Please download to get full document.

View again

of 68
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.

CEMİYETİ İNŞA EDEN DEĞERLER AÇISINDAN HZ. LOKMAN IN NASİHATLERİ VE ÖNEMİ (Lokman Sûresi nde Yer Alan Öğütleri)

Category:

Self-Help

Publish on:

Views: 99 | Pages: 68

Extension: PDF | Download: 0

Share
Related documents
Description
CEMİYETİ İNŞA EDEN DEĞERLER AÇISINDAN HZ. LOKMAN IN NASİHATLERİ VE ÖNEMİ (Lokman Sûresi nde Yer Alan Öğütleri) Mehmet YOLCU * ÖZET Kur ân da adı hikmet ile özdeşleşmiş bir kişiden bahsedilecekse bu Hz.
Transcript
CEMİYETİ İNŞA EDEN DEĞERLER AÇISINDAN HZ. LOKMAN IN NASİHATLERİ VE ÖNEMİ (Lokman Sûresi nde Yer Alan Öğütleri) Mehmet YOLCU * ÖZET Kur ân da adı hikmet ile özdeşleşmiş bir kişiden bahsedilecekse bu Hz. Lokman (as) olmalıdır. Hikmet, sanki onun en belirgin vasfıdır. Bu vasıf, tüm peygamberlerde mevcut olmasına rağmen, onda daha bariz biçimde öne çıkmaktadır. Onun Hikmetinden bir demet Kur ân ın bir sayfasında art arda inci gibi dizilmiştir. Belki de bunun için hikmet ve irfan çizgisinin sembolü haline gelen Lokman bir Kur ân sûresinin adı olmuştur. Kureyş in ileri gelenleri çok aziz bildikleri Hz. Lokman ı Resûlullah a sorduklarında bu sûrenin tezahür etme zamanı gelmiştir. Böylece hikmet ile temsilcisi takdir edilmiş ve bu tarihte önemli bir çizgi olarak gösterilmiştir. Hikmet burada ilim, düşünce ve eylem bütünlüğü ve uyumluluğu manasında kullanılmaktadır. Bu makalede Hz. Lokman ın Öğütleri, Cemiyeti İnşa Eden Değerler açısından tasnif edilerek ele alınmıştır. Hz. Lokman ın Tavsiyeleri, bu araştırmada insanlık onuruna yakışır bir geleceğin yol işaretleri gibi ele alınmış ve onlarla cemiyetin inşa edilmesinin imkânı incelenmiştir. Anahtar kelimeler: Hz. Lokman, Hikmet, Öğüt, Sabır, Şirk, Maruf, Münker, İnâbe. ABSTRACT The advices of Hazrat Luqmaan and their importance from the point of the Values Consructing the Society ( his advices taking place in the sura Luqmaan) If, in the Qur an, it will be told about a person whose name reminds wisdom, this must be Hazrat Luqmaan (may peace be with him). Wisdom is all but his characteristic quaility. Although all of the prophets have this quality, Hazrat Luqmaan (may peace be with him) is foremost clearly. The importance of wisdom and knowledge, the way followed by the owner of them and his being tolerant with vast aptitude has made this line eternal. Thus, Luqmaan, the symbol of this line, became the name of a sura in the Qur an. When the prominent people of Quraish asked the Prophet Mohammed (peace be upon him) about Luqmaan whom they consider the holy one, it was the right time for this sura to come on the scene. So wisdom and its representative has been appreciated and shown as an important multimodel. From this point of view, wisdom is used in the meaning of science, thought and action integrity and harmony. In this article, the Advices of Luqmaan have been evaluated from the aspects of Values Consructing the Society by classifying. At the end of the studying, it has * Dr., İnönü Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, Tefsir Anabilim Dalı. 148 Mehmet YOLCU been understood that the Advices of Luqmaan have a big importance and are the signs of a humanely life in terms of future. Key words: Luqmaan, Wisdom, Advice, Patience, Shirq (associating partners with Allah/God), Maruf ( accepted via intelligence, way of religion and disposition), Munker (rejected via intelligence, way of religion and disposition), Inâbe (inclining towards God most sincerely). I. GİRİŞ Hz. Lokman, kişiliği tertemiz kalan önemli tarihi şahsiyetlerden biridir. Kur ân ondan sitayişle bahsetmiştir. Her şeyden önce Kur ân çok önemli bölümlerinden birine onun adını vermiştir. Ayrıca onun bir sayfa tutan Hikmetine (Nasihatlerine) yer vermiştir ve bunların içinde Allah ın sözü mü yoksa Hz. Lokman ın nasihatlerinin devamı mı netlik kazanmayan derin anlamlı cümleler, tespitler vardır. Yüce Allah, Hz. Lokman a Hikmetin verildiğini haber vermektedir. Yine Kur ân tarafından verilen bilgilere göre kime Hikmet verilirse, ona büyük bir hayır verilmiş demektir (2/Bakara 269). Hz. Lokman ın adı Kur ân da iki kere takdirle anılma bağlamında geçmektedir. 1 Yaşadığı cemiyet içinde muhakemesi, tutumu ve yaklaşımı ile ünlenmiş olan Hz. Lokman, hangi bağlamda söz konusu edilirse edilsin, el üstünde tutulmuş, sevgi beslenmiş ve saygıyla karşılanmıştır. Çobanlığı, köleliği, işçiliği, marangozluğu, hizmetkârlığı ve yargıçlığı hep dikkat çekmiştir. İnsanlar daima onun yerinde olmak istemişler, hareket mantığına ve davranışlarına imrenmişlerdir. 2 Bütün bunlar konumuzun cemiyeti inşa eden değerler açısından ne kadar önemli olduğunu göstermektedir. En azından bir kişinin cemiyet içinde esaslı mücadele ve disiplinli hareket ile ne kadar ilerleyebileceğini ortaya koymaktadır. Sıradan bir kişinin kendini disiplin içinde eğitip donattıktan sonra çevresinde nasıl etkili olabileceğini ve onların ıslahında ne denli büyük rol oynayabileceğini de gözler önüne sermektedir. Hz. Lokman ın Kur ân da zikredilen Hikmeti (Nasihatleri) cemiyette yaşayan her insanın özünde sahip olmak istediği değerlerdir. Anne babasına iyi davranmayan bir insan bile, onlara iyi 1 Bkz. 31/Lokman 12. ve 13. ayetler. 2 Bkz. Taberî, Câmi u l-beyân, 31/Lokman 12. AY. Cemiyeti İnşa Eden Değerler Açısından Hz. Lokman ın Nasihatleri ve Önemi 149 davranan biri olmak ister. Rabbine hakkıyla şükretmeyen bir insan bile, gerçek manada şükreden bir kul olmak ister İnsanın içinde her zaman kendini açığa vuramayan bu güzel istekleri Hz. Lokman birer değer olarak öne çıkarmış ve onları benimsemenin, onlara uygun hareket etmenin cemiyet için ne kadar önemli olduğunu vurgulamıştır. Biz bu araştırmada Hz. Lokman ın Kur ân da yer alan Hikmetini (Nasihatlerini) merkeze alarak bir cemiyeti ıslah etmenin ne derece mümkün olduğunu görmek ve göstermek istiyoruz. Metot olarak öncelikle Lokman Sûresi nde yer alan ilgili ayetleri gözden geçireceğiz. Tefsîr Uleması nın bunlarla ilgili ne tür yorumlar yaptıklarını sergilemeye çalışacağız. Hadis kaynaklarında yer alan rivayetlere yer vereceğiz. Ahlak ve edebiyat kitaplarında geçen ilginç tespit ve yorumlara değineceğiz. Bunların hepsini harmanlayarak bu Hikmetin (Nasihatlerin) bir cemiyetin inşasında nasıl önemli bir rol oynayacak değerler oldukları göstereceğiz. Ama her şeyden önce biraz Hz. Lokman ve kişiliğinden bahsetmek gerekir ki, söylenenler belli bir zemine otursun ve havada uçuşan cümleler gibi algılanmasın. 1. Hz. Lokman ın Kimliği Hz. Lokman ın tam adı şöyle tespit edilmiştir: Lokmân b. Bâûrâ Nâûr- b. Nâhûr b. Târuh -Âzer-. 3 İbn İshâk a (v.151) göre nesebi dördüncü kuşakta Hz. İbrahim in babasına ulaşır. Lokman b. Ankâ b. Sedûn [Serûn] deyip nasihat ettiği oğlunun adı Sârân dır 4 diyen rivayetler de mevcuttur. Biz çokça zikredilen ve belli başlı müfessirlerin kaydettiklerini birinci rivayet olarak verdik. Bunların tetkiki ise daha başka incelemeler gerektirir. Lokman b. Bâûrâ nın Hz. Eyyüb [kardeşinin ya da teyzesinin oğlu] veya Hz. Davud döneminde yaşadığına dair kayıtlar vardır. 5 Şeddâd b. Âd ın kardeşi olup birine Kuvvet diğerine Hikmet verildiği de söylenmiştir. 6 Vâkidî (v.207) der ki: İsrailoğulları na kadı- 3 İbn Acîbe, Bahru l-medîd fi Tefsiri Kur âni l-mecîd, 31/Lokman 12 AY; Ebû Hayân, el-bahru l-muhît, 31/Lokman 12 AY (VII, 186); Hâzin, Lübâbu t-te vîl, 31/Lokman 12. AY.; Kurtubî, el-câmi, 31/Lokman 12. AY. 4 İbn Kesîr, Tefsîr, Alûsî, Rûhu l-me ânî, 31/Lokman 13. AY. 5 Zemahşerî, el-keşşâf, 31/Lokman 12. AY. 6 Bkz. 31/Lokman 12. ve 13. ayetler. 6 Bağavî, Meâlimu t-tenzîl, 31/Lokman 12 AY. 150 Mehmet YOLCU lık yapan, Eyle ve Medyen tarafında yaşayan bilge bir âlim, fazilet ve irfan ehli bir zat olduğu kesindir. 7 Ebû Hâtim es-sicistânî, onun Hıdır dan sonra en uzun yaşayan ikinci kişi olduğunu belirtir. İlgili metin şöyledir: Yedi kartalın ömrü kadar bir ömür yaşadı. 8 Bu, dokuz yorgan eskitti deyiminde olduğu gibi uzun yaşamayı anlatan bir tanımlama da olabilir. İslâm ın geldiği sırada Kur ân ın ilk muhatabı olan insanlar Hz. Lokman ve onun hikmetinden haberdar idiler. Hatta onlar Lokman adında iki şahsiyet bilirlerdi. Birincisi uyanıklık, liderlik ve dâhilikte saygı duydukları Lokman b. Âd idi. Bu ünlü bir aileden gelen ünlenmiş bir hükümdardır. 9 İkincisi ise, hikmetleri ve vecizeleriyle şöhret kazanmış olan Hekîm Lokman (b. Bâûrâ) dır. Yüce Allah ona hikmet, akıl ve zekâ yönlerinden üstünlük vermiştir. Hikmetli sözleri Araplarda yaygın halde bulunuyordu. 10 Bu her iki zatın kimi zaman karıştırıldığı ve birine ait bilgi ve vasıfların diğerine aitmiş gibi aktarıldığına da rastlanmaktadır. Sudan dan çıkmış meşhur üç erdemli insanın Bilâl (Habeşli), Hz. Ömer in kölesi Mühecca ve Lokman (Sudan ın Mısır a yakın Nubya tarafından) olduğu söylenmiştir. Hz. Lokman ın Habeşli bir marangoz, terzi, dokumacı, çoban, İsrailoğulları nın hâkimi/yargıcı olduğu hakkında farklı görüşler de vardır. 11 Yüce Allah ın onu deruni tefekkür, derin yakîn ile takvâ ehli kıldığı bir kul olduğunu; onun Allah ı, Allah ın da onu sevdiğini, ona bir de hikmet bahşettiğini açıklayan birtakım rivayetler de nakledilmektedir. 12 İmam Mâlik (ra:v.179), Hz. Lokman ın Hikmetinden birçok tespiti el-muvatta da kaydetmiştir. 13 Lokman, Arabistan da âlim ve hakîm bir kimse olarak tanınırdı. İmru u l-kays, Lebid, A şâ, 7 Zebîdî, Sahih-i Buhari Muhtasarı Tecrîd-i Sarîh Tercemesi ve Şerhi, (çev. Ahmed Naim-Kâmil Miras, I. Baskı, DİB Yay. İstanbul 1936), IX, Zemahşerî, el-keşşâf, 31/Lokman 12. AY.; İbn Hallikân, Vefeyâtu l-a yân, V, Beğevî, Meâlimu t-tenzîl, İbn Âşûr, et-tahrîr ve t-tenvîr, İbn Âdil, el-lübâb, 31/Lokman 12. AY. 10 Bkz. Câhız, el-hayevân, I, 290, 499, 11 İbn Acîbe, Bahru l-medîd, 31/Lokman 13 AY. 12 Seâlibî, İbn Atıyye, Kurtubî, İbn Acîbe Tefsîrleri, 31/Lokman 12. AY. 13 Kattân, Teysîru t-tefsir, 31/Lokman 12 AY. Cemiyeti İnşa Eden Değerler Açısından Hz. Lokman ın Nasihatleri ve Önemi 151 Tarafa ve Nabiğa gibi cahiliye şairleri, şiirlerinde kendisini zikretmiştir. 14 Bazı tahsil görmüş Araplar da Lokman'ın hikmetli sözlerini ihtiva eden Sahife-i Lokman isimli bir külliyata sahipti. Rivayetlere göre Hicret'ten üç yıl önce Resûlullah ın (sas) etkilediği Medine ahalisinden ilk kişilerden biri de Süveyd b. Samit olmuştur. Bedevî liderlerin ünlülerinden biri olup cesaret, sabır, metanet, dayanıklılık vb gibi ahlaki üstünlükleri ve üstün soyluluğu nedeniyle kavmi tarafından el-kâmil [kusursuz adam] diye bilinen Süveyd b. es-sâmit in Hac ve Umre için Mekke ye gelişiyle ilgili rivayet bunun açık delilidir. Resûlullah bu kişi ile karşılaşıp onu İslam a davet ettiğinde adam elinde Lokman Hekim in hikmetini özetleyen bilgiler olduğunu ifade etmiş ve: Onun Mecellesi (Hikmetinin Mecmuası) bende mevcuttur diyerek okumaya başlamıştır. 15 Onun için Kur ân Çağrısını da onun çağrısı gibi bir şey sanmıştır. Resûlullah (sas) ise, onun sözlerini dinlemiş, ona Kur ân dan bir bölüm okumuş ve kendisine gelen Allah Kelâmının bu kelâm-ı kibârdan farkını izah etmeye çalışmıştır. 16 Resûlullah döneminde yaşayan Ehl-i Kitap arasında Lokman kültürü veya edebiyatına ilişkin malum bir bilgi mevcut değildir. Belki de onları kendi Kutsal Metinleri ile yetinerek ona eğilme gereği duymamışlardır. Bu nedenle Yahudi ve Hıristiyan kültüründe Hz. Lokman ın izine rastlanmamıştır. 17 Hz. Lokman a bu kıssalar dolayısıyla Batıda Araplar ın Ezop u dendiği, Avrupa da Ezop a atfedilen birçok nüktenin Ona da izafe edildiği kimi müsteşrıklar tarafından ileri sürülmektedir. Heller, Hz. Lokman ı, Romalı Ahikar veya Yunan ın Ezop una benzetenler, onların sözlerinin veya onlarla ilgili anlatımların benzerliklerine dayanmaktadır, demekte ve onun hikmetini aslı 14 Câhız, el-hayevân, I, 290, Bkz. Derveze, Kur ân a Göre Hz. Muhammed in Hayatı, çev. Mehmet Yolcu, Gözden geçirilmiş 3. Baskı, Ekin Yay. İstanbul 1998, I, 273, ayrıca, ae., I, İbn Hişâm, es-sîre, II, 34-36; Beyhekî, Delâilu n-nubuvve, II, 292; İbn Seyyidi n-nâs, Uyûnu l-eser, I, 278; İbnu l-esîr, Üsdü l-gâbe, II, 478; Zemahşerî, el-fâik, el-cîm mea l-lâm [I, 225]; İbn Kesîr, es-sîretu n- Nebeviyye, II, 173-4; Beğavî, Meâlimu t-tenzîl, 3/Âl-i İmran 103 AY; İbn Âdil, Tefsîru l-lubâb, 3/Âl-i İmran 103 AY. 17 Heller, Bernhard, İslâm Ansiklopedisi, MEB., Eskişehir 1997, VII, 66. Lokman mad. 152 Mehmet YOLCU astarı olmayan masallar, hikâyeler düzeyinde görmeye çalışmaktadır. 18 Ne ki, bu, müfrit bir eğilimin tezahüründen ibarettir. Lokman (as) ın kişiliği ve hikmetli sözleri sözlü olarak dilden dile aktarılınca onunla ilgili birçok şeye asılsız, şüpheli, abartılı sözler ve kimi tutarsız görüşler de karışmıştır. 19 Yine bu tamamen kuşkuya düşmek doğru olmayacaktır. Fethu r-rahmân ın belirttiğine göre, Hz. Lokman ın kabri, Filistin de bulunan Remle nin Sarfend kasabasındadır. Katade nin beyanı da buna uymaktadır: Kabri Remle Camii ile Pazarı arasındadır. Orada İsrailoğulları tarafından öldürülmüş pek çok peygamberin kabri de bulunmaktadır. 20 Kur ân da ise Hz. Lokman ın ne zaman, nerede yaşadığına, hangi milletten olduğuna, ne ile meşgul olduğuna ve nerede vefat ettiğine dair bilgi verilmez. Bu belki de Kur ân ın anlatım üslubu ile ilgilidir. O, daha fazla işin özü ilgilenmekte ve olayın yalnız ders ve ibret alınması gereken veçhesiyle ilgilenmekle yetinmektedir. 2. Akıl ve Zekâsıyla Sorunları Çözmesi Hekim Lokman, pratik zekâ sahibi bir insandı. En zor durumlarda bile çok basit çözüm yolları bulabiliyordu. Köle olarak birisine satıldığında, diğer köleler onu kıskanır ve efendisinin gözünden düşürmek için bir oyun yaparlar. Efendisinin aldığı incirleri yerler ve Lokman ın onları yediğini hep bir ağızdan söylerler. Lokman bu durumda çare olarak şunu önerir: Efendisinin her kölesine sıcak su içirmesini tavsiye eder. Efendileri öyle yapar, sonunda Hz. Lokman yalnız su kusarken, diğerleri incir artıklarını su ile çıkarmaya başlarlar. Böylece kimseye zarar vermeden suçlular ortaya çıkarılır Heller, age, VII, 66; Mevdudi, Tefhim, 31/Lokman 12. AY; AN: Nesefî, 1000 peygamberden ders aldığı ve 2000 peygambere hocalık yaptığı söylenmiştir der. Bkz. Nesefî, Medârikü t-tenzîl, Lokman Bu sözü direk onun görüşü gibi aktaranlar da vardır. Bkz. İbn Acîbe, Bahru l-medîd, Lokman 13. Nübüvvet Hikmet arasında tercih yapması istenmiş, o da Hikmeti seçmiştir diyenler de çoktur. Bkz. Semerkandî, Zemahşerî, Hâzin, Nesefî, İbn Acîbe, Şerbînî ve İsma il Hakkî Tefsirleri: 31/Lokman 12. AY. Bu ifadelerde açık bir abartının yer aldığı gözden kaçmamalıdır. 20 İsma îl Hakkî, Rûhu l-beyân, 31/Lokman 12 AY. İsma il Hakkî nin Tefsîr inde çokça nakil yaptığı bu kitap herhalde İbn Korkmaz diye bilinen Muhammed b. Muhammed in (v.883) Fethu r-rahmân fi Tefsîri l-kur ân adlı eseridir. 21 Zemahşerî, el-keşşâf, 31/Lokman 12 AY Cemiyeti İnşa Eden Değerler Açısından Hz. Lokman ın Nasihatleri ve Önemi 153 Bir köle olarak satılırken müşteri olanlara karşı kullandığı taktikte olduğu kadar, kendini hacip olarak istihdam etmek isteyen kişiye de bu işi güzel yapacağına dair sözleri ve neticede adamın kötü yolda olan üç kızını uyguladığı hekimâne metot ile yola getirmesi onun ne derece kıvrak bir zekâya sahip olduğunu göstermektedir. Bunu gören yabancı kişilerin bundan etkilenmesine ilişkin hikâyesi de onun keskin bir zekâ ve ince hesaplara sahip kararlı bir kişiliği olduğunu ortaya koymaktadır. 22 Bir gün efendisi, gelen misafiri için, Lokman a en iyi ne varsa onu ikram etmesini söyler. O da sofraya koyun dili ve yüreği getirir. Bir başka gün efendisi yine misafir için bu defa en kötü ne varsa onu çıkarmasını söylediğinde aynı şeyleri verdiğini görünce, sebebini sorar. Lokman, iyi bir dil ve yürekten daha iyi bir şey olmadığı gibi, kötü bir dil ve yürekten de daha kötü bir şeyin olmadığı cevabını verir. 23 Hz. Lokman ın fevkalade akıl yeteneği ve üstün zekâsı ile alakalı çok rivayet ve malumata birçok tefsir ve ahlak kitabı yer vermiştir. Biz bu kadarıyla yetineceğiz. 3. Hz. Lokman ın Nasihatlerinde Kullandığı Metod Cemiyeti inşa eden değerler açısından Hz. Lokman ın nasihatlerine bakıldığında görülmektedir ki, o sevgi, şefkat ve yumuşaklık karışımı bir hitap kullanmıştır: Yavrum diye söze başlamıştır. Bunun önemini açıklamak gerekirse, denebilir ki: 1. Hz. Lokman, hikmete nasıl eriştiği sorulduğunda doğru söz, emanete sadakat ve boş yere konuşmayı terk etmek ile hikmet ehli olduğunu ifade etmiştir. 24 İmâm Mâlik (ra:v.179) anlatıyor: Bana ulaştığına göre, Lokmân Hakîm e: (Çobanlıktan yargıçlığa yükselen serüveni hakkında) Sende gördüğümüz bu gelişmenin hikmeti nedir? diye sorulmuştur. Cevâbı şöyledir: Doğru sözlülük, emâneti yerine getirmek, beni ilgilendirmeyen şeyi terk etmek ve ahde vefâ göstermek 22 İbn Âdil, Tefsiru l-lubab. 31/Lokman 12 AY. 23 Taberî, Câmi u l-beyân, 31/Lokman 12 AY; Semerkandî, Bahru l- Ulûm, 31/Lokman 12 AY. 24 Muvattau Mâlik, HN: 3628; Taberî, İbn Kesîr, Semerkandî, Zemahşerî, İsma îl Hakkî, İbn Atıyye, Se âlibî Tefsirleri: 31/Lokman 12 AY. 154 Mehmet YOLCU [sayesinde bu mesafeyi alabildim]. 25 Gözünü haramdan sakınmak, diline hâkim olmak, yeme içmede helal lokmaya özen gösterip dikkat etmek, namusunu kirletmekten korumak, misafirlerime ikramda bulunmak, komşunun hakkına riayet etmek bunlara ilave edilmelidir. Bakmak, düşünmek ve ibret almak için büyüklere, güçlülere, zenginlere ve sultanlara gitmede ihmalkârlık yapmamak önemlidir. Ona hikmetin verilmesinin başlıca sebepleri bu erdemli tutum ve davranışlardır. 2. Nasihatinde konudan konuya geçmiş, üslûp ve tarzını değiştirmiştir. Ne sırf yasakları ne de sadece emirleri zikretmiştir. Onlardan karılmış bir kompozisyon sunmuştur. Yüce Allah da bunun arasına önemli birkaç söz katınca öğüdü kemale ermiştir (31/Lokman 14 ve 15. ayetler). 3. Hz. Lokman, ıslah planında sabır, sebat ve içtenlik ile uyarmayı esas almıştır. Acele etmemiş, umudunu kesmemiş ve vazgeçmemiştir. Oğlu ve hanımı kâfir olduğu halde onlara Müslüman oluncaya kadar vaaz ve nasihat etmeyi, sakındırma ve teşvik etmeyi ihmal etmemiştir. Neticede ikisi de Müslüman olmuştur. Hz. Nuh un hanımı ve oğlu ise Müslüman olmamıştır. Hz. Lut un iki kızı Müslüman olduysa da hanımı iman etmemiştir Hafs b. Ömer in (ra:v.248) rivayetine göre, Lokman (as) yanına bir torba hardal tanesi koyarak oğluna öğüt vermeye başlamıştı. Her öğüt verdiğinde torbadan bir hardal çıkarıyordu. Günün birinde torbadaki hardal tükenir, O da oğluna şöyle der: Ey oğul, sana o kadar öğüt verdim ki, şayet bu öğütler bir dağa verilseydi, dağ yarılırdı. Lokman(as) ın Sârân veya Mârân ismindeki bu oğlu babasının verdiği bütün bu öğütlerden ve özellikle bu son sözünden çok etkilenmiştir Yavrum, ilmi, bilginlere karşı böbürlenmek, basit insanlarla tartışmak ve meclislerde gösteriş yapmak için öğrenme! 28 Burada ilmin ne amaçla tahsil edilmesi gerektiği belirlenmiş ve gayesi tespit edilmiştir. 25 Muvattau Mâlik, Kelâm İbn Kesîr, Tefsîr Tercümesi, 31/Lokman 13. AY. 27 M. Seyyid Tantâvî, et-tesfîru l-vesît, 31/Lokman 13. AY. 28 Müsnedu Ahmed, I, 190. Cemiyeti İnşa Eden Değerler Açısından Hz. Lokman ın Nasihatleri ve Önemi Zemahşerî (v.538), Lokmân Hakîm in hikmetine misâl olarak şu hâdiseyi nakleder: Bir gün Hz. Dâvûd, Hekîm-i Lokmân dan bir koyun kesip en iyi yerinden iki parça getirmesini istedi. Lokman Hakîm de ona, kestiği hayvanın dilini ve yüreğini getirdi. Aradan birkaç gün geçtikten sonra Dâvûd [as] bu defa hayvanın en kötü yerinden iki parça et getirmesini istedi. Lokman Hakîm, yine koyunun dil ve yüreğini getirdi. Hz. Dâvûd, ona bunun sebebini sorunca da şöyle dedi: Bu ikisi iyi olursa, bunlardan daha iyisi; kötü olursa, onlardan daha kötüsü olmaz Bu anlatım ve devamı başka bir rivayette söyle yer almaktadır: Gerekmez, diyerek ve cehalete düşerek ilmi terk etme! Yavrum, meclisleri ihmal etme! Allah ı anan bir topluluk gördüğünde onlarla otur. Eğer âlim isen ilmin işine yarar; cahil isen onlar sana öğretirler. Umulur ki, Allah onlara rahmetini lütfeder, bu rahmet onlarla beraber sana da ulaşır. Allah ı anmayan bir topluluk gördüğünde onlarla oturma. Eğer âlimsen ilminin sana bir yararı olmaz; cahilsen onlar seni saptırırlar. Allah onları azabına uğratır, sana da onlarla beraber bundan bir zarar gelir Ebû Ümâme el-bâhilî den (raa:v.81) gelen rivayette Resûlullâh buyurur ki: Hz. Lokman oğluna şöyle dedi: Âlimlerin meclislerinde bulun! Hakîmlerin sözlerini dinle! Çünkü Allah, yağdırdığı bol yağmurla ölü toprağı dirilttiği gibi ölü kalbi de hikmet nûruyla diriltir. 31 Başka bir rivayette ise şöyle denmektedir: Hakîm-i Lokman, söyle derdi: Şüphesiz Allah bir şeyi emânet aldığı zaman onu mutlaka en güzel şekilde muhafaza eder Resûlullah, Hekim-i Lokman dan haber vererek şöyle buyurdu: Lokman, oğluna: Yüce Allah, k
Search Related
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks