Please download to get full document.

View again

of 30
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.

İŞLEVSEL HALKBİLİMİ KURAMINA GÖRE ÂŞIK MAHZUNİ ŞERİF İN ŞİİRLERİNDE TESPİT EDİLEN YENİ İŞLEVLER

Category:

Resumes & CVs

Publish on:

Views: 63 | Pages: 30

Extension: PDF | Download: 0

Share
Related documents
Description
Cilt: 7 Sayı: 12 Şubat 2017 ISSN: DOI Number : /sotod İŞLEVSEL HALKBİLİMİ KURAMINA GÖRE ÂŞIK MAHZUNİ ŞERİF İN ŞİİRLERİNDE TESPİT EDİLEN YENİ İŞLEVLER
Transcript
Cilt: 7 Sayı: 12 Şubat 2017 ISSN: DOI Number : /sotod İŞLEVSEL HALKBİLİMİ KURAMINA GÖRE ÂŞIK MAHZUNİ ŞERİF İN ŞİİRLERİNDE TESPİT EDİLEN YENİ İŞLEVLER NEW FUNCTIONS DETERMINED FROM THE POEMS OF AŞIK MAHZUNİ ŞERİF ACCORDANCE WITH FUNCTIONAL FOLKLORE THEORY Yılmaz IRMAK * Özet Kökü Orta Asya Türk kültürüne dayanan Âşık Şiiri; yüzyıllardır birtakım değişimler geçirerek günümüze kadar ulaşan sözlü kültür geleneğidir. 20. yüzyılda yaşamış olan ve şiirlerinin kaynağını tasavvuf, halk kültürü ve Alevi-Bektaşi geleneğinden alan Âşık Mahzuni Şerif, Âşıklık geleneğinin en önemli temsilcilerinden birisidir li yıllardan itibaren ülkemizde başlayan sanayileşme ve köyden kente göç olgusuna bağlı olarak bazı kırılmalara ve değişimlere uğrayan Âşık şiiri; döneminde Türkiye de baş gösteren toplumsal ve siyasi olaylardan da etkilenmiştir. Bu etkileri, Âşık Mahzuni Şerif in şiirlerinde de görmek mümkündür. Bu çalışmanın amacı; İşlevsel Halkbilimi Kuramı na göre Âşık Mahzuni Şerif in şiirleri bağlamında Âşık şiirinin yeni işlevlerini tespit etmektir. Mahzuni nin şiirlerinde; itiraz ve ret kültürü, millî birlik ve beraberlik, siyasi/ideolojik düşünceleri destekleme, ekonomik kazanç sağlama (meta) ve psikolojik rahatlama (deşarj) olmak üzere toplam beş adet yeni işlev tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Âşık Şiiri, Âşık Mahzuni Şerif, İşlevsel Halkbilimi Kuramı, İşlev. Abstract The minstrel poem based on Central Asia culture is a tradition of oral literature reached the present changing dramatically for centuries. Aşık Mahzuni Şerif, who lived in the 20 th century, and whose poems originate from Islamic Sufism, folklore and Alevi-Bektashi tradition, is one of the significant representatives of this tradition. The minstrel poem which was exposed to some changes based on the events started in Turkey since 1950s such as industrialisation, migration from villages to cities and more has also been influenced by some social and political events in the periods. It is also possible to see these effects in the poems of Aşık Mahzuni Şerif. The aim of this study is to determine the new functions of minstrel poems within the context of the poems of Aşık Mahzuni Şerif. Five new functions has been identified from the poems of Mahzuni consisting of the subjects of denial and rejection culture, national unification, supporting political/ideological thoughts, deriving a profit (materiality) and psychological relief (discharging). Keywords: Minstrel Poem, Âşık Mahzuni Şerif, Functional Folklore Theory, Function. Giriş Âşık Tarzı Şiir Geleneği 1 ; yüzyılların deneyiminden süzülerek biçimlenmiş, belirli kuralları olan, şiirin kalıcı ve etkileyici özelliğinden yararlanarak nesilden nesile * Yrd. Doç. Dr., Bingöl Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğretim Üyesi, Yılmaz IRMAK 184 aktarılan bir değerler bütünüdür. Bu geleneğin temsilcileri olan âşıklar ise; içinde yaşadıkları dönemin sosyo-kültürel değerlerini, siyasi olaylarını, günlük yaşamın güzelliklerini, toplumsal ve bireysel çarpıklıklarını en ince duyarlılıkla kendi bakış açılarından şiir formunda ortaya koyan, kültürü gelecek kuşaklara taşıyan kültür elçileridir. Bir dönemin sosyo-kültürel özelliklerini belirlemede Âşık Şiiri bize önemli veriler sunar. Bu geleneğin içerisinde yetişen âşıklar; toplumun duygularını, düşüncelerini, aşklarını, sevinçlerini, acılarını, inançlarını, yaşayışlarını, tarihi ve sosyal olayları, ekonomik konuları, savaşları ve daha birçok konuyu şiirlerine yansıtmışlardır. Bunda âşıkların içinde yaşamış olduğu toplumun sosyo-kültürel değerlerini malzeme olarak kullanılmasının büyük etkisi vardır (Özdemir, 2011: 3). Bu nedenle, âşıklar halkın yaşayışı ile ilgili her türlü konuyu şiirlerinde dile getirerek yaşadıkları çağa ayna tutmaktadırlar. Âşık Tarzı Şiir Geleneği, ülkemizde 1950 li yıllardan itibaren başlayan sanayileşme göçe bağlı olarak bazı kırılmalara ve değişimlere uğramıştır. 20. yüzyılda yaşamış olan Âşık Mahzuni Şerif, bu geleneğin en önemli temsilcilerinden birisidir. Şiirlerinin kaynağını dinî inançlar, tasavvuf, halk kültürü ve Alevi-Bektaşi geleneğinden alan ozan; toplumsal ve siyasal olayların yaşandığı 1960 lı yıllarda sanatını icra etmeye başlamış ve plak, kaset gibi elektronik araçların yardımıyla toplum tarafından kısa sürede tanınmıştır döneminde Türkiye de baş gösteren toplumsal-siyasi olaylar, askerî darbeler ve köyden kente göç olgusu şüphesiz Âşık Şiiri ni de etkilemiştir. Bu etkileri, Âşık Mahzuni Şerif in şiirlerinde de görmek mümkündür. Araştırmamızı; Âşık Mahzuni Şerif in yazılı kaynaklardaki 745 şiiriyle sınırlandırdık. Ozanın serbest ölçüyle yazdığı şiirleri 2 (145 adet) bu çalışmanın kapsamı dışında tutulmuştur. Şiir ve ezginin bir ozanın sanatını anlamada çok önemli olduğu muhakkaktır. Şiirlerinin yarıdan fazlasının (430 adet) kendisi tarafından bestelenmesi, müzikal üretim konusunda Mahzuni nin ne kadar üretken bir ozan olduğunu ortaya 1 Âşık Tarzı Şiir Söyleme Geleneği; tarihi geçmişi, işlerlikleri ve işlevsellikleri fazlaca değişmeyen; ancak Türk Dünyası nın çeşitli coğrafyalarında adına ozan, şaman, kam, baksı/bahşı, âşık, halk şairi, jırav, akın, ırcı, kayçı vs. denilen yaratıcı ve icracı tiplerin tarihsel süreçte meydana getirdikleri kültürel ve sanatsal oluşumun Anadolu daki adıdır. Türk Halkbilimi terimi olarak âşık ise; elinde sazı, dilinde sözü ile diyar diyar gezen, gittiği yerlerde irticalen şiirler söyleyen, karşılaştığı âşıklarla atışmalar icra eden, halk hikâyeleri anlatan, dili güzel kullanan, kültür taşıyıcılığı ve ulaklık yapan, zaman zaman halkı belirli konularda uyaran ve halkın sözcülüğünü yapan sanatçı kişilerdir. Âşıkların proto-tipi ise ozan lardır. (Şişman, 2015: 316) 2 Ozan Gümüş Yelek adlı kitabındaki 145 adet şiirini ise serbest vezin ile yazmıştır. Bkz. Şerif, Mahzuni (1994) Gümüş Yelek, Ankara: Yayınevi Yok. İşlevsel Halkbilimi Kuramına Göre Âşık Mahzuni Şerif in Şiirlerinde Tespit Edilen Yeni İşlevler koyar. Âşık Mahzuni nin vefatından sonra böyle bir çalışma yapmamızdan dolayı ozanın sanatını icra ettiği bağlamı gözlemleyemedik. Ancak ozanın katıldığı televizyon programları ve internet ortamındaki türküleri, icra bağlamı noktasında onun şiiri ve sanatı hakkında bazı kanaatlerin oluşmasını sağlamıştır. Türkiye de Cumhuriyet in ilan edilmesi ile birlikte yeni rejimin halka yönelme ve ulaşma amacı doğrultusunda pek çok halkbilimci, folklorun içerisinde önemli bir yeri olan Âşık Edebiyatı nın temsilcilerini ve mahsullerini tanımak için monografi ve antoloji tarzında kitap ve makaleler neşretmişlerdir. Bu eserlerin şüphesiz halkbilimine katkıları büyük olmuştur. Ancak yapılan çalışmaların çoğunluğu, ozanların hayatısanatı-şiirleri çerçevesi içerisinde ele alınan çalışmalarla sınırlı kalmıştır. Bu bakımdan biz de Âşık Şiiri ne yeni bir pencereden bakma ihtiyacı hissederek, İşlevsel Halkbilimi Kuramı na göre Mahzuni Şerif in şiirlerinde tespit ettiğimiz yeni işlevleri ortaya koymaya çalışacağız. Böylelikle; Âşık Şiiri nde yeni işlevlerin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. 1. İşlevsel Halkbilimi Kuramı Antropolojik Yöntem olarak da bilinen İşlevsel Kuram; günümüz halkbilimi çalışmalarında en yaygın olarak kullanılan kuramlardan birisidir. Bu kuramın kurucuları B. Malinowski ve A. Reginald Radcliffe-Brown dur. (Çobanoğlu, 1999a: 213). İşlevsel yöntemin hareket noktası; aslında Halk Edebiyatı metinlerinden ziyade, bu metinlerin oluşturuldukları ve icra edildikleri bağlamdır. İşlev konusu; Halk Edebiyatı metinlerindeki değişkenlik, hacim ve içerik farklılaşması gibi sorunları çözmenin yanında, folklor ürünlerinin kim tarafından nasıl, neden ve nerede üretilip nakledildikleri; kim tarafından, neden ve nasıl dinlendiklerini ortaya koymak bakımından da son derece önemlidir (Ekici, 2011: 124). İşlevsel Kuram a göre bir metin tepki gösterecek bir izleyici kitlesi önünde icra edilmelidir. Yoksa o metnin bir anlamı olmaz. Malinowski; Şüphesiz metin önemlidir fakat bağlamsız metin ölüdür diyerek bir metni anlamada metin kadar o metnin üretim ve icra bağlamının (context) da önemli olduğunu vurgulamıştır. Folklorun insan hayatındaki rolünü tam olarak anlayabilmek için onun hem mitler, efsaneler, ninniler, türküler ve atasözleri gibi bütün türler örneğinde; hem de her türün içindeki aşk türküleri, savaş türküleri, iş türküleri gibi alt türlerine, formlarına ait ürünlerin veya icraların değişik toplumlardaki uygulamalarına dair çok fazla bilgi sahibi olmamız 185 Yılmaz IRMAK gerekmektedir. Bir folklor unsuru birden fazla işleve sahip olabilir. Bir folklor ürününün işlevi, icra edildiği bağlama göre de değişebilir (Çobanoğlu, 1999a: ). İşlevsel Halkbilimi Kuramı, daha çok icra bağlamını esas almakla birlikte; metnin oluşturulduğu tarihi-siyasi şartları ve sosyal mekânı da içine alan bir yaklaşım tarzı sunmaktadır. Folklor ürünlerinin işlevi üzerine araştırmalar yapan Antropolog William R. Bascom (2010: 71-86) 1954 yılında yazdığı makalesinde folklor için dört işlev belirlemiştir: 1. Hoşça vakit geçirme ve eğlenme işlevi 2. İnançlara, değerlere ve törelere destek verme işlevi 3. Kültürü gelecek kuşaklara aktarma ve eğitim işlevi 4. Toplumsal ve kişisel baskılardan kurtulma işlevi 186 İlhan Başgöz, Protesto: Folklorun Beşinci İşlevi (Fonksiyonu) adlı makalesinde Bascom un tespit ettiği folklorun dört işlevine ek olarak beşinci olarak protesto işlevini önerir. Bu dört işlevin sınırlarının birbirinden kesin çizgilerle ayrılamayacağını, bu işlevlerin hepsinin tek bir işlevde toplanabileceğini ve kurulu düzene, kültüre sağlamlık ve süreklilik vermeye yönelik olduğunu belirten Başgöz; İçinde kavga döğüş, baş kaldırma, değerlere karşı koyma, irili ufaklı çatışma olmayan toplum yapısı yoktur. Her toplumda birleştirici, düzenleyici ve bölücü, düzen bozucu güçler yan yana bulunur diyerek her toplumda ekonomik ve sosyal çıkarları çatışan, inanışları ve değerleri ters düşen insanların ve sınıfların olduğunun altını çizer (1996: 1-4). Bu ilkeden hareketle genel anlamda Âşık Mahzuni nin şiirlerinin folklorun dört işlevine ve İlhan Başgöz ün buna ilave ettiği Protesto işlevine uygunluk gösterdiği görülmüştür (Irmak, 2013: ). Folklorun beş işlevine göre Âşık Mahzuni nin şiirleri ile ilgili şu tespitler yapılabilir: Birinci İşlev; hoşça vakit geçirme ve eğlenme işlevi bakımından Mahzuni Şerif in şiirlerinin bu işleve uygunluk gösterdiği tespit edilmiştir. Âşık Tarzı Şiir Geleneği nde kahvehaneler, halkın eğlence ihtiyacını giderme noktasında önemli bir işlevi üstlenmişlerdir. Bu kurum; din dışı sebeplerle bir araya gelme ve eğlenme, hoşça vakit geçirme özelliklerine dayalı olarak bir edebî form niteliği kazanmıştır. Böylece kahvehaneler, âşık fasıllarının en fazla icra edildiği mekânlar olmuşlardır. Karşılaşma, askı ve muamma, lebdeğmez ve hikâye anlatma gibi geleneksel formların Âşık Şiiri nde halkın eğlence ihtiyacını karşıladığı ve hoşça vakit geçirmek bakımından önemli olduğu İşlevsel Halkbilimi Kuramına Göre Âşık Mahzuni Şerif in Şiirlerinde Tespit Edilen Yeni İşlevler muhakkaktır. Âşık Mahzuni Şerif de, değişen dünya şartlarına göre sanatını konserlerde, festivallerde, gazinolarda, Cem evlerinde, dost sohbetlerinde, radyo ve televizyon programlarında, özel gün ve gecelerde icra ederek halkın eğlence ihtiyacını giderme noktasında bir işlev görmüştür. İkinci işlev; inançlara, değerlere ve törelere destek verme işlevi ne göre; Âşık Mahzuni Şerif in şiirlerinde dinî değerleri, peygamberleri, halifeleri, ahiret hayatını, ölümü, tasavvufî konuları, Alevi-Bektaşi kültürünü, ahlakî değerleri, toplumun örf ve adetlerini bulmak mümkündür. Mahzuni nin şiirlerinde dile getirdiği bu konuların toplumsal yapıyı güçlendirdiği, toplumsal inançlara, değerlere ve törelere destek verdiği görülmüştür. Folklorun üçüncü işlevi; kültürü gelecek kuşaklara aktarma ve eğitim işlevi dir. Bu işleve göre Âşık Mahzuni nin şiirleri; atasözleri, deyimler, ikilemeler, yöresel kelimeler, dualar, beddualar, argo sözcükler bakımından kültürün gelecek kuşaklara aktarımını sağlamaktadır. Âşık Mahzuni nin dil ve anlatım özelliklerini güçlendiren bu folklor ürünlerinde, kültürümüzün kodları barındırılmaktadır. Alevi-Bektaşi bir gelenekten gelen ozan, Alevilik-Bektaşilik öğretisini de şiirlerinde yansıtarak bu kültürün aktarımına katkı sunmuştur. Dördüncü işlev; toplumsal ve kişisel baskılardan kurtulma işlevi bakımından Âşık Mahzuni Şerif in şiirlerinde halk, hak, adalet, anayasa, ekonomik adaletsizlik, fakirlik, para, zam, vergi, köy sorunları, köy-kent çatışması, ağalık düzeni, işçi sorunları, Almanya işçi göçü, savaşlar, terör sorunu, ırkçılık, memurlar, doktorlar, öğretmenler, aydınlar gibi sosyal ve ekonomik konulardaki eleştiriler tespit edilmiştir. Ayrıca ozanın dinî-tasavvufî, Alevilik-Bektaşilik ve ahlakî konulardaki eleştirilerini içeren şiirleri, bu işleve örnek verilebilir. Bu anlamda ozanın bu tür şiirleri, toplumsal ve kişisel baskılardan kaçmak için bir kaçış yolu sağlaması bakımından önem arz etmektedir. Beşinci işlev olan protesto işlevine göre bir değerlendirme yapıldığında ise; Mahzuni Şerif in özellikle siyasi hareketlerin çok yoğun yaşandığı yılları arasındaki şiirlerinin bu gruba girdiği söylenebilir. 27 Mayıs 1960 İhtilâli Âşık Şiiri ve protesto türküleri için tam bir dönüş noktası olmuştur. Bu dönemde kendilerini halk âşığı yerine halk ozanı olarak adlandıran yeni bir âşık kuşağı (tipi) ortaya çıkmıştır ve bu ozanlar Sosyalist-Marksist düşünce doğrultusunda sistem karşıtı şiirler yazmışlar, türküler söylemişlerdir. Mahzuni nin bu dönemdeki şiirleri; devrimci ozanlar gibi 187 Yılmaz IRMAK 188 Sosyalizm propagandası içermemesine rağmen dolaylı olarak protesto özelliği gösteren ve düzeni hedef alan şiirlerdir. Özel anlamda bu beş işlevin Âşık Mahzuni Şerif in şiirlerinin işlevlerini belirlemede yeterli olmadığının altını çizmekte fayda olduğu aşikârdır. Bunun en önemli nedeni; ulus olma bilincine ulaşamamış, teknolojik imkânlardan mahrum ve sözlü kültürün tam anlamıyla hâkim olduğu ve yazılı kültüre geçememiş olan ilkel kabileler ile günümüzde en ileri teknolojileri kullanan millet olma sürecini büyük ölçüde tamamlamış olan modern toplumların folklor ürünlerinin işlevsel açıdan farklılıklar göstermesidir. Kaldı ki; ilkel kültürü bir yana bırakalım, bundan yetmiş-seksen yıl önce sözlü kültürün daha canlı yaşandığı ülkemizde, o günün şartlarında geçerli olan bazı işlevlerin bugün geçerli olmadığını söyleyebiliriz. Buna örnek olarak; bir zamanlar okuma yazmanın yaygın olmadığı yıllarda haber verme işlevi gören Âşık Tarzı Şiir Geleneği nin bugün bu işlevini yetirmiş olması verilebilir. Bu noktada; Âşık Şiiri nin işlevleri ile ilgili yapılan araştırmalar hakkında da bazı bilgileri verilmesi yerinde olacaktır. Özkul Çobanoğlu, Âşık Tarzı Kültür Geleneği ve Destan Türü adlı kitabında; anlatım tutumu ve fonksiyonları açısından destanlarda; güldürme/eğlendirme, övme, yerme, şikâyet etme, öğüt verme, bilgilendirme, yas tutturma ve hüner gösterme ve öğünme olmak üzere toplam sekiz adet işlev belirlemiştir (2000). Çobanoğlu, İşgal Edilen Vatan Topraklarında Âşık Edebiyatı nın İşlevleri ve Âşık Şenlik adlı makalesinde ise; Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Kars, Ardahan ve Artvin gibi vatan topraklarının işgal edilmesi karşısında Âşık Şenlik başta olmak üzere yöre âşıklarının işgalcilere karşı doğrudan veya dolaylı olarak karşı çıktıklarını, bağlamalarını ve destanlarını en etkili araçlar olarak kullanarak Türklük şuurunun uyanması, hürriyet mücadelesinin örgütlenmesi ve ayakta kalması için mücadele ettiklerini belirtmiştir (1999b: 89-91). Âşık Şiirinde Taşlamalar adlı çalışmasında Nilgün Çıblak ise; taşlamaların sosyo-kültürel işlevleri başlığı altında; toplumsal yapıyı yansıtma, toplum değerlerinin korunup yaşatılmasını sağlama, bilgilendirme ve eğitme, iktidarı yıpratma, psikolojik rahatlama sağlama, eğlendirme, hoşça vakit geçirme ve âşıkların birbirlerine karşı tutumlarını ve ustalıklarını belirleme olmak üzere taşlamalar için toplam yedi adet işlev belirlemiştir (2008: ). Siyasi olayların ve darbelerin etkilediği 1960 lı yıllarda sanat hayatına başlayan Âşık Mahzuni Şerif in şiirleri, ozanın yaşadığı dönemdeki sosyal, siyasi ve ekonomik İşlevsel Halkbilimi Kuramına Göre Âşık Mahzuni Şerif in Şiirlerinde Tespit Edilen Yeni İşlevler özellikleri göstermesi bakımdan bize önemli veriler sunmaktadır. Bu dönemden itibaren Âşık Tarzı Şiir Geleneği ne siyasi konuların yansıması dikkat çeken bir noktadır. Alevi- Bektaşi kültürü içerisinde yetişen Âşık Mahzuni Şerif in Pir Sultan yolundan gitmesi, bu kültürün aktarılması noktasında önemli bir işlev üstlenmesi, bizi onun şiirinde yeni işlevler keşfetmeye yöneltmiştir. Bascom un dört işlevinin ve İlhan Başgöz ün Protesto işlevinin dışında Mahzuni nin şiirlerinde; itiraz ve ret Kültürü, millî birlik ve beraberlik, siyasi /ideolojik düşünceleri destekleme, ekonomik kazanç sağlama (meta) ve psikolojik rahatlama (deşarj) olmak üzere toplam beş adet yeni işlev tespit edilmiştir 2. Âşık Mahzuni Şerif in Şiirlerinde Tespit Edilen Yeni İşlevler 2.1 İtiraz ve Ret Kültürü İşlevi Alevi bir ozan olan Âşık Mahzuni şiirlerinde bu kültürden beslenmiş, Âşıklık Geleneği nin güçlü ozanları Pir Sultan, Davut Sulari ve Âşık Veysel den ilham almıştır. Aleviler, yüzyıllarca Osmanlı yönetimi tarafından kendilerine baskı, şiddet ve zorla Sünnileştirme politikaları uygulandığı ve bu durumdan dolayı bir mağduriyet yaşadıklarını savunmuşlar ve buna karşı da bir itiraz ve ret kültürü inşâ etmişlerdir. Bu itiraz ve ret ; zalime ve yapılan zulme karşı geliştirilmiştir. Bu kültürün kaynağı Hz. Ali ye ve Hz. Hüseyin in şehit edildiği Kerbela Vakası na dayanmaktadır. Zira Alevilere göre; Hz. Peygamber vefat ettikten sonra onun yerine halife olarak Hz. Ebu Bekir in seçilmesi, dolayısıyla Hz. Ali ye haksızlık yapıldığı düşüncesi ve ayrıca Hz. Hüseyin in adaletsiz ve zalimce bir yönetim sergileyen Yezit e karşı çıkarak ona biat etmemesi, sonrasında ise Kerbela da şehit edilmesi, itiraz ve ret kültürünün en önemli kaynağını oluşturmaktadır. Hallacı Mansur, Nesimi ve Pir Sultan gibi Hz. Ali nin yolunu takip eden şair ve ozanların hepsinde itiraz ve ret kültürünü bulabiliriz. Bu işlevin İlhan Başgöz ün protesto işlevine de uygunluk gösterdiği söylenebilir. Başgöz e göre protesto işlevinin amacı; düzeni yıkmak ve yerine sınıf ayrımının yapılmadığı, emeğin ortak bölüşüldüğü Sosyalist bir düzen oluşturmaktır. Mahzuni nin şiiri yılları arasında böyle bir özellik taşısa da, daha sonraki yıllarda bu tarz düşüncelerinden uzaklaşan ozan, yoğun olarak tasavvufi, vatanın, milletin birlik ve beraberliğine yönelik şiirler yazarak düzen muhalifliğinden vazgeçmiştir. Ancak yine de o, haksızlığa, adaletsizliğe, sömürüye, siyasilere, toprak ağalarına, kapitalist sisteme karşı eleştirilerine devam etmiştir lı yıllarda devrimci düşünceden etkilenen ve 189 Yılmaz IRMAK eserlerini toplumcu (Marksist) ideolojiye göre biçimlendiren Mahzuni, eserlerini toplumcu edebiyat anlayışına göre oluşturmuş olsa da dinî-tasavvufi değerlere bağlı bir ozandır. Onun tasavvufi şiirlerinde bu inanç ve değerler açıkça görülür. Mahzuni de görülen itiraz ve ret kültürünün farkı; haksızlığa, zulme ve baskıya karşı olmasıdır Zalime Karşı Bir Kurtarıcı İmgesi Olarak: Şah-ı Merdan ve İmam Hüseyin Âşık Mahzuni nin şiirlerinde Mervan, Yezit ve Şimir, itiraz ve ret kültürü geleneğinin simgeleşen isimleridir. Bu isimler onun şiirinde kötülüğü ve zulmü temsil ederken Hz. Ali/Haydar/Şah-ı Merdan, Hz. Hüseyin, Hz. Hasan, On İki İmam ve Hacı Bektaş-ı Veli ise; iyiliği, adaleti, doğruluğu, haksızlığa karşı başkaldırıyı simgeleyen kahraman/kurtarıcı olarak görülürler. Ozanın Gel Yetiş adlı şiirinde münkir insanlara, zalim Mervan a, zalim softalara, dara düşmüşlere ve cahillere karşı Neredesin Şah-ı Merdan gel yetiş denilerek Hz. Ali den yardım istenir. Hak sende mevcuttur, sen Hakk ın özü dizesinde vahdet-i vücût düşüncesi vardır. 3 Şiirde Şah-ı Merdan bir kurtarıcı imgesidir: 190 Hak sende mevcuttur, sen Hakk ın özü Her zaman karadır cahilin yüzü Dergâhına mahrum eyleme bizi Neredesin Şah-ı Merdan gel y
Search Related
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks