n ı kabul ettiler. Fakat Selçuk ller kendilerine has olan ahlaki milli vas ıflan nı da kal dı rıp a tm ad ıl a r. Din o nlan n nazannda bir inan ç t ı. faka t devlet fikri bir hayat m ücadelesi idi, bun u unutmad ıl a r, ub k ı Ro thaker'in Roma 'yı ta rifinde göste rdi ği gibi, Tü rk devleti'nin hudud l an nı tcvsic gen iş l etrne ğe ç a lıştıl a r. K aranl ık bir Orta ç a ğ devri geçiren Il izans'ın Anad olu'daki e aret, kölelik de vrine son verdiler. Bu duru m y alnız Bizans' a karşı bir f ü t uh at- ı siyasi m anzatas ı arz etmiyordu, ayni zamanda büyük bir kültür mücadelesi idi. Bizans devrinde viran olan, her ta ra fı bir harabe haline g elm i ş bulunan Anadolu'da yeni şehi r, kasa ba ve köyler kurdular, Selçukller H azreti Peygambcrin öyle beldeler ya p ınız ki, mescitlerin iz güzel olsun şek lindeki sözlerine i nan m ı ş l ard ı, ş ehirl er. kasab alar. yollar, kervansaraylar, biribiri ardı n - dan geli şrneğe b aş lad ı. Lati fund ien iktisadi sistemini tam amen ortada n kaldırd ıl ar. Yani hem maddi, hem manevi kuvvetin bi r leşm esi te yeni bir devlet ve kendilerine: yen i bir dünya yarattı l a r. Bir taraftan garp tan gelen H a çlı seferlerine k31)1 mücadele ettiler, bir taraftan da memleketlerini imar ettiler. B i l in d iği üzere, Sultan Mesud ( ) An adolu'ya sa l d ıran Alman imparatoru Kon rad ve Fransa k ra lı Vii, Louis'yi İ çel havalistnde ma ğ lup ve pe rişa n ettiler, Nihayet b il ind iği üzere, Alaeddin Keykubad (1 2ı ~) bütun Anadolu'yu ta m bir birlik alu nda top l am ağa mu,'ahak oldu. Doğu d a Ahlat k a l a s ı nı Eyyubilcrden zabt cui. Trabzon ve hav alisinde bulunan Comrıen k ra lları, bir nevi Selçukllerin yarı peyki hal inde idiler. ~l erk czj Ortaasya'da Kar aku ru m'da bulunan, Cengiz H an 'ın (i ) k urmu ş o ld uğu büyük impa r a torl u ğu n h udu d l a rı An adolu'ya kadar uranma ğ a başladı, fakat burad a ş u n okt ayı a ç ık lama k t a fayd a vardır. Anadolu tarihi üzerinde a raştı rmaları ilc tanınm ı ş olan J.F. Fa llmerayer diyo r ki. Cengiz H an, sağl ı ğında An adolu'nun zab n için bazı teşebb üs l e rd e bulundu i o de, Alaaddin K eyku bad' ın cesareti ve Anadolu 'da kurmuş old uğu birlikten dolayı bu ülkcye s a ld ırm a ğ a cesaret edemed i diyo r. Demek ki, Anadolu'da birlik ve beraberlik mevcu t o ld uğu müddetce bu ülkc başlı b a ş ın a büyuk bir güç olarak görünmektedir. Atatürk zam a nınd a y azı la n tarih k it abı ar ınd a bu devrin tarih görü şü şöy le ifade ed ilm i şti r, Aliaddin Keykubad, Ce ngiz ordu l a rın ın hücum ihtimaline k arş ı, Anadolu'nun büyük merkezlerini tahkim etmekle berabe r, maharetli bir politika takip ederek Cengiz o rd ul arı nın Selçuk o rd ula rına ıa arruz etmesine meydan ve rme rn i şt i r . 8 u küçük misali vermekten m aksadımız Atatürk zamarnnda eğitimde tarihe önem ve rilm i ş olduğun a işa re t etmektir. Kültür sosyolojlsini geliştire n faktörlerin başında din, san'a ı dünya göru ş U old uğ un a i ş aret etmi ş tik. Selçuk i m pa r a torl uğun un kuru luş ve gelişmesinde Anadolu'da umumi olarak bir kültür-entegrasyonunun dev am ın a önem vc r i ld i ği n i görüyo r uz. Solçuk i m p a ra torluğu nd a bu kultur entegrasyon un çözü lm eğ e ba şl amas ı ile, imparato rlukta da inh itat alametleri başl a dı c Selçuk i m pa ra torl u ğu d ı ştan gelen ilk tehlike k arş ı s ın da d ağıld ı, Bu dağılmanı n baş lı ca sebebi, devlet idaresi başında bulun anl arın taç, taht d av a l a r ın a düşm e lerile b a ş lad ı, B ilind iği üze re, Ali addin Keykubat bir hiy arı c ı neticesi ö ld ü r ü l m ü şt ü r. Alaaddin' in sağlığında b a zı Selçuk beyleri arasında mücadele ba ş lamışu. Alaaddin'i n sert tedbirleri, saray en trikal ar ını önleyemcdi, Bazı ordu birlikleri, pa r alı hıris tiy an asketler ve Selçuk beyleri Alaaddin'e cephe al dılar, AIa. d 2 Heyet, Ta rıh C11t IL S, 267. 282 AliML !' CEVAT E RE: TVRI{ KC LTO R SOSYOLOJ!S! 283 din'in yerine: oğl ıı ikinci Kcyhusrcv'i daha zay ıf karakterli o ld uğu ndan, onu tahta geçir mek istiyor a r d ı. Saade ttln Köpek ad ında bir emirio teşvik i ile Alaaddin ô ı d ü rü ld ü. Selçuk de vletind
Similar documents
View more...
Search Related
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks