Please download to get full document.

View again

of 18
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.

EROL GUNGOR'UN AIILAK ANLA ~I

Category:

Art & Photos

Publish on:

Views: 19 | Pages: 18

Extension: PDF | Download: 0

Share
Related documents
Description
EROL GUNGOR'UN AIILAK ANLA ~I Do9. Dr. Recep KJUC; Erol Giingor ahlak meselesi ile tecriibi psikoloji ve sosyal psikoloji ac;:1smdan ilgilenir. Bu sebeple ahlala. konu edinen pek c;:ok akademik yaztst
Transcript
EROL GUNGOR'UN AIILAK ANLA ~I Do9. Dr. Recep KJUC; Erol Giingor ahlak meselesi ile tecriibi psikoloji ve sosyal psikoloji ac;:1smdan ilgilenir. Bu sebeple ahlala. konu edinen pek c;:ok akademik yaztst ilk bak::l~ ahlakla ilgili goriinmesine ragmen esasta psikoloji yah~mastdrr. Bu yiizden ahlak anlayt~ldl ortaya koymayt hedefl.ediguruz bu tebligde psikoloji ile ilgili yah~malan inceleme konusu edilmemi~tir. Erol Giingor''iin. ahlak.anlayt~ldl Ahlak Psikolojisi ve Sosyal Ahlak (istanbul 1995; Metinde AP&!l ek/inde kzsaltz/mz hr) ismiyle kitap haline getirilmi~ olan 1974'te yazd!g. Ahlak Psikolojisi ile, 1975'te yazd!gj. Sosyal Ahlak isimli yah~anru esas alarak inceleyecegiz. Bu eserde de ahlaka b~ ac;:tsl esasen agultkl.j. olarak psikoljiktir. Ama ahlak problemlerinin yogun olarak ele almd!g-i esas c;:ab~mas1 budur. Profesorliik takdim tezi olarak haztrlad!g-i beirtilen 1993'te Hollanda Akademisyenler Birligi tarafindan yay1mlanmt~ olan Degerler PsiJ!:olojisi (Metinde DP eklinde ktsa/ttlmz tzr) isimli eseri btiyiik yapta ahllli degerlerin incelendigi ahlakla ilgili onemli bir c;:ab~masldrr. Bu eser de esasen bir ahlak psikolojisi ~mas1drr. Erol Giingor'iin son derece onemli iki eseri olan islamm Bugiinkii. Meseleleri (Metinde ibm eklinde kzsalfllmz flr) ile islam Tasavvufunun Meseleleri isimli eserlerinde ahlak ile ilgili klslm son derece az ve dolaylidrr... Erol Giingor'iin ahlak anlayt~lm be~ ana ba~lik halinde ele alacagt.z. Bu ba~liklar strayla Ahlakm Temellendirilmesi , Ahlala.n Kaynag-I , Toplumudaki Degi ~im ;Kar~1smda Ahlakm Degi~mezligi , Ahllli Tutars1zllk ve Ahlakm Din ve Hu ~. ile ili~kisi dir. Bu konulara geymeden once bir konuyu ayi.ldtga ka~ gerekecektir. Erol. Giingor'iin ahlak meselesine tecriibi psikoloji ve sosyal psikoloji ac;:1smdan yakla~llgtm belirttik. Burada ahlalo. psikoloji ac;:1smdan ele al.mak ne demektir? ~eklinde bir sual sorulabilir. Dolayts1yla once bu sualin cevab1 tizerinde yogunl~mak istiyorum. ' '.. Ahlak, felsefenin en eski problemlerinden biridir. Ahlak.m bir felsefe problemi olarak ele abnmasmm tari.hini Sokrat'a, belki daha da eskiye gottirmek mi.imkiindtir. Dolayts1yla ahlalo.n psikolojiriin konusu olmas1, felsefeye gore son derece yenidir. Bu sebepten de ahlak psikolojisinin ne oldugunun anl~j..lmas1 gerekir. Bu da oncelikle FELSEFE DUNYASl, SAYI: 27, : Do~. Dr. Recep KILl ; ahlak felsefesinin problem alarurun belirlenmesini gerekli kllar. Erol Gtingor de Degerler Psikoloji' ne ahlak felsefesi ile ahlak psikolojisi arasmdaki ayuuru orkaya koyarak ba~lar. ~imdi onu takip ederek ajljaian bir psikoloji problemi olarak ele almmastrun ue demek oldugunu a9lkhga kavu~,umaya 9alt~alun. Sokrat'tan gtintimiize kadar ahlak alarunda felsefenin cevab~ bulmaya yah~tl~ soru, ahlaki iyi nin ne oldugu sorusudur. Ahlaki iyinin neligi konusunda, yani iyi nedir? veya. iyi olmak nedir? sorusuna verilen cevaplar yalruzca degi~ik kiiltiir ve yevrelere, degi~ik ~ahsiyetlere sahip insanlar arasmda farklar gostermekle kalmarru~, aym zamanda bu sorulan dii~tinme ve ~tuma konusu yaprru~ filozoflar arasmda da 90k farkll go~lerin ortaya 91kmasma yol a9rru~ur. Bu durum hayti pozitivist bir ton kazanm1~ olan ilim gelenegi.nin ahlak problemini geri atmastrui sebep olm~. Giin ge9tikye geli~en sosyoloji ve sosyal antropoloji ara~urmalan, deger hiiktimleri konusunda tam bir kiiltii.rel relativizm in hakim oldugu sonucuna ul~rru~ur. Bu durum ~ISmda bilimsel dogrulama yontemi.ni esas alan felsefe gelenegine mensup fi.lozoflar i9in ahlak, anlarruru kaybetmi~, ahlak onermeleri anlamh birer onerme sayllmamaya b~lanrru~. Boylece ahlak, felsefenin degil de psikolojinin konusu olarak goriilm~. Ahliilon psikoloji konusu olrnastyla; ahlaki degerin ne oldugu, ahlak kurallarimn nasil tesbit edilecegi degil de, birtak:un ahlak kurallanrun ni9in benimsenmesi - gerektiginin psikolojik sebepleri ~ya b~lanrru~. insanlan ahlak kurallanru benimsemeye sevkeden psikolojik sebepleri ~Urmak Erol Gtingor'iin ifadesiyle bir psikolojik meseledir ve dola)'lstyla ahlak bir ilim konusu olunca psikolojinin bif saba SliD t~ eder (DP, 9). Ahlakt bir psikoloji konusu olarak goren rnantlk91 pozitivistler, ahlak konusunda klasik felsefeye tarnamen Zit bir tavu takmrru~lardrr. Onlar i9in aruk 'iyi nedir' veya ' neyin yaptlmast daha iyi olur', 'hangi tii.rlii davram~ gereklidir' gibi sorulann bir anla.id.l kalmarru~t1r. (DP; 10) Aynca_ bu insanlar psikolojiye bugiin onun bir ilim. olarak benimsemeyecegi ahlakln ni~tin (nasll degil) ogrenildigini ~ fonksiyomuiu yiiklemi~lerdir. Buradaki ni9in suali ~akm sos}tal ve pisikolojik fonksiyonlarma i~aret etmek iizere kullamlmaktadrr. Alllak kurallan psikolojik ve sosyal baktm 1 dan neye yarar? modem psikoloji fonksiyonu ar~aya yonelen ni9in sorusu yerine olguyu ortaya 9lkarrnaya yonelen nas11 sorusu iizerinde di.vldaktadrr. (DP, 10-11) Ahlakm problem sahaslll1 tesbit etmek ve bu problemlerin hangi disiplinlerin konusuna girebilecegini gormek i9in ahlak konusunda psikoloji ve felsefenin aynllk noktaslfll bulmak gerekir. Felsefe -ozellikle klasik felsefe- ahlaki iyinin mahiyetini ve iyiligin neden ibaret oldugunu psikoloji ise iyi :fi.krinin nasll dogup geli gini, insanlann hangi halve ~artlarda neyi iyi olarak kabul ettiklerini ara~aktadrr. Ahlakta ampirik ar~urmarun d.t~mda kalan her tii.rlii normatif d~ce ve ayru zamanda ahlaki dii~ce ile ilgili lojik, sernanti.k, epistomolojik problemler felsefenin inceleme konusu olmaktad.tr. (DP, 12) Dolay1Slyla Erol Gungor ahl k ile ilgili 9alt~malannda bu tiir problemler iizerinde durmarru~t1r. FELSEFE DUNYASl. SAYI: 27, : EROL GUNGOR'UN AHLAK ANLAYISI Ampirik ve descriptiv ahlak ara~tumalan hirer ilim (psikoloji, sosyoloji gibi) konusudur... Filozof bir taraftan neyin iyi ve dogru oldugunu bulmaya (normatif etik) yah~xyor, bir taraftan da bir ~eye iyi veya dogru demekte ni~in ve nasll haklj oldugunu isbat etmek (meta--etik) durumunda bulunuyor. (DP, 12) Ahlalo. konu edinen ilirnler etnoloji, tarih, sosyal antropoloji, sosyoloji ve piskolojidir. Bugiin etnoloji, sosyoloji ve sosyal antropoloji, birbirlerine ~ok yakm bir ~ekilde, toplumlarm ahlak sistemlerinin geli~mesi ve degi~mesi veya bu sistemlerin tasviri hakkmda bize bilgi verirler. Psikoloji ise daha ziyade ahlakm insan ferdinde ge9irdigi macerajl -ahlak normlanrun te~ekkiilu ve benimsenmesi, zeka.vs.- olan ili~kileri, i~ kontrol mekanizmalannm mahiyetini inceliyor. (DP, 15) iieriki sayfalarda da gorillecegi gibi ahlakl bir psikoloji problemi ola:rak ele alnu~ olan Erol Giingor, yapnn~ oldugu tesbit ve degerlendirmelerinde sosyal bilimci kimligine her zaman sad.ik kahm~. AHLAKlN TEMELLENDllULMESi MESELESi Ahlalan temellendirilmesi meselesi ile insan i9in ahlakh olmamn ni~in gerektigi sorusunun cevabx aranacakt:j.r. Bu konunun hem felsefeciler hem de sosyal bilimciler tarafmdan 96ztim getirilmeye yah~ilan bir mesele oldugunun farkmda olan Erol Gungor :filozoflann degil de sosyal bilimcilerin a~lklamalanna yer verir. Felsefi tahlil gerektiren onemli tesbitlerde bulunur. Fakat bunlarla ilgili felsefi. tart:i~ara girmez. Bu tiir tahlilleri ehline bualo.r gibi bir tavu i~indedir. Erol Giingor'e gore ahlak, toplum hayat:uun olmazsa olmaz tii.rden ~anndan biridir. Ciinkli ahlak olmazsa toplum hayati denen ~ey de olmaz, yani insanlar birarada ya~ayamazlar... Neyin iyi, neyin kotii oldugu hakkmda ortak bir anlayj.~ bulunmasaydl, insanlar arasmda diizen ve huzur yerine tam bir karg~allk htlkiim siirerdi. (APSA, 18) Ahlakln konusu insan davranx~landlr. Ahllli degerlendirmeye konu olan insandan b~ka bir canli yoktur. Aynca ahlaka konu olmayan insan da yoktur. Bu anlamda bizim kotti buldugumuz davranx~lan yapan insana bile ahlaksxz demek mtimkiin degildir; Ciinkli her insamn bir ahlakl ve her toplumun bir ahlak sistemi vardlr. Bizim giinliik hayatta ahlaksxz diye vaslflandlrdlgumz insan, ablaksxz degil koru ahlakhdlr. (APSA, 20). Sadece insan davranx~lannm ahllli degerlendirmeye konu olmasmm Erol Gungor'e gore iki sebebi.rardlr. Bunlardan birincisi insarun iyi ile kotiiyii ayrrdedebilecek bir zihin yaptstna sahip olmast, ikincisi ise insanlann birarada yanyana toplum halinde y~amalan ger~egidir. K.tsaca insan, alo.lli oldugu ve toplum halinde y~adlg-i i~in, ahllli degerlendirmeye konu olmaktadlr. Hayvanlann yaptp etmeleri dile.getirdigirniz birinci sebepten dolayt 3hlaki degerlendinneye konu olmaz. ;ti.nkti onlann zekalan iyi' ve 'kotu' hareket kavram- FELSEFE DUNYASI, SAYI: 27, : Do~. Dr. Recep Kl.LI ; lannm dogmasma, iistelik bu davram~lann miikafat ve ceza ile kar~llanabilmesi i9in, bir sosyal diizenin kurulmasma yetecek kadar ge~memi~. (APSA. 11) insamn iyiyi kotiiden ayutedecek bir zeka seviyesine sahip olmast ahl3ki degerlendirmeye konu olmast i9in gereklidir. Ama tek b~ma ;.yeterli degil.dir. CUnkti zeka sahibi insan b~ka insanlarla birarada y~ama durumunda. olmarru~ olsa idi ahl3ki degerlendirmeye belki de konu olmayacaktl. insanm veya da~mm iyi veya koti1 olarak degerlendirilmesi, insarun kendi dl~mda birisiyle girdigi ili~de sozkonusu.olmaktadlr. ''Bir insan kotii davramyorsa onun davram~1 ba~ka birine veya bir insan grubuna kar~t zararh sonu9iar doguracak demektir~ iyi davraru~ ise, yine b~anrun ho~anacagt ve ou yii.zden insanlar arasmda iyi ge tme i.mkanlan yaratacak olan bir davram~ manasma gelir. (APSA. 12) Dolaytstyla Erol Giingor'e gore; ahlak:i iyi b~ insanlarm ho~lanacag. ve insanlar arasmda iyi g~inme imkanlan yaratacak olan ~ey iken ahl3ki k0ti1 de bireye veya gruba zararh sonu9lar doguran ~ey olmaktadlr. Her iki durumda da ahlak:i degerlendirme, toplum hayatl sozkonusu oldugunda ortaya 9Jk:maktad1r. Ahlala, toplumun huzuru i9in vazg~ilmez bir sistem olarak kabul eden Erol Giingor i9in ahlakm varhg., bir ~it tabiat kanunu gibidir. Ona gore zehirli maddelerle faydall yiyecekleri ayrrtetmek zorunda bulunan insanlar, iyi davraru~larla kotii davraru~lan ayuteden bir manevi sisteme de sahip olmahdlrlar. Ashnda ahlatan varhgt bir 9~it tabiat kanunudur: Suyun bulundugu yerde nasll hayat varsa insanlarm bulundugu yerde de ahlak vardlr. insanlara d~en ~ ahlala en iyi ~ekle sokmaktrr. (APSA. 20) Erol Giingor'iin bu tesbiti dinin ge~ gayesi ile de o~mektedir. ;iinkii Hz. Peygamber'in ''Ben ahlak:i giizellikleri tamamlamak iizere gonderildim anlammdaki hadisi, linin de hedefinin, son tahlilde ahlala giizell~ek oldugunu gostermek ictin yeterlidir. Erol Giingor'iin bu tesbitleri ile ilgili iizerinde durmamtz gereken bir nokta vardu ki o da ~dur: Ahlaki iyi ve kotiiniin yukartda ifade edildigi ~ekilde anl~llmast 'birtaktm problemler dogurabilir. ~oyleki: ahlaki iyiyi ba~anrun ho~lanacagt ve bu yiizden insanlar arasmda iyi geyinme i.mkanlan yaratacak olan ~ ~eklinde anlarsak, sonucta ahlakh adarru, iyinde bulundugu toplumun egil.imlerine gore hareket eden, sabiteleri olmayan, karakter zaaft olan bir insan olarak anlarru~ oluruz ki bu sonucu Erol Giingor'iin kendisi de kabul edemez. ;iinkli ona gore insamn, iyin~e y~dtgt toplumdaki ahlala degi~ci ve diizenleyici rolii (APSA, 16) vardlr. ''insanlar kendilerine ogretilen ahlak kaideleri iizerinde d~ek, bunlan benimsemek veya ~ bulmak yetenegine sahiptirler. (APSA. 11) Oyleyse ahlak:i bir varhk olarak insan sadece toplumun egilimlerine gore degil de aym zamanda toplumun benirnsemi~ oldugu kurallan ele~tirmek, yanlt~ bulmak ve degerlendirip degi~ek gibi bir durumla k~1 k~ tyadlr. Aynca ileride toplumsal degi~im k~tsmda ahlajap. degi~mezligi b~ltgt altmda da gorecegimiz gibi Erol F~LSEFE DUNYASI, SAYI: 27, : EROL GUNGOR'UN AHLAK ANLAYI~I Giingor, ahlak alarunda mutlak ahlak degerlerinin ve evrensel ahlak ilkelerinin varolmast gerektigini di$intir. Filozoflar ne kadar miinaka~a ve ~iiphe ederlerse etsinler, ahl~ degi~meyen degerleri vardrr'' (APSA, 22) der. Ahlaken iyi davraru~t b~anmn ho~ianacagt davram~ ~ekfinde anladlg-t IDIZ zaman ise inutlak degerlerden ve evrensel ilkelerden bahsedebilmek miimkiin olmaz. Erol Giingor'iin iyi davi:aru~ ile ilgili bu ifadelerini ahlaktn sosyal yoniine i~et etmek tizere yapliidi~ sos)io-psikolojik bir tesbit olarak gormerniz daha dogru olur. ;iinkii o Degerler Psikoloiisi'nde, ahlaki iyi nedir, nastl tarif edilmelidir gibi felsefi bir soru 9er~vesinde geli~~ olan ahlak felsefesi ile ilgili gorii~leri ozetlemekte (DP, 17 vd.), ama bunlar iizerinde derinle~ip kendisi herhangi bir degerlendirmede bulunmarnaktadrr. Klsaca Erol Giingor ahlaki degeri bir psikoloji problerni olarak ele almakta oldugundan felsefi tahlil gerektiren konulara girme ihtiyact duymamaktadrr. Psikoloji, deger nedir ya da degerin objektifbir temeli var mtdrr'' ~eklindeki bir soru ile ilgilenmez, bu felsefenin cevaplamaya 9alt~gt bir sorudur. Aynca bunun tizerinde ittifak edilebilen bir cevabt da ya.z.j.k: ki bulunmamaktadlr. Bu sebepten Erol Giingor ~oyle der: Eger ahlaki degerin objektif bir temelini bulabilseydik anla~-. mazbklartidizdan kurtulur, kendirnize ~~maz bir rehber bulm~ olurduk. ;iinkii bu temeli bulmak, iyi ve kotii konusunda herkesin kabul edebilecegi esaslar bulmak demektir (DP, 18). Deger problernini psikoloji fa:rklt bir ~ekilqe el~ alrr. Psikolojide degerin o nerni onun objektif bir esasa dayarup dayanrnamasmda degil, fakat insan davraru~lanrun yol gostericisi olarak oynadlgt roldedir. Bu baklmdan psikolog degeri sadece bir inan9 olarak ele ahr ve bu ona yeter. ~P, 18) Erol Giingor ahlakm sosyal yonii tizerinde dun1rken; ahlaki deger ve kurallar konusunda, ferd ile top1um arasmda tam bir uyum oldugunu d~iintir. Bu anlamda ahlaka en uygun davraru~larda bulunan ki~i toplumun en c;ok kt:ymet verdigi ki~i olacak, kotii ahlak omegi verenler ise toplumun sert tepkileri ile ~tl~caklardrr (APSA, 18) der. Ancak belirtmemiz gerekir ki bu arzu edilen bir durum olrnasma ragmen her zaman ger9ekl~meyebilir. Denebilir. ki pratikte ahliaki deger ve kurallar konusunda ferd ile toplum bir gerilim halindedir. Topluniun benimsedigi ahlaki deger ve kurallann yanlt~ oldugunu savunan bir ferdin davraru~lanm toplum gayri ahlaki olarak. tarumlayacak ve ferd ile toplum arasmda bir gerilim ya~~acakttr. Esasen Erol Giingor bu gerilirnin farlandadlr. Toplumun degi~en sosyal geryekligi ile ahlakm evrensel degerleri arasmdaki ili~ki bahsinde bu konu iizerinde etrafhca durma imkanmuz olacaktrr. FELSEFE DUNYASI, SAY!: 27, : Do~. Dr. Recep K1LI ; Am..AKIN KA YNA(H MESELESi Ahlalon kaynagt meselesi ba~hgj. altmda ahlaki ki~iligitnizi nastl kazandtgtrruz sorgulanacak, ahlaki ki~iligin dogu~tan mj getirildigi, yoksa ~vreoin tesiriliyle mi kazaruldtgt tarti~tlacakt:ir. Burada ce~ain aranan esas soru: insan davraru~lannda soyayelrimin bir roltiniin olup olmadl8j., eger varsa bu roliin onemi ve biiyiikliigtintin ne oldugudur. Bu sorunun cevablill Erol Gtingor ~ahsiyet kavranuru inceleyerek bulti:taya ~ If. Ona gore ~iyet ile insamn yaptp etmeleri arasmda ~k yakm bir ill~ sozkonusudur. ;iinkii ~ahsiyet, davr~lanna bakarak bir insan hak.landa verdigimiz genel hiikiim demektir... Ahlakm kaynagt olarak soya~kimi kabul edersek bu durmda yaptlacak i~, insan neslini tipla cins atlarm yeti~esinde oldugu gibi fiziki ve fizyolojik bakunlardan tslah etmek olacaktir. K.aynak olarak soya~kim degil de i~de y~~ toplum kabul edildigi takdirde de egitim yoluyla ~uk ve gen9lere istedigimz ekilde bir ahlak a$tlarnak iizere gerekli ~~malan (APSA, 13) yapmanu.z gerekecektir. Bu konuda Erol Gtingor'tin gorii ii aylktir. Ona gore altlaki ki~iligimiz ''ne sadece ana-baba yoluyla g*n l!si ozelliklerden, ne de sadece toplum i9inde ogrenilen davram kaidelerinden ibarettir. (APSA, 13) Her ikisinin de ahiaki ki~iligin olu masmda belirli bir rolii olmakla beraber soya~kimin rolii topluma gore daha azdir ve bu rol dogrudan degil dolaylldrr. Hemen belirti.lmelidir ki soya~kim konusunda bir belirsizlik sozkonusudur. insan ~ahsiyetinde aileden gelen bazt benzerliklere rastlandtguu inkar etmek mfunktin degi.ldir. Ancak belli bir ~iyet vasfi oldugu gibi ana-babadan ~ga geymekte midir, eger geyiyorsa bu geyi~ nastl olmaktadrr? sorusunun cevabt bilimsel anlamda bilinmemektedir. Erol Gtingor'e gore ahllli ki~iligi.n olu masmda soya~kimden ziyade biyolojik faktorlerin roltinoen bahsetmek daha dogrudur. Troit bezinin az veya fazla ~$IDa s1 ile cinsiyet ile ilgili hormonlarm faaliyeti biyolojik faktorlerin tesirine omek olarak verilebilir. Meseta sozii edilen honnonlann faaliyeti,- insamn daha kadmca veya daha erkek~ ~ahsiyet vaslfl.an gostermesinde bir rol oynamaktadrr:'~ (APSA, 1~) Ahllli ~iligin olu tnasmda ~vreoin roliinden bahsedilirken kastedilen fizik veya cografi ~e degil.sosyal ~vredir. Dagllk ve soguk bolgelerde Ya$ayanlarm ferdiyetyi:, bencil ve saldrrgan, steak bolgelerde y ,~. ayanlarm ise yumu ak huylu ve uyumlu olduklan gibi belli fiziki veya cografi yevrelerde belli.insan tiplerinin yeti tigini kabul etmek Erol Gtingor'e gore son derece yanlt tir. Qiinkii fiziki ve cografi ~enin etkisi dogrudan degil dolayll bir etkidir. Sosyal yevreoin ahlaki ki~iligin olu rnastndalri rolii oldukya biiyiiktiir. insan hangi durumlarda nasll davranmast gerektigini i9inde Ya$adtgt toplumun ya yeti kin ferdlerinden ya da kendi Ya ttlanndan ogrenir. Sonra da ogrendigi bu ahlak kaidelerini FELSEFE D0NYASI, SAYI: 27, : EROL GUNGOR'UN AHLAK ANLAYI~I Giingor, ahlak alamnda mutlak ahlak degerlerinin ve evrensel ahlak ilkelerinin varolmasl gerektigini dti~iiniir. Filozoflar ne kadar miinaka~a ve ~tiphe ederlerse etsinler, ahl~ degi~meyen degerleri vardrr'' (APSA, 22) der. Ahlaken iyi davraru~1 b~anrun ho~ianacagi davram~;, ~ekfinde anladlgiffilz zaman ise inutlak degerlerden ve evrensel ilkelerden bahsedebilmek miimkiin olmaz. Erol Giingor'iin iyi davi'am~ ile ilgili bu ifadelerini ahlakm sosyal yoniine i~et etmek iizere yapilml~ sosjo-psikolojik bir tesbit olarak gonnemiz daha dogru olur. ;iinlcti o Degerler Psikolojisi'nde, ahlaki iyi nedir, nasd tarif edilmelidir gibi felsefi bir soru ~r~evesinde geli~tiri.lmi~ olan ahlak felsefesi ile ilgili go~leri ozetlemekte (DP, 17 vd.), ama bunlar iizerinde derinle~ip kendisi herhangi bir degerlendirmede bulunmamaktadlr. Klsaca Erol Giingor ahlaki degeri bir psikoloji problerni olarak ele almakta oldugundan felsefi tahlil gerektiren konulara ginne ihtiyac1 duymamaktadlr. Psikoloji, deger nedir ya da degerin objektif bir temeli var IDidrr'' ~eklindeki bir soru ile ilgilenmez, bu felsefenin cevaplamaya ~~tigi bir sorudur. Aynca bunun iizerinde ittifak edilebilen bir cevab1 da yazlk: ki bulunmamaktadlr. Bu sebepten Erol Gtingor ~oyle der: Eger ahlaki degerin objektif bir temelini bulabilseydik anla~mazhklatlffilzdan kurtulur, -kendirnize ~~maz bir rehber bulmu~ olurduk. ;iinkii bu temeli bulmak, iyi ve kotti konusunda herkesin kabul edebilecegi esaslar bulmak demektir'' (DP, 18). Deger problernini psikoloji farkl1 bir ~ekilqe ele ahr. Psikolojide degerin o nemi onun objektif bir esasa dayarup dayanmamasmda degil, fakat insan davraru~lanrun yol gostericisi olarak oynadlgj. roldedir. Bu baklmdan psikolog degeri sadece bir inan~ olarak ele alrr ve bu ona yeter. (DP, 18) Erol Gtingor ahlakm sosyal yonti iizerinde dunirken; ahlaki deger ve kurallar konusunda, ferd ile toplum arasmda tam bir uyum oldugunu d~iir. Bu anlamda ahlaka en uygun davraru~larda bulunan ki~i toplumun en ~k klymet verdigi ki~i olacak, kotti ahlak omegi verenler ise toplumun sert tepkileri ile ~Il~caklard!r'' (APSA, 18) der. Ancak belirtmem.iz gerekir ki bu arzu edilen bir durum olmasma ragmen her zaman ger~kle~ineyebilir. Denebilir ki prat.i.kte ahlaki deger ve kurallar konusunda ferd ile toplum bir gerilim halindedir. Toplumun benimsedigi ahlaki deger ve kurallann yanli~ oldugunu savunan bir ferdin davraru~lanru toplum gayri ahlaki olarak tarurnlayacak ve ferd ile toplurn arasmda bir gerilim. ya~anacaktlr. Esasen Erol Gtingor bu gerilimin farkmdadlr. Toplumun degi~en sosyal geryekligi ile ahlakm evrensel degerleri arasmdaki ili~ki bahsinde bu konu iizerinde etra.fhca durma imkaruidiz olacaktlr. FELSEFE DUNYASI, SAY!: 27, : Do
Search Related
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks