Please download to get full document.

View again

of 12
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.

In: Paul Verweel & Marlies Wolterbeek (red.) (2011) De alledaagse kracht van sport, Amsterdam: Uitgeverij SWP, pp

Category:

Presentations

Publish on:

Views: 25 | Pages: 12

Extension: PDF | Download: 0

Share
Related documents
Description
De kracht van het alledaagse sporten. Paul Verweel & Jeroen Vermeulen In: Paul Verweel & Marlies Wolterbeek (red.) (2011) De alledaagse kracht van sport, Amsterdam: Uitgeverij SWP, pp Na de wedstrijd
Transcript
De kracht van het alledaagse sporten. Paul Verweel & Jeroen Vermeulen In: Paul Verweel & Marlies Wolterbeek (red.) (2011) De alledaagse kracht van sport, Amsterdam: Uitgeverij SWP, pp Na de wedstrijd waren we gewoon vrienden. Aan het woord is een oud voetballer van een Utrechtse vereniging uit een volksbuurt, die de beladen derby beschrijft tegen een team uit een andere volkswijk. Het gaat er op het veld fysiek hard en hartstochtelijk aan toe. Om te winnen is niet alleen spreekwoordelijk alles geoorloofd. Maar na afloop moet je samen een biertje kunnen drinken en wordt het langzaam weer tijd om te vergeven en vergeten. Hoe pijnlijk je er ook de komende maanden aan herinnerd zal worden, dat je verloren hebt. De kracht van de sport in het algemeen en voetbal in het bijzonder is dat zij verschillen bij elkaar brengt maar die verschillen tegelijk de basis van het voetbal zijn. Die verschillen omvatten stad en platteland, verschillende provinciën, verschillende geloofsgemeenschappen, verschillende politieke overtuigingen, verschillen in sociaaleconomische achtergronden, verschillen in leeftijd, verschillen in man-vrouw verhoudingen en ten slotte ook verschillen door de komst van immigranten. Die laatste verschillen hebben we uitgebreid beschreven in de voorgaande hoofdstukken. De verschillende groepen van immigranten hebben de afgelopen decennia na WO II de weg naar de sport gevonden. Te beginnen met de Molukkers, daarna de Surinamers en Antilliaanen en nu met Ghanesen maar vooral Turken en Marokkanen zijn deze groepen georganiseerd aan sport gaan deelnemen. Aanvankelijk door samen te spelen op veldjes buiten de georganiseerde sport met vaak een eigen onderlinge competitie op basis van nationaliteit Later door zich individueel of als team aan te melden en deel uit te maken van de georganiseerde competitie. Maar ook door zich in eigen verenigingen te gaan organiseren. Dit boek volgt die ontwikkeling en de auteurs vragen zich af wat er dagelijks gebeurt in de die verenigingen. En: doet het bestaan van die verengingen ertoe voor haar leden en de samenleving. In dit hoofdstuk trekken we lijnen door de voorgaande hoofdstukken en zoeken overeenkomsten en verschillen om tot een antwoord te komen op bovengestelde vragen. We onderscheiden daarbij een aantal thema s. Allereerst behandelen we het belang van de vereniging als ontmoetingsplaats. We beschrijven nieuwe competenties, die nodig zijn om die ontmoeting te organiseren. Sport is een ontmoetingsplaats voor mensen maar tegelijk een plaats waar autochtone beginselen van organiseren en bij de immigranten groep passende organisatieprincipes elkaar ontmoeten. De verwachtingen over deze ontmoeting en de werkelijkheid lopen niet altijd synchroon. We zien nogal eens grote verschillen in beleving en gewoonten, die tot onbegrip leiden. Maar we zien ook verschillen die gekoesterd worden. We beschrijven de spanningen en toekomst perspectieven tussen en van die verschillen. We laten ook het maatschappelijk nut zien van sportdeelname en het belang van organiseren van mensen, die in termen van het overheidsprogramma als meedoen getypeerd worden. Van eigen plek naar ontmoetingsplaats: Wij van VV Van der Meij en Vermeulen beschrijven het grote belang van de Krajicek veldjes als een eigen plek in de buurt voor jongeren. De playground is een plek waar ze onder elkaar kunnen zijn, zelf kunnen bepalen welk spel ze willen spelen; waar ze 1 zelf de regels kunnen bepalen. Daardoor is de playground een plaats waar kinderen zich blijven ontwikkelen door sport. Maar dat is niet het enige. Het is ook een plaats voor de jeugd om elkaar te ontmoeten, te kletsen en ervaringen door te geven. Dat wil niet zeggen dat het een vrijblijvende plaats voor jongeren is; het is ook een plaats waar iets te verdienen of te verliezen valt. Zowel in sportief opzicht in het spel maar ook in de eer en het aanzien in de wijk op en buiten het veld. Er wordt positief in de wijk over mij gesproken : is een uitspraak die dat weerspiegelt. Ook de sportvereniging blijkt een dergelijk plaats voor de jeugd te zijn. Zoals de Marokkaanse meiden uit het hoofdstuk van Wolterbeek, die na verloop van tijd de bestuurskamer veroveren. Die van de grote WC hun kleedkamer maken en de gehele zaterdag ondanks aanmoedigingen van de leiders en bestuurders op de club blijven hangen als een plek waar ze mede invulling aan geven. Een plek ook waar trots kan ontstaan. Wij van VV, zoals in het verhaal van de Marokkaanse jongens van Hoograven. Wijkidentiteit, eigen identiteit als Marokkaan en als voetballer en het wij gevoel als peers komen bijeen in het begrip wij van VV. Op basis van het zich eigen maken van de playground, het clubhuis of de vereniging kan de ontmoeting met anderen plaatsvinden. De ontmoeting verloopt niet als vanzelf gemakkelijk, want in de ontmoeting met anderen staat ook wat op het spel: wie of wat bepaalt de regels, de omgang met elkaar, de gang van zaken. Het is daarom ook niet verwonderlijk dat bij een verandering in de club het bier van de autochtone leden en de mintthee van de Marokkaans leden een punt van strijd worden in het hoofdstuk van van Slobbe. De vereniging functioneert als een soort verlengde van de eigen huiskamer. Daar wil je ook niet dat aanvankelijke gasten bepalen wat er in jouw koelkast staat. Bij die ontmoetingsplaats gaat het ook om het sociale samenzijn naast het sporten. Nieuwe competenties: IJzer smeden als het koud is De ontmoetingsplaats is per definitie een plaats waar sociaal en cultureel onderscheid wordt gemaakt. De ontmoetingsplaats is per definitie multicultureel. Dat stelt eisen aan de sociale vaardigheden (competenties) van degenen die daar komen. Dat geldt zowel voor Turken bij Rivierenwijkers, de Marokkaanse ouders bij OC, de jeugd op de playgrounds, de autochtonen bij Magreb als de Marokkaanse jongens en meiden van Hoograven. Niet alleen staan die plaatsen bol van de multiculturele verschillen tussen de leden. Op zaterdag en zondag komen daar alle lagen van de Nederlandse bevolking langs. Op de kleedkamerdeur en dug outs langs de velden staat de tekst thuisclub en gasten. Dat onderscheid staat borg voor verschillen die de sportieve ontmoeting mede een sociaaleconomisch en sociaal cultureel tintje zullen geven. In Nederlands is een grote fijngevoeligheid voor bekende religieuze, sociale en culturele verschillen. De vragen Wie ben je? en Waar kom je vandaan? geven voldoende informatie om het juiste handelingsrepertoire te hanteren. De Bollenstreek, de Veluwe, Bijbel Belt, Amsterdam, Laren zijn eigennamen en tegelijk woorden met grote sociale kleuring/betekenis voor de verschillen, die bij deze ontmoeting een rol gaan spelen. Maar de nieuwe verschillen, die meegekomen zijn met immigranten of de door hen ontwikkelde gewoonten in het kader van het leven in onze samenleving, vragen van iedereen nieuwe repertoires om elkaar te ontmoeten. In de beschrijving van Vermeulen blijkt dat op de playgrounds juist zonder woorden te gaan. Woorden roepen daar mogelijk juist blokkades op voor goede interactie. Wie dat misverstaat en teveel woorden gebruikt om situaties te reguleren, komt mogelijk juist daardoor in de problemen. Een sterk voorbeeld is de les van Wolterbeek. Leren ijzer te smeden als het koud is in plaats van zoals het spreekwoord dat zegt als het heet is. Juist de hitte van het moment vraagt voor de Marokkaanse meiden om afkoeling. Een gesprek achteraf levert meer op dan 2 het moment direct zelf aangrijpen. Dan is er geen ruimte. Dat geldt ook voor de jongens van Verweel. Niet het ze onder druk zetten, beschuldigen en kwaad worden heeft het meeste resultaat. Juist het langdurig zwijgen maakt de weg vrij voor de jongens om te gaan praten. Om zich te openen voor reflectie op de situatie. Vaak bleek ook dat niet de juiste toedracht uitzoeken maar het aanspreken op de wederzijdse persoonlijke relatie en je teleurstelling dat deze beschadigd wordt, een uitweg te geven. De meiden klagen dat hun trainer strenger moet zijn, niet vriendelijk mag kijken als hij boos is en ze rondjes moet laten lopen als ze niet luisteren. Veel jongens vragen om regels hoewel ze zich daar moeilijk aan kunnen houden. Dat wil niet zeggend at ze niet belangrijk zijn. Maar graag met gedogen toepassen. Eigenlijk een goed Nederlandse werkwijze. Ook al wil je een kind beter begrijpen door de achtergrond te kennen, het is niet verstandig veel direct te vragen over de thuissituatie. Het kan makkelijk verkeerd begrepen worden alsof je een controlerende instantie bent. Kinderen op de clubs, die wij beschrijven, horen niets over thuis te vertellen. De nieuwe competenties zijn mogelijk niet schokkend verkeerd. Zoals je en Nederlandse jongen niet voor de groep moet aanpakken (voor gek zetten) zo kan dat ook met de kinderen van dit boek niet. Maar de fine tuning maakt het verschil. Wie dat niet aanvoelt, zal moeilijk succesvol kunnen zijn. Om kinderen de mogelijkheid te bieden zich te ontwikkelen in de sport, is het van belang nieuwe competenties te ontwikkelen, die ons leren omgaan met de nieuwe verschillen zoals we dat ook geleerd hebben met de oude verschillen Identiteit: Een Marokkaan zet je geen wissel en je wisselt geen Marokkaan. In verschillende publicaties wordt de vraag gesteld wat nu zo specifiek is voor bepaalde immigrantengroepen. Kan je Marokkaanse spelers niet wisselen en Turken of autochtonen wel? Ligt dat in hun Marokkaanse roots of juist in hun nieuwe setting omdat op het veld wat te verdienen valt? Zelfs de jongens van het D-team willen zeker zijn over hun positie. Speel ik basis? : is een veel gestelde gevraagd. Ook de aanvoerdersband is fel begeerd. Dat is een identiteitsverlenend statussymbool. Maar is dat zo onderscheidend van autochtonen leeftijdsgenoten? Onderscheidend voor de Turkse spelers is hun gerichtheid op de Turkse voetbalcompetitie. De Turkse spelers en hun familiegenoten zijn zonder meer verdeeld in hun verbondenheid met Galatasary, Besiktas en Fenerbache. De oriëntatie van Turkse talenten en hun omringende begeleiders is ook vaak gericht op een doorbrak in de Turkse competitie eerder van de Nederlandse. Dat ligt anders voor de Marokkaanse gemeenschap als het om sporten gaat. Van een Marokkaanse gemeenschap (in het voetbal) is nauwelijks sprake. Het gaat om familierelaties, die vaak verbonden zijn met wonen in bepaalde wijken. Daarboven is nauwelijks een ander gezag. Voor de een is de plaatselijke Moskee gezaghebbend. De ander komt er nooit en wil ook geen bemoeienis van de Moskee met zijn leven en zeker niet in de sportvereniging. De vroeger bestaande invloed van het consulaat is slechts door aanwezigheid bij een enkel toernooi nog zichtbaar. Marokkaanse jeugdspelers willen doorbreken in de Nederlandse competitie en zijn ook fan van het Nederlands elftal. Met het Marokkaanse team hebben ze weinig op. Vriendjespolitiek is de meest gehoorde opmerking over dat team en vooral hun begeleiders. Heeft het Marokkaans of Turk zijn dan weinig betekenis op het veld? Zijn ze als alle andere spelers? Is het verschil dat ze meer emotie tonen, zoals je vaak hoort? Het antwoord daarop moet nee zijn. Het maakt wel degelijk uit dat je Marokkaan of Turk bent. In de beschrijving van Wolterbeek krijgen we een inkijk in de complexiteit van het leven van de voetballende meiden. De sociaal economische positie van de gezinnen waaruit ze komen, de wijze van organisatie van die gezinnen in Nederland, de sociale problematiek van werkloze ouders of 3 ouders met vele banen, de opvoeding, het belang van de familie, het feit dat je ouders/vader je wel of niet kan brengen maakt een groot verschil. Dat is ook te zien bij de beschrijving van de jongens van VV. Het maakt de kinderen kwetsbaar maar tegelijk zijn ze ook zeer weerbaar en strijdvaardig. De meiden veroveren de bestuurskamer en de WC als ontmoetingsplaats en kleedkamer op de mannen en jongens. Ze gaan er op het veld voor en huilen doen ze niet. Maar als ze zeventien worden en hun vrouwelijke vormen duidelijk herkenbaar worden heeft de familie toch liever dat ze naar school gaan of werken. Slechts een enkele getalenteerde speelster weet daaraan weerstand te bieden. Belangrijker is waarschijnlijk dat hun Marokkaanse of Turkse Identiteit voortdurend bevestigd wordt in de ontmoeting met autochtonen. Dan blijkt voor de ander dat ze anders, dat wil zeggen Turk of Marokkaan zijn. Zeker voor immigranten uit Turkije is dat vervreemdend. De regionale en religieuze verschillen tussen deze immigranten zijn zo mogelijk nog groter dan de verschillen, die Nederland van oudsher kenmerken. Karatas beschrijft dat beeldend. Maar de aanduiding Turk geldt overigens ook voor een Turk in een Marokkaanse omgeving of een Marokkaan in een Turkse omgeving. Dat geldt in extreems als er mobieltjes gestolen worden op een toernooi met bijna tweehonderd deelnemers. Wie zullen het gedaan hebben? Als enige blijken de spelers in het blauw gefouilleerd te moeten worden. Is het toeval dat het Marokkanen zijn? Maar Turk of Marokkaan is ook iets om trots op te zijn. De spelers en speelsters noemen zich OC, Magreb of VV. Maar op de vraag: Wie zijn wij bij VV?, antwoordde zeer spontaan de spelers: Wij zijn de Marokkanen. Zelfdefinitie of toegeschreven identiteit. Het een bevestigt het ander. Met geloof heeft het voor de spelers weinig mee te maken. Het geloof is veelal een zaak van individuen op het veld. Niemand definieert zich als een spelende moslim. Organiseren: De vereniging bestaat alleen op papier Bovenstaande uitspraak uit het hoofdstuk van Boessenkool illustreert het verschil tussen alle mooie op papier gemaakte voorbereidingen en werkelijkheid, die we dagelijks aantreffen. De leden staan geregistreerd bij de KNVB, de elftallen zijn ingedeeld en de leiders hebben toegezegd. De trainingsschema s zijn klaar. Maar bij OC, Magreb en VV kan men in augustus weer opnieuw beginnen. Veel kinderen zijn zonder kennisgeving gestopt of zijn elders gaan voetballen. Verschillende ouders blijken van werk verandert of werkloos geworden zodat ze niet meer beschikbaar zijn voor het vervoer. Je hebt alles op papier maar het helpt niet. En wie moet je daarop aanspreken. Wie dat niet gewend, is staat voor een lastige en frustrerende opgave. De Nederlandse maat is toch de dingen goed op papier regelen, goed delegeren en taken en bevoegdheden beschrijven. Maar het managen van een club met veel immigranten vraagt eerder om aanwezigheid en improvisatie. Papier is geduldig maar ter plekke handen uit de mouwen is noodzaak. In de beschrijving van Boessenkool herkennen we het verschil tussen planmatig organiseren en het ter plekke sleutelen. De meiden van Hoograven kan je van te voren toch beter nog even bellen en een deel ophalen of hun ouders bellen anders is het team niet compleet. Verschillende keren blijken de ouders naar een andere vereniging gereden dan de juiste tegenstander omdat ze het adres niet mee hoefde, maar later het veld toch niet wisten te vinden. Een beetje te laat komen is hun ogen geen ramp na al die inspanning van het rijden. Maar volgens de maat van de Nederlandse verenigingen geeft dat veel spanning en ongenoegen. De beoordeling en waardering van de veranderingen bij OC geven aan dat de Nederlandse maat vaak gebaseerd is op wat nu eenmaal zo was. Wij zijn een zaterdagclub en dus spelen we niet op zondag : zeggen dan de leden van OC2. Maar waar het omgaat, is of er ook een elftal van Marokkanen en een enkele Turk 4 kan komen op zondag in een voorheen autochtone club. Het was nu eenmaal zo, is ook een manier om aandacht te vragen voor het gevoel langzaam niet meer zo belangrijk te zijn en zien dat anderen belangrijker worden. Dat speelt ook tussen autochtone leden in een club (selectieteams, versus vriendenteams, etc.) maar als het een bredere maatschappelijke betekenis krijgt en in dit geval etniciteit en kleur, wordt het nog wat spannender. Daarom wil een deel van deze leden geen mint thee verkopen en al vroeg op de dag hun biertje blijven drinken. Dat doen we ten slotte altijd op deze club en andere dingen doen we niet. Het is tevens een rationalisatie van het gevoel dat dit onze club is. En die moet niet van hun worden. Toch wordt ook de Nederlandse maat langzamerhand verinnerlijkt bij deze nieuwe clubs en hun leden. Want voor Magreb was het ook belangrijk dat hun toernooi in de ogen van juist de Nederlandse mensen was geslaagd. Ook de Nederlandse mensen waren tevreden : luidt de verzuchting na een mooie dag met veel voetbal voor de jeugd. We zien dat het enerzijds erom gaat te beseffen dat de werkelijkheid van het organiseren ruimte vraagt om nieuwe gewoonten en verschillen een plaats te geven maar dat de Nederlandse maat daarmee als organisatieprincipe niet ter discussie hoeft te staan. Maar die maat ligt meer in de tevredenheid en gastvrijheid dan in dwingende formele en vooral informele regels hoe het altijd was en zou moeten zijn en blijven. Omgaan met verschil: Dansen met Mamma De verenigingen proberen met goede intenties de multiculturele verschillen een plaats te geven maar gemakkelijk gaat het niet. De volksclub Rivierenwijkers probeert het gezellig te maken voor haar Turkse spelers. Naast Andre Hazes spelen ze speciaal wat Turkse muziek. Maar voor de jonge spelers doet helaas de CD met jaren zestig Turkse muziek gedateerd en bijna vervreemdend aan. Ook voelen ze zich niet echt gelukkig met het overmatig drank gebruik binnen deze club. Gelukkig wordt de sfeer gebroken doordat een oudere Turkse speler gaat dansen met de getatoeëerde mamma van de club. Polonaise is het vervolg maar de meeste Turkse jongens zijn daarna toch verdwenen. Zo zullen ze uiteindelijk allemaal na drie jaar van de club verdwijnen omdat hun sponsor wegvalt en ze geen binding met de club zelf hebben opgebouwd. Ze schrijven massaal over naar twee Turkse clubs in de stad. Een van de spelers merkt zelfs op dat het de club toch ging om door een volle kantine aan ze te verdienen. In drie jaar is weinig gemeenschappelijks opgebouwd hoewel de verhoudingen vriendschappelijk waren. Het ontbreekt aan het overbruggen van verschillen bij OC. Het autochtone zaterdagelftal moet weinig hebben van die Marokkaanse invloeden. Maar langzaam doch zeker verandert de club van karakter. Het erbij komen van elftallen met Marokkaanse(jeugd)spelers wordt niet als een verrijking van de club gezien maar als een verdere aantasting van wat de club ooit was. Omgekeerd blijkt het ook voor autochtone bestuurders bij allochtone clubs niet mee te vallen. Boessenkool vraagt zich af hoe om te gaan met al die onzekerheden rond hem heen. Zijn Afrika ervaringen slepen hem er doorheen. Van Slobbe beleeft hectische tijden bij OC tussen zijn mede autochtone bestuurders en de Marokkaanse kaderleden. En ook Wolterbeek ziet na twee jaar van hard werken ineens alle meiden vertrekken omdat ze geen zin meer hebben. Ze vinden net als de jongens van Verweel het een neppe club en denken dat alles beter georganiseerd moet worden. Nee, aan henzelf ligt het niet. 5 Omgaan met verschillen: Hou je tas vast. Daar komen de Marokkanen Maar niet alleen binnen de clubs ook met de tegenstanders zijn verschillen soms problematisch. De leider van Kampong vindt Hoograven een waardeloze club omdat ze niet eens inlooptijd weten te regelen omdat het veld nog bezet wordt door de spelers van de voorgaande wedstrijd en er geen eigen kleedkamer voor zijn jongens is omdat de andere teams nog moeten verkleden. Dat de gemeente niet meer ter beschikking heeft voor de club doet niet ter zake. Is het de uitdrukking van een klasse verschil of speelt het Marokkaanse karakter van de club mee in de beoordeling? En wat te denken van de leider en ouders van Laren, die hun ogen niet geloven als ze de kleine kantine van VV zien en dat de club niet gebruik maakt van de nieuwste invulformulieren. Ach, jullie bestaan nog maar net : klinkt het paternalistisch. Als hij daarna bij een aangeboden kop koffie hardop roept of we de ouders een glas wijn willen geven, vraag je je toch af of het ook hier om het moslimkarakter van
Similar documents
View more...
Search Related
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks