Please download to get full document.

View again

of 8
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.

Ankara da Bir Devlet Hastanesine Başvuran Çocuklarda Hepatit B Seroprevalansının Belirlenmesi

Category:

Spiritual

Publish on:

Views: 27 | Pages: 8

Extension: PDF | Download: 0

Share
Related documents
Description
Ankara Med J, 2017;(1):1 8 DOI: /amj Ankara da Bir Devlet Hastanesine Başvuran Çocuklarda Hepatit B Seroprevalansının Belirlenmesi The Evaluation of Hepatitis B Seroprevalence in Children
Transcript
Ankara Med J, 2017;(1):1 8 DOI: /amj Ankara da Bir Devlet Hastanesine Başvuran Çocuklarda Hepatit B Seroprevalansının Belirlenmesi The Evaluation of Hepatitis B Seroprevalence in Children Applied to a State Hospital in Ankara Hüsniye Altan 1, Saadet Demirtaş 2, Demet Taş 3, Işıl İrem Budakoğlu 4 1 Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği 2 Ankara Gazi Mustafa Kemal Devlet Hastanesi, Mikrobiyoloji Bölümü 3 Ankara Ulus Devlet Hastanesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü 4 Ankara Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, Tıp Eğitimi AD Öz Amaç: Bu çalışmanın amacı Ankara ilindeki bir devlet hastanesinde, 0 18 yaş arası çocuklarda, HBsAg seroprevalansı, anti HBs pozitifliği sıklığını araştırmaktır. Materyal ve Metot: Ocak 2009 Haziran 2014 tarihleri arasında Ankara Gazi Mustafa Kemal Devlet Hastanesi ne başvuran ve mikro ELİSA yöntemi ile HBsAg ve anti HBs düzeyleri ölçülmüş olan 0 18 yaş aralığında 4210 erkek, 2983 kız çocuk çalışmaya alınmıştır. Çocukların yaş gruplarına göre 5 yaş grubu (1. grup 9 ay 2 yaş, 2. grup 3 6 yaş, 3. grup 7 11 yaş, 4. grup yaş, 5. grup yaş) oluşturulmuştur. Bulgular: 4231 örnekte HBsAg düzeyi ölçülmüş %0,80 i (34/4231) HBsAg pozitif bulunmuştur ve bunların %64,70 si (22/34) erkek, %35,30 ü (12/34) kızdır. HBs Ag pozitifliği açısından iki grup arasında anlamlı ilişki yoktur (p=0,389) örnekte anti HBs düzeyi ölçülmüş ve %75,30 ünde (2231/2962) anti HBs seropozitifliği saptanmıştır. Erkekçocukların %73,40 ünde (1599/2962) kız çocukların %77,60 sında (1363/2962) anti HBs pozitif bulunmuştur. AntiHBs pozitifliğiyle iki grup arasında anlamlı ilişki vardır (p=0,011). Yaş gruplarına göre seropozitiflik oranları şöyledir; 1. grup %78,70 (118/150); 2. grup %60,60 (429/260); 3. grup %64,20 (312/486); 4. grup %85,10 (798/938) ve 5. grup %77,40 tür (743/960). Aralarında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Sonuç: Çalışmamız 16 yıldır uygulanan hepatit B aşısı ve öncesi seroepidemiyolojisini değerlendirmek açısından önemlidir. Benzer çalışmalarla bölgelerin karşılaştırılması için de yararlı olabilecektir. Anahtar kelimeler: Hepatit B, seroepidemiyoloji, hepatit B aşısı Abstract Objectives: The aim of this study is to investigate the seroprevalence of HBsAg and frequency of anti HBs positivity in 0 18 years old children in Ankara province. Material and Methods: Retrospectively, 4210 boys and 2983 girls between 0 18 years who applied to Ankara Gazi Mustafa Kemal State Hospital between January 2009 and June 2014 and were examined for HBsAg and anti HBs levels by using Micro ELİSA technics were included. Children were categorized into five age groups. Results: 4231 HBsAg levels were measured and HBsAg positivity was found to be 0.80% (34/4231) % (22/34) of these were male, 35.30%; (12/34) were female. There was no significant relationship between the two groups regarding HBsAg positivity (p=0,389) anti HBs levels were measured and anti HBs seropositivity was found as 75.30% (2231/2962); anti HBS seropositivity were 73.40%; (1173/1599) for males and 77,60%; (1057/1363) for females. There was significant relationship between two groups regarding antihbs seropositivity (p=0,011). According to the age groups, seropositivity ratios were found as 78.70% (118/150), 60.60% (260/429), 64.20% (312/486), 85.10% (798/938) and 77.40% (743/960) in first, second, third, fourth and fifth groups respectively; and statistically significant relationship was found between them. Conclusion: Our study is important for evaluating the seroepidemiology of hepatitis B vaccination that has been administered for 16 years and before. It may also be useful for similar studies comparing different regions. Key words: Hepatitis B, seroepidemiology, hepatitis B vaccination 1 Yazışma Adresi / Correspondence: Dr. Hüsniye Altan Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği, Ankara e posta: Geliş Tarihi: Kabul Tarihi: Giriş Hepatit B enfeksiyonu halen tüm dünyada önemli bir sağlık problemidir. Dünya da iki milyar kişi bu virüse maruz kalmış ve enfekte olmuştur. 1, 2 ve 350 milyon kişi, %75 i Asya'da olmak üzere kronik hepatit B hastasıdır. 3, 4 Hepatit B enfeksiyonu kanla ve cinsel yolla bulaşır, perinatal ve horizantal geçiş, hastalığın yüksek oranda endemik olduğu ve çok sayıda HBsAg taşıyıcısı bulunduran ülkelerde oldukça fazladır, fakat doğumdaki aşılama perinatal geçişi yeterince kontrol etmektedir. 5, 6 Ülkemiz orta endemik bölgede yer almaktadır ve belirgin bölgesel farklılıklar göstermektedir. Hepatit B enfeksiyonunu kontrol etmenin en etkili yolu, bulaşmasını önlemek ve duyarlı kişileri, etkenle karşılaşmadan önce aşılamaktır. Hepatit B aşısı 1982 yılında lisans almıştır de Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tüm ülkelerin çocukluk aşılama programlarına 1997 ye kadar hepatit B aşısının girmesini hedeflemiştir. Ülkemizde de DSÖ nün önerileri doğrultusunda 1998 yılında itibaren hepatit B aşısı, ulusal rutin aşılama takviminde yerini almış, yenidoğan döneminden başlanarak üç doz olacak şekilde uygulanmaya başlanmıştır. 7 Standart aşılama şeması 3 dozdan oluşur 0, 1, 6. aylarda yapılır, tam doz aşılamadan sonra çocuk ve adolesanların %95 inde ve erişkinlerde bu şema uygulandığında erişkinlerin %90 ında bağışıklık oluşmaktadır. 8,9 Sağlıklı bireylerde anti HBs düzeyinin 10 miu/ml ve üzerinde olması 10, 11 akut ve kronik hastalığa karşı koruyucu olarak kabul edilmektedir. Çalışmamızda, ülkemizde rutin 1998 yılında uygulanmaya başlanan hepatit B aşısının, uzun dönem korumanın en iyi göstergelerinden olan hepatit B seroepidemiyolojisi, aşılanmış ve aşılanmamış bir populasyondaki taşıyıcılık veya hasta oranının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Materyal ve Metot Ocak 2009 Haziran 2014 tarihleri arasında, Ankara Gazi Mustafa Kemal Devlet Hastanesine herhangi bir nedenle başvuran 0 18 Yaş aralığında, HBsAg ve anti HBs tetkikleri istenilen çocuklar geriye dönük olarak incelendi. HBsAg düzeyi 1,1 miu/ml üzeri olanlar HBsAg pozitif ve anti HBs düzeyi 10 miu/ml nin üzerinde olanlar seropozitif kabul edildi. Mikro ELİSA yöntemi ile bakılan HBsAg ve anti HBs düzeyleri yaş gruplarına göre incelendi. İki çesit mikro ELİSA cihazı ile çalışıldı [Equipar Diagnostici, Saronno (Va), Italy ve DiaSorin Inc., Saluggia, Italy]. Anti HBs titresi minimum 1 maksimum 1000 miu/ml ölçülmekte ve bu değer cihaza göre değişmektedir. Çocukların yaş gruplarına göre 5 grup (1. grup 9 ay 2 yaş, 2. grup 3 6 yaş, 3. grup 7 11 yaş, 4. grup yaş, 5. grup yaş) oluşturulmuştur. Yaş grupları süt çocuğu, oyun çocuğu, ilkokul, ortaokul ve liseye göre planlanmıştır. 5. grupta olanlarda ulusal rutin aşı programında henüz hepatit B aşısı yoktu. Çalışmada cinsiyet ve yaşa göre HBsAg pozitifliği, anti HBs seropozitifliği, negatifliği ve düzeyleri 2 bakılmıştır. Çalışma için gerekli etik kurul onayı Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesi nden alınmıştır. İstatistiki analizi SPSS 12.0 Windows paket programında yapılmıştır. Parametreler; ortalama±standart sapma (miu/ml), standart hata ve yüzde olarak ifade edilmiştir. Verilerin normal dağılıma uygunluğunun araştırılmasında Kolmogrov Smirnov testinden yararlanılmıştır. Verilerin karşılaştırmasında kategorize olan değişkenleri için Pearson Ki kare testi, Independent Samples Test, anti HBs değerlerinin ölçüm ve karşılaştırılmasında ANOVA ve Post hoc testleri kullanılmıştır. İstatistiksel önemlilik için p 0,05 değeri kriter olarak kabul edilmiştir. Bulgular 7193 örnekte HBsAg ve anti HBs düzeyi bakılmıştır örnekte HBsAg düzeyi ölçülmüş, bunların %64,70 si (2609/4231) erkek, %35,30 ü (1622/4231) kadındır. Cinsiyet ile HBsAg pozitifliği arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (P=0,389) (Tablo 1). Tablo 1. Cinsiyet durumuna göre HbsAg pozitifliği HBsAg negatif Cinsiyet n(%) Erkek (n=2609) Kadın (n=1622) (n=4231) 2587 %99, %99, %99,2 Pearson Chi Square Test, p=0,817, Independent Samples Test, p=0,389 HBsAg pozitif n(%) 22 %0,8 12 %0,7 34 %0, örnekte %0,80 i (34/4231) HBsAg pozitif bulunmuştur. Yaş gruplarına göre HBsAg pozitifliği sıklıkları Tablo 2 de gösterilmiştir anti HBs düzeyi ölçülmüş ve anti HBs seropozitifliği %75,30 ünde (2231/2962) saptanmıştır. Erkeklerin %73,40 ünde (1599/2962) kızların%77,60 sında (1363/2962) anti HBs pozitif bulunmuştur. Cinsiyet ile anti HBs seropozitifliği arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. p=0,011 (Tablo 3). Kız çocuklarında seropozitiflik daha yüksektir. Yaş gruplarına göre seropozitiflik oranları 1. grup %78,70 (118/150); 2. grup %60,60 (429/260); 3. grup %64,20 (312/486); 4. grup %85,10 (798/938) ve 5. grup %77,40 (743/960) bulunmuştur. Yaş grupları ile anti HBs seropozitifliği arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. p 0,001 (Tablo 4). 2. grup ve 3. grupta, 1 ve 4. yaş gruplarına göre anti HBs seropozitifliği anlamlı olarak daha düşük çıkmıştır. Yaş gruplarına göre seropozitiflik oranları Tablo 5 de sunulmuştur ve değerler arasında yaş gruplarına göre istatistiksel olarak anlam fark saptanmıştır (p 0,001), ikili karşılaştırmalarda farkın ve yaş gruplarından kaynaklandığı belirlenmiştir. 3 Tablo 2. Yaş gruplarına göre HBsAg pozitifliği HBsAg Negatif Yaş Grupları 9 ay 2 yaş n= (%99,6) HBsAg Pozitif n( %) 1(%0,4) 2 6 yaş n= yaş n= yaş n= yaş n=1261 N=4231 Pearson Chi Square Test, p=0, (%99,7) 2(%0,3) 765(%99,5) 4(%0,5) 1176(%99,3) 8%0,7 1242(%98,5) 19(%1,5) 4197 (%99,2) 34(%0,8) Tablo 3. Cinsiyet durumuna göre seropozitiflik (antihbs pozitif) AntiHBs negatif Cinsiyet Erkek (n=1599) Kız (n=1363) (n=2962) 426 %26,6 306 %22,4 731 %24,7 Pearson Chi Square Test, p 0,01, Independent Samples Test p=0,011 AntiHBs pozitif 1173 %73, %77, %75,3 Tartışma Çalışmada 0 18 yaş aralığında değişik yaş gruplarındaki, hepatit B serolojik durumu değerlendirilmiştir. Cinsiyet ile HBsAg pozitifliği arasında istatistiksel anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Çalışmamızda HBsAg pozitifliği 0 18 yaş aralığında %0,80 bulunmuştur. Hepatit B aşısı rutin uygulamaya girmeden önce ülkemizde yapılan çalışmalarda çocukluk yaş grubunda HBsAg pozitifliği prevalansı %0,70 8,30, anti HBs pozitifliği prevalansı ise %6,60 13,30 olarak bildirilmiştir yılında İstanbul da %95,60 sı aşılı olduğu bilinen 9 ay 8 yaş arası 302 çocukta yapılan çalışmada HBsAg pozitifliği %1 ve anti HBs seropozitifliği %83,10 saptanmıştır. 13 Çalışmamızda HBsAg pozitifliği %0,80 di. Orta endemik bölgede bulunan ülkemiz için düşük olan bu değer rutin hepatit B aşılamasının başarılı bir şekilde uygulandığını ve etkinliğini göstermektedir. Amerika da tarihleri arasında 6 yaş üzerindekilere yapılan bir çalışmada, 1991 de hepatit B aşısı ile ulusal aşılama programına başlanmasından on yıl sonra HBV enfeksiyonunda %68 oranında belirgin 4 bir azalma olduğu gösterilmiş ayrıca bu yaş grubunda kronik HBV enfeksiyonu prevalansında %79 oranında bir azalma görülmüştür. 14 Tablo 4. Yaş gruplarına göre HBsAg seropozitifliği HBsAg Negatif Yaş Grupları 9 ay 2 yaş n= yaş n= yaş n= yaş n= yaş n=960 N=2962 Pearson Chi Square Test p 0, %21,3 169 %39,4 174 %35,8 140 %14,9 217 %22,6 731 %24,7 HBsAg Pozitif 118 %78,7 260 %60,6 312 %64,2 798 %85,1 743 %77, %75,3 Cinsiyet durumuna göre kız çocuklarında daha yüksek olan anti HBs seropozitifliği istatistiksel anlamlı farklı bulunmuştur. Oysa literatüre göre aşıya bağlı anti HBs pozitifliğinin çocuk yaş grubunda, cinsiyetten etkilenmesi beklenmemektedir. 14 Tablo 5. Yaş grupları ile AntiHBs değerlerinin karşılaştırılması Ortalama ± Standart Sapma Yaş Grupları Medyan (Q1 Q3) AntiHBs Düzeyleri miu/ml 9 ay 2 yaş 122,61± 8,79 n=150 82,50 (19,75 250,00) 2 6 yaş 79,48±5,52 n=429 24,00 (3,00 140,50) 7 11 yaş 90,98±5,33 n=486 31,00 (4,00 221,00) yaş 164,92±3,96 n= (41,00 250,00) yaş 145,16±3,68 n= ,50 (16,25 250) N= ,85±121,26 Anova ve Post Hoc test p P 0, grup ve 3. Grupta, 1 ve 4. yaş gruplarına göre anti HBs seropozitifliği %60,60 ve %64,20 değerleri ile anlamlı olarak daha düşük çıkmıştır ve bu yaş grupları için 5 literatürle uyumlu bulunmuştur. Nedeni yaş arttıkça antikor seviyesindeki düşmeye, soğuk zincire uymama gibi nedenlere bağlanabilir. Ancak yine diğer çalışmalara göre daha düşük düzeydedir. Süleyman ve ark nın İstanbul da yaptığı çalışmada 3 doz aşılı olduğu bilinen 1 5 yaş arası 912 çocukta anti HBs seropozitifliği %96,20 bulunmuştur. 15 Yine İstanbul da yapılan bir çalışmada 9 ay üç yaş anti HBs pozitifliği %88,47 ve üçbeş yaş %89,48 tür. 13 Sağlık Bakanlığı tarafından uygulanan aşıların etkinliği ile ilgili olarak ülkemizde yapılan değişik calışmalarda; Manisa da yapılan bir calışmada 1998 yılında sağlık ocağında aşılanmış bir grup çocuktan primer aşılamadan dört yıl sonra kan alınarak anti HBs yanıtları araştırılmış ve toplam 76 cocuktan 65 inde (%86,80) anti HBs pozitif bulunmuş. 16 Yine Antalya da sağlık ocağında 3,4 ve 9. Aylarda aşılanmış olan 200 bebekte üçüncü aşıdan bir ay sonra kan alınarak anti HBs duzeylerine bakıldığında çocukların %99 unda koruyuculuk olduğu gösterilmiştir. 17 Çalışmamızda 1, 2, ve 3. gruplarda seropozitifliğin beklenenden düşük çıkması, yıllar içinde antikor düzeyinin azalması ile ilgili olabilir düşüncesindeyiz. Ancak 4. ve 5. grupta antikor düzeyleri yine daha yüksek bulunduğu için bu gruptaki olgular aşı öyküsü bilinmediği için aşılanmış olabilirler. Ya da bu olgular arada hepatit B geçirmiş olabilirler. Aşıyı uygun dozda ve erken dönemde zamanında yapmak bunun için son derece önemlidir. Yenidoğan veya erken çocukluk döneminde aşılanan ve aşıya yanıt veren kişilerin %15 45 nin aşılandıktan 5 22 yıl sonra anti HBs düzeyleri ölçülemez veya düşüktür. 18,19 Bununla birlikte kanıtlar göstermiştir ki; aşıya cevap veren bağışıklığı yeterli olan kişilerde anti HBs düzeyleri tespit edilecek düzeyden düşük olsa bile HBV ye karşı koruyuculukları yeterlidir. 19, 20 Ülkemizde 2008 yılında Sivas ilinde yapılan bir çalışmada anti HBs negatif olanların oranı %26,10 ve HBsAg pozitifliği %0,16 olarak bulunmuştur. 21 Kaya ve ark yılında Van yöresinde 0 18 yaş grubunda hepatit B seropozitifliği, aşılanma durumu ve taşıyıcılığı değerlendirmişler, %71,30 anti HBs antikor pozitifliği tespit etmişlerdir. Antikor pozitifliği olanların %69 unun aşılı olduğu ve HBsAg pozitiflik oranının %0,20 olduğu bulunmuştur grup ve 4. grupta diğer yaş gruplarına göre anti HBs seropozitifliği %78,70 ve %85,10 değerleri ile anlamlı olarak daha yüksek çıkmıştır. Literatüre göre yaş arttıkça daha düşük değerler beklenmektedir. 12, de ülkemizde uygulanmış olan orta öğretim yakalama aşılamalarına bağlı olarak seropozitifliğin yüksek olduğu düşünülmüştür grup ve 3. Grupta, 1 ve 4. yaş gruplarına göre anti HBs düzeyleri anlamlı olarak daha düşük çıkmıştır. 2. grup 79,48±114 ve 3. grup 90,98±117.4 miu/ml ile en düşük değerlerde bulunmuştur. 4. ve 5. gruplar da bulduğumuz daha yüksek anti HBs değerleri yine ortaöğretim döneminde yapılan yakalama aşılarına ve yaş grubu nedeniyle sosyalleşmesiyle toplumdaki taşıyıcılar ile temasın artmasına da bağlı olabilir. 24 Ortalama anti HBs değeri 131,85 ±121,26 bulunmuştur. Bazı çalışmalarda üç beş yaş arası anti HBs değeri 341,11±211 ve beş sekiz yaş arası 178,22±94,6 tespit edilmiştir. 13 Demirören ve ark nın çalışmasında ortalama anti HBs değeri ise 260±198 miu/ml olarak bulunmuştur. 25 Çalışmamızda anti HBs değerleri daha düşük seviyede tespit edilmiştir. Yaş gruplarına göre anti HBs seropozitifliği ile benzerlik göstermektedir. 6 Şu anki bilimsel kanıtlara göre sağlıklı yetişkin ve çocuklar için hepatit B ye karşı pekiştirme aşılama önerilmemektedir. 26 sadece immün yetmezliği olan hastalar izlenmeli ve onların anti HBs seviyeleri 10 miu/ml nin altına düşerse pekiştirme aşılamasının yapılması önerilmektedir. 27 Bağışıklık hafızasının ne kadar sürmesi gerektiği sorusuna cevap aranmaktadır. Kanıtlar bu cevabın başlangıç bağışıklık yanıtının gücünden ve birincil aşılamadan başlayan zamandan edinildiğini göstermektedir. Aşılama yapıldıktan 30 yıl sonraki uzun dönemli takip çalışmaları bağışıklık hafızasının süresinin ve kalıcılığının gösterilmesi için gereklidir. 11 Sonuç Çalışmamızda 0 11 yaş grubunda seropozitiflik, ülkemizde üç doz aşılama oranlarının %97 olmasına göre beklenenden düşüktür ve karşılaştırılan benzer çalışmalardan da daha düşük çıkmıştır. 28 Çalışmamız, Aşının koruyuculuğu devam ediyor mu?, İmmün bellek ne kadar daha devam edecek?, Pekiştirme gerekli mi? soruları için yol gösterici olacaktır ve hepatit B seroepidemiyolojisi ile ilgili geriye dönük 0 18 yaş arası çocuklarda en fazla sayıyla yapılan çalışmadır. Ankara ilinden hastane tabanlı kesitsel bir çalışma örneği sunmaktadır. Diğer bölgelerle karşılaştırma olanağı sağladığı için de önemlidir. Kaynaklar 1. Daniels D, Grytdal S, Wasley A. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Surveillance for acute viral hepatitis United States, MMWR Surveill Summ 2009;58: Alter MJ. Epidemiology and prevention of hepatitis B. Semin Liver Dis 2003;23: Kao JH, Chen PJ, Lai MY, Chen DS. Occult hepatitis B virus infection and clinical outcomes of patients with chronic hepatitis C. J Clin Microbiol 2002;40: Andrade AF, Oliveira Silva M, Silva SG, Motta IJ, Bonvicino CR. Seroprevalence of hepatitis B and C virus markers among blood donors in Rio de Janeiro, Brazil, Mem Inst Oswaldo Cruz 2006;101: Goldstein ST, Zhou F, Hadler SC, Bell BP, Mast EE, Margolis HS. A mathematical model to estimate global hepatitis B disease burden and vaccination impact. Int J Epidemiol 2005;34: Banatvala J, Van Oehen S. Lifelong protection against hepatitis B: the role of vaccine immunogenicity in immune memory. Vaccine 2000;19: Noyan N, Aycan S, Ülkemizde rutin aşılama programları ve uygulamada karşılaşılan sorunlar. Klinik Çocuk forumu Pediatrik Aşılar Özel Sayısı 2002;2(2): Assad S, Francis A. Over a decade of experience with a yeast recombinant hepaatitis B vaccine. Vaccine 1999;18: Venters C, Graham W,Cassidy W. Recombiwax hb:perspectives past, present and future Expert Rev vaccines 2004;3: European Consensus Group on Hepatitis B Immunity. Are booster immunisations needed for lifelong hepatitis B immunity? Lancet. 2000;355: Leuridan E, Van Damme P. Hepatitis B and the need for a booster dose. ClinInfect Dis. 2011;53: Tatlı MM, Aslan G, Ataş A, Kösecik M. Bebeklerin rutin aşılamasında kullanılan ve yalnız S antijeni içeren hepatit B aşısının immunojenitesinin ve tolerabilitesinin S+preS2 antijeni içeren bir aşı ile karşılaştırmalı değerlendirilmesi. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2001;44: Nalbantoğlu B, Nalbantoğlu A, Külcü NU, Say A. Dokuz Ay 8 Yaş Arası Çocuklarda Hepatit B Seroprevalansı ve Aşılanma Durumları. Çocuk Dergisi. 2010;10(3): Wasley A, Kruszon Moran D, Kuhnert W, Simard EP, Finelli L. The Prevalence of Hepatitis B Virus Infection in the United States in the Era of Vaccination JID 2010:202(2): Süleyman A, Gökçay G, Badur S, Aykın S, Kılıcı G, Tamay Z. Süt Çocukluğunda Hepatit B Aşısı Uygulanan Çocuklarda Serolojik Durumun Değerlendirilmesi Mikrobiyol Bul 2012;46(1): 5. Tosun SY, Eser E, Sır E, Bayındırlı D, İrencin D, Obalı C. Manisa ili Muradiye Sağlık Ocağı merkez bölgesinde 1998 yılında hepatit B aşılama programına alınan cocuklarda dört yıl sonraki aşı koruyuculuk düzeyinin araştırılması. MN Klinik Bilimler&Doktor 2003;9(4): Erol M, Velipaşaoğlu S, Uğuz A,Artan R,Yeğin O. Türk Bebeklerinde Hepatit B aşısının Etkinliği. Türk Pediatri Arşivi 2000;35(4): Mast EE, Ward JW. Hepatitis B vaccine. In: Plotkin SA, Orenstein WA, Offit PA, eds. Vaccines. 5th ed. Philadelphia; PA: Saunders; McMahon BJ, Dentinger CM, Bruden D, et al. Antibody level and protection after hepatitis B vaccine: results of a 22 year follow up study and response to a booster dose. J Infect Dis 2009; 200: Petersen KM, Bulkow LR, McMahon BJ, et al. Duration of hepatitis B immunity in low risk children receiving hepatitis B vaccinations frombirth. Pediatr Infect Dis J 2004;23: Ayvaz A, Nur N, Engin A, Çetinkaya S. Sivas il merkezinde yaşayan ilkokul birinci sınıf öğren
Similar documents
Search Related
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks