Please download to get full document.

View again

of 21
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.

RĐZE ĐLĐNĐN NÜFUS COĞRAFYASI ÖZELLĐKLERĐ VE BUNLARI ETKĐLEYEN ETMENLER ÜZERĐNE BĐR ĐNCELEME

Category:

Career

Publish on:

Views: 9 | Pages: 21

Extension: PDF | Download: 0

Share
Related documents
Description
RĐZE ĐLĐNĐN NÜFUS COĞRAFYASI ÖZELLĐKLERĐ VE BUNLARI ETKĐLEYEN ETMENLER ÜZERĐNE BĐR ĐNCELEME Serhat ZAMAN Ogün COŞKUN Özet: Sanayileşme, kentleşme ve ekonomik faaliyet kollarında meydana gelen değişim süreci,
Transcript
RĐZE ĐLĐNĐN NÜFUS COĞRAFYASI ÖZELLĐKLERĐ VE BUNLARI ETKĐLEYEN ETMENLER ÜZERĐNE BĐR ĐNCELEME Serhat ZAMAN Ogün COŞKUN Özet: Sanayileşme, kentleşme ve ekonomik faaliyet kollarında meydana gelen değişim süreci, tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de, nüfusun gelişimi, dağılışı ve bir takım özelliklerinde belirgin bir dönüşüme yol açmıştır. Bu süreçten en fazla etkilenen illerden birisi de Rize olmuştur. Gerek tarihi süreç içinde ve gerekse günümüzde, bulunduğu bölgenin ve ülkemizin önemli nüfus birikim alanlarından birisi olan Rize ilinin, dinamik bir nüfus profili sergilediği görülmektedir. Rize il nüfusunun Cumhuriyet dönemindeki gelişimi, coğrafi dağılışı, yaş ve cinsiyet yapısı ile göç olaylarının ele alındığı bu çalışmada; ilin nüfus yapısının bölge ve ülkemizdeki yerinin ortaya konulması hedeflenmiştir. Đdari sınırlar içindeki eşitsiz dağılışı ile dikkat çeken il nüfusunu etkileyen coğrafi etmenler ele alınarak, ilin genel nüfus özellikleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Rize, nüfus, nüfus dağılışı, demografik özellikler, göçler. I. Giriş Sosyal bilimlerde güncelliğini asla yitirmeyen konulardan birisi ve belki de en önemlisi nüfustur. Nüfusun dağılışı, yoğunluğu, yaş ve cins yapısı, aktif ya da bağımlı olma oranı gibi pek çok özelliğinin yanı sıra, hareket kabiliyeti de, onu diğer pek çok konu arasında özel ve öncelikli kılmaktadır. Bir bölgede nüfusun az ya da çok oluşu, mekâna yoğun ya da seyrek dağılışı, kadın-erkek nüfusun birbirine oranla az ya da çok oluşu gibi nitelikler, o bölgenin doğal ve beşeri coğrafi özellikleri ile yakından ilgilidir. Bu yakın ilgi ve etkileşim sebebiyle, sosyologlar ve demograflar tarafından da incelenen nüfus konusu, tüm alt özellikleri ile beraber beşeri coğrafyanın da araştırma konusu olmaktadır. Eldeki araştırmaya konu edilen Rize ili nüfusunun çeşitli özelliklerini incelemeden önce, ilin genel bazı özelliklerini belirtmek faydalı olacaktır. Kuzeyden Karadeniz ile çevrili olan Rize ili, Trabzon, Bayburt, Erzurum ve Artvin ile komşu olup, Karadeniz Bölgesi nin Doğu Karadeniz Bölümü nde yer Bu makale, I. Rize Sempozyumu nda (16 18 Kasım 2006) sunulan Cumhuriyet Dönemi Rize Nüfusunun Bazı Özellikleri adlı bildiri metninin 2007 ADNKS (Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi) verilerine göre güncellenmesi ve kısmen genişletilip değiştirilmesi ile elde edilmiştir. Y.Doç.Dr., Atatürk Üniversitesi, Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi, Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi ABD. Arş.Gör., Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi ABD. almaktadır (Şekil 1). Yaklaşık 3920 km 2 yüzölçümüne sahip olan Rize ilinde, merkez ilçe ile beraber 12 ilçe yer almakta olup, 2007 yılında toplam nüfus kadardır. Şekil 1. Rize ilinin lokasyon haritası. II. Amaç ve Yöntem Rize ilinin çeşitli demografik özelliklerinin yorumlanması suretiyle, nüfusun genel karakterinin ortaya konulmasının amaçlandığı bu araştırmada, Cumhuriyet dönemi nüfusu ile ilgili istatistikler, TÜĐK (Türkiye Đstatistik Kurumu) kaynaklarından, Cumhuriyet öncesine ilişkin veriler ise dönemi konu edinen tarih çalışmalarından elde edilmiştir. Nüfus sayımlarından elde edilen istatistik verilerin, beşeri coğrafya metodolojisi ile yorumlanması yoluna gidilmiş ve böylece elde edilen dağılış haritaları, nüfus piramitleri, şekil ve grafik benzeri görsel ifade yöntemleriyle mevcut demografik yapı ortaya konulmaya çalışılmıştır. 264 III. Nüfusun Tarihsel Gelişimi Rize il nüfusunun gelişimini genel olarak iki ayrı zaman diliminde ele almak mümkündür. Bunları Cumhuriyet öncesi ve Cumhuriyet dönemi şeklinde incelemek uygun olacaktır. Eldeki çalışma il nüfusunun Cumhuriyet dönemine ait bazı özelliklerini ele almaktadır. Ancak, herhangi bir yerin nüfusu ile ilgili tespit ve yorumlar yapılırken, nüfusun tarihi gelişimini göz ardı etmek bilimsel yaklaşımla örtüşmeyeceğinden genel hatlarıyla söz konusu döneme de değinilecektir. Nüfus ile ilgili çalışmalarda, genellikle Cumhuriyet dönemi öncesine ilişkin veriler, salname kayıtları, Osmanlı dönemi nüfus sayımları ve bazı yerli-yabancı gezgin-bilim adamlarının eserlerine dayandırılmaktadır. Adı geçen kaynakların genel özelliği, çoğu zaman verilerinin birbiri ile örtüşmemesidir. Ayrıca bu verilerin oluşturulduğu dönem ile Cumhuriyet dönemindeki idari bölünüşün farklılıklar göstermesi, döneme ait kaynak yetersizliği ve verilerin sağlıklı olmayışı gibi nedenlerle, söz konusu dönemin nüfus özelliklerini açıklamak oldukça güç olmaktadır. Fakat tüm bu eksikliklerine rağmen, dönemin nüfusunu konu edinen az sayıdaki çalışmanın, genel bir fikir vermeleri açısından faydalı oldukları şüphesizdir. Eldeki verilere dayanarak Rize ve çevresinin, tarihin farklı dönemlerinde önemli bir nüfus birikim sahası olduğu sonucuna ulaşılabilir. Osmanlılar döneminde Lazistan, Bizans döneminde Khaldia, Roma döneminde Pontos Polemoniacus, Pontos krallığı döneminde ise Sannika adlarını alan inceleme alanı ve çevresi (Yurt Ansiklopedisi,1982:6352) Kimmerler, Đskitler, Medler, Persler ve nihayetinde Orta Asya ve Kafkasya dan Anadolu ya gelerek yerleşen Türklerin yaşam sahaları olmuştur (Sarıkaya,2004:4 10). Tablo 1. Cumhuriyet dönemi öncesi Rize kazası nüfusu ( ). Yıllar Toplam Nüfus Kaynak: 1831 sonuçları, Karpat, 2003 s:154; diğer veriler, Bostan, 2002, s: 216 dan Araştırma sahası olan Rize iliyle ilgili sağlıklı nüfus verileri Cumhuriyet döneminde elde edilebilmiştir. Bilindiği üzere ülkemizdeki ilk nüfus sayımı 1927 yılında yapılmış olup 1935 yılı sonrası periyodik bir seyir kazanan nüfus Cumhuriyet öncesi dönemdeki idari taksimat gereğince. 265 sayımları, günümüze kadar 16 kez (1997 dâhil) gerçekleştirilmiş ve son sayım 2007 yılında (ADNKS-Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi) yapılmıştır. Söz konusu sayımlar, nüfusun yıllara göre toplam sayısı, çeşitli nüfus hareketleri, nüfusun sosyal ve ekonomik nitelikleri, kentsel ve kırsal nüfus miktarları gibi çeşitli özellikleri tespit ederek (Doğanay,1997:151), başta plânlama olmak üzere pek çok alanda kullanılmaktadır. Sayım sonuçları, Rize ilinin başlıca nüfus özelliklerinin ortaya konulmasına dayanak oluşturmaktadır. Rize ili nüfusu, sayım devreleri arasında istikrarsız bir gelişim görüntüsü sergilese de, genel olarak toplam nüfusun artışı yönünde bir hareket göstermiştir. Söz konusu istikrarsızlık bazı sayım devrelerine ait olup, bu dönemlerde nüfus artış hızının azalışı veya toplam nüfusun azalışı şeklinde bir gelişim gözlenmiştir (Tablo 2 ve Şekil 2). Ancak az önce de belirtildiği üzere genel eğilim nüfus miktarının artması yönündedir. Araştırma sahası, bu yönüyle bulunduğu bölge ve ülkemizin genel nüfus gelişim profiline benzer bir görünüme sahiptir. Tablo 2. Rize ilinde sayım dönemlerine göre nüfus artışı. Yıl Rize Đli Nüfusu Artan- Azalan Nüfus Miktarı Yıllık Nüfus Artış Hızı (%) Türkiye Nüfusu Artan- Azalan Nüfus Miktarı Yıllık Nüfus Artış Hızı (%) Kaynak: TÜĐK nüfus sayımları ( ). Cumhuriyet döneminde yapılan ilk nüfus sayımında (1927) olan Rize ili nüfusu 2007 yılı nüfus sayımında yaklaşık 1.8 kat artarak ye ulaşmıştır (Tablo 2). Aynı dönemde ülke nüfusu ise yaklaşık 5 kat (5.1) artış göstermiştir. Bu haliyle Rize ili nüfus artış oranının Türkiye ortalamasının bir hayli altında kaldığı anlaşılmaktadır. Bunun nedenlerinin ortaya konulabilmesi için, ilin genel coğrafi durumu ile kendine özgü sosyal ve 266 ekonomik özellikleri ve belki de konum özelliklerinin dikkatle incelenmesi gerekecektir Kişi Şekil 2. Rize il nüfusunun arasındaki seyri. Sayım dönemlerine ait nüfus verileri dikkatle incelendiğinde şu sonuçlar göze çarpmaktadır: yılları arasında üç farklı nüfus seyri ayırt etmek mümkündür. Bunlar; 1. devre: devre: devre: devresidir. Bunlardan arasında olduğu ifade edilen birinci devre; nüfus artış hızının son derece düşük olduğu bir dönem olarak görülür. Çünkü devresi, bir bakıma yeni kurulan genç Türkiye nin milli mücadelede sergilediği performansın bedellerinin ödendiği dönemdir. Bunun demografik yansımaları da tablodan anlaşılacağı üzere son derece belirgin olmuştur. Söz konusu devrede il nüfusu yaklaşık kadar (9845 kişi) artarak den ye yükselmiştir. Đkinci dönem olarak belirlediğimiz devresi ise üç dönem arasında il nüfusunda oransal olarak en fazla artış yaşanan dönemdir. Bu dönemde Rize ili nüfusu dikkat çekici bir hızla artmış ve bu artış bazı sayım devrelerinde Türkiye ortalamasının dahi üzerine çıkmıştır. Sayım devreleri içindeki en hızlı nüfus artış hızı devresine ait olup (%3.5), bu devre ülkemizin de nüfus artışını en hızlı yaşadığı döneme isabet etmektedir. Bu dönemdeki artış, birçok bilim adamı tarafından ortak bir nedenle açıklanmaktadır. II. Dünya Savaşı nın bitmesiyle, seferberlik nedeniyle silâhaltına alınan erkek nüfus evlerine dönmüş, evlenmeler ve çocuk sahibi 267 olma istekleri artmıştır. Bunlara ek olarak savaş dönemlerindeki kıtlık ve yoklukların ortadan kalkmaya başlaması, sağlık koşullarındaki iyileşmeler gibi nedenlerle ülke nüfusu adeta patlamıştır (Özgür,1998:18). Ülke genelini doğrudan etkilediği çok açık olan bu gerekçelere ilaveten, Rize ili nüfusunun artmasına yol açan lokal bazı etmenlerin varlığı da şüphesizdir. Oluşturduğu istihdam ile göç hızını zayıflatan ve çevre ekonomisine kısa süre içinde hâkim olan çay ziraatı (Tarkan,1973:17) şüphesiz bu etmenlerin başında gelir. Çay ziraatının yaygınlaşması ve bu ürünün oluşturduğu istihdam (oluşturduğu sanayi ve ticaret faaliyetleri çerçevesinde) söz konusu 30 yıllık devrede il nüfusunun hızlı bir artış eğilimi göstermesine neden olmuştur. Üçüncü dönem olarak nitelendirdiğimiz devresi ise Rize ili nüfus artış temposundaki düşüş ile ön plâna çıkmaktadır. Öncelikle büyük kent merkezlerine ve ikinci olarak da yurt dışına verilen göçlerle ilgili olduğunu düşündüğümüz bu durum sonucunda ildeki nüfus artış hızında önemli ölçüde bir azalma görülmüştür. Tablo 2 deki verilerden de anlaşılacağı üzere ilin bu devredeki nüfus artış hızı, Türkiye ortalamasının bir hayli altında kalmıştır. Sayım devrelerine göre Rize ilinin nüfus gelişimi yukarıda özetle açıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca, ildeki yerleşmelerin nüfus artış ve azalışları eşit olmayıp; ekonomik potansiyellerindeki değişiklikler nedeniyle ilçeler arasında da önemli farklılıklar olduğu görülmektedir. Kıyı ve iç kesimlerdeki yerleşmeler arasında oldukça belirgin bir biçimde görülebilen bu nüfus farklılaşmalarının temelinde de mekânsal nitelikler, bir diğer deyişle coğrafi özellikler yatar. IV. Nüfusun Dağılışı Rize ilinde nüfusun dağılışı, belirgin bir biçimde eşitsizlikler göstermektedir. Nüfusun yoğunluk kazandığı yerler ile seyrek dağılış gösterdiği sahalar çok belirgin biçimde ayrılır. Nüfusun dağılışını belirleyen etmenler temelde coğrafi çevre kökenlidir. Bunları doğal ve beşeri çevre etmenleri şeklinde ele almak mümkündür. Rize ili içinde nüfusun dağılışında büyük zıtlıklar oluşturan etmenlerin başında yeryüzü şekillerinin genel durumu gelir. Đl arazisi genel olarak Doğu Karadeniz Dağlık Kuşağı içinde kalır. Kıyı gerisinden itibaren yükselmeye başlayan dağlar 3000 m yi aşan yükseltileriyle beşeri faaliyetleri güçleştiren doğal bir engel halini alırlar. Yer yer akarsular tarafından parçalanmış ancak genel olarak aşılması güç bir yapı gösteren söz konusu dağlık alanlar, mevcut durumları ile başta ekonomik faaliyetler olmak üzere yerleşme, ulaşım hizmetleri ve diğer birçok beşeri yaşam unsurunu güçleştirmektedir. Bu haliyle m arasındaki yükselti kuşağı ve yine yükseltinin azaldığı akarsu vadileri Doğu Karadeniz Bölümü nün birçok yeri gibi Rize ilinde de nüfusun yoğunluk kazandığı yerler durumundadır (Şekil 3). Đl genelindeki nüfus dağılışı üzerinde iklim koşullarının da etkisi vardır. Doğu Karadeniz Dağları nın kuzeye yani denize dönük yamaçları tarih boyunca 268 elverişli iklim özellikleri nedeniyle nüfusun yoğunlaştığı yerlerin başında gelmiştir. Đlde iklim elemanlarına ait değerlerin tarımsal hayat üzerindeki olumlu etkileri bilindiği üzere oldukça belirgindir. Güneyde yükselen dağlar ile Karadeniz arasında kalan kıyı kuşağı, korunaklı konumu gereği ekonomik etkinlik yelpazesi geniş bir saha olmuştur. Bu çevrede yetiştirilen tarımsal ürün çeşitliliği tek başına bunu kanıtlar niteliktedir. Nüfusun dağılışında ana ulaşım yollarının konumları da belirleyici olmuştur. Nitekim nüfusun önemli bir bölümü kıyıya paralel uzanan Samsun- Sarp karayolu ile iç kesimleri kıyıya bağlayan akarsu boylarındaki yolların çevresinde yer almıştır (Şekil 3). Deniz ulaşımında önem taşıyan Rize limanını da bu ulaşım olanakları içinde ele almak mümkündür. Bu açıdan ele alındığında, il genelinde, konum avantajları, ulaşım kolaylıkları ve idari merkez oluşu gibi çeşitli nedenlerle nüfusun en fazla ve en yoğun olduğu yerleşmenin Rize kenti olduğu görülür (Fotoğraf 1). Fotoğraf 1. Rize kentinden görünümler. 269 Rize il nüfusunun kıyı kuşağında yoğunlaşmasının en önemli nedenlerinden birisi de ekonomik bir yaşam sahası özelliği de taşıyan Karadeniz dir. Yüzleri daima denize dönük olan bu çevre insanları, doğrudan ve dolaylı olmak üzere çeşitli şekillerde Karadeniz den faydalanmaktadırlar. Bunların başında ise su ürünleri üretimi, ulaşım ve buna bağlı ticaret faaliyetleri gelir. Denizden olabildiğince yararlanan çevre insanının dağlık alanlardan bütünüyle çekildiğini söylemek yanlış olur. Çünkü sahada sürdürülen yaylacılık faaliyetleri bunun en belirgin kanıtıdır. Şekil 3. Rize ili nüfus dağılış haritası (2007). Rize ilinde 2007 yılında matematiksel nüfus yoğunluğu ortalama 81 kişi/km² dir (Tablo 3). Bu değer, ilçeler bazında ele alındığında dikkat çekici sonuçlar ortaya çıkmakta ve az önce söz edilen nüfus dağılışı ile ilgili açıklamaları destekleyen bir görünüm oluşmaktadır. Buna göre Rize ilinde matematiksel nüfus yoğunluğu en yüksek yer 533 kişi/km² ile Merkez ilçedir. 270 Bunu kıyı kuşağı ya da akarsu vadilerinde kurulmuş ve yüzölçümleri nispeten az olan Đyidere (377), Derepazarı (333), Pazar (280), Güneysu (142) ve Kalkandere (109) ilçeleri takip eder. Nüfus yoğunluğu en az olan ilçeler ise Đkizdere (6), Çamlıhemşin (9), Hemşin (13) ve Fındıklı (39) gibi ya iç kesimlerde kurulmuş ya da ekonomik kaynakları kısıtlı ve yüzölçümleri büyük ilçelerdir (Tablo 3). Tablo 3. Rize ilçelerinin nüfus ve nüfus yoğunlukları (2007). Đlçe Adı Toplam Nüfus Yüzölçümü (km 2 ) Nüfus Yoğunluğu (km 2 /kişi) Merkez Ardeşen Çamlıhemşin Çayeli Derepazarı Fındıklı Güneysu Hemşin Đkizdere Đyidere Kalkandere Pazar Toplam Kaynak: ADNKS verilerinden derlenmiştir. Bilindiği gibi, yerleşmeleri kır ve kent yerleşmeleri olarak ikiye ayırıp incelemek mümkündür. Ancak kır-kent ayrımında, çeşitli kurumların ve bilim adamlarının kullandığı farklı kriterler söz konusudur. Bu ayrımda dikkat edilen kriterlere burada yer verilmemekle birlikte (çalışmanın amacına uygun olmayacağı düşüncesiyle), bu çalışmada, pek çok bilim adamı tarafından da kabul edilen nüfus kriteri esas alınmıştır. Bu yaklaşım ile incelendiğinde, 2007 yılında il nüfusunun yaklaşık %51 inin kentlerde, %49 unun ise kırsal yerleşmelerde yaşadığı görülmektedir. Kentli nüfus, belli başlı 4 yerleşmede yoğunluk kazanmış olup bunlar, Rize, Ardeşen, Çayeli ve Pazar kentleridir (Tablo 4). Tablo 4. Rize ilindeki kentler ve nüfusları (2007). Kent Nüfusu Kent Nüfusu Rize Pazar Ardeşen Toplam Çayeli Kaynak: ADNKS verilerinden derlenmiştir. Sonuç olarak, ilde nüfusun büyük bölümünün başta Rize olmak üzere, kıyıdaki birkaç kent yerleşmesinde toplandığı ve iç kesimlerdeki kırsal 271 yerleşmelerde yaşayan nüfusun giderek azaldığı ifade edilebilir. Nüfusun daha çok kıyıda toplanmış olduğu, iç kesimlerde yaşayan nüfusun, çoğunluğu V profilli vadiler boyunca kurulmuş yerleşmelerde yaşadığı ve söz konusu bu dağılım üzerindeki en etkili belirleyicinin coğrafi faktörler olduğu söylenebilir. V. Nüfusun Cinsiyet Oranı Ve Yaş Yapısı Herhangi bir yerin nüfusu ele alınırken dikkatle incelenmesi gereken değişkenlerden birisi de nüfusun cinsiyet oranı ve yaş yapısıdır. Belli bir nüfus kitlesinde, 100 veya 1000 kadın başına düşen erkek sayısı olarak nitelenen cinsiyet oranı (Doğanay,1997:164), bazı yerleşmelerde eşitsiz dağılım sergileyebilmektedir. Dağılımdaki dengesizliğin farklı nedenleri olmakla birlikte, bunların temelde sosyal ve ekonomik kökenli olduğu ifade edilebilir. Rize ilinde bazı sayım devrelerinde çok belirgin olmak kaydıyla hemen her dönemde kadın nüfus fazlalığı dikkati çeker (Tablo 5). Cumhuriyetin ilk yıllarındaki kadın nüfus fazlalığının nedeni genellikle bu dönemde gerçekleşen savaşlara bağlanmaktadır. Cephelerde her ne kadar kadın nüfus da yer alsa da, sayısal olarak erkek nüfus kaybı muhakkak ki çok daha fazla olmuştur. Hemen her dönemde Türkiye ortalamalarının üzerinde seyreden kadın nüfus oranı sahanın dışarıya verdiği göçlerle de yakından bağlantılıdır. Göç olayına öncelikli olarak ailenin bekâr erkekleri ya da aile reisi rolü ile erkeklerin katıldığı dikkate alındığında, ilde kadın nüfus oranının yüksekliği kolaylıkla izah edilebilmektedir. Son nüfus sayımı verilerine göre Rize ilinde kadın (%50.8) ve erkek (%49.2) nüfus oranı Türkiye ortalamasına (kadın %49.9 erkek %50.1) çok yakın bir değer sergilemiştir. Buna göre il nüfusunun % 49.2 sini erkek, %50.8 ini ise kadın nüfus oluşturmuştur. Tablo 5. Rize ilinde nüfusun cinsiyet yapısı ve oranı ( ). Yıl Erkek Nüfus Erkek (%) Kadın Nüfus Kadın (%) Cinsiyet oranı (%) Kaynak. TÜĐK nüfus sayım sonuçlarından derlenmiştir. 272 Cumhuriyet döneminin hemen her devresinde belirgin bir fazlalık gösteren kadın nüfus, 2007 yılı sayımında ülke ortalaması seviyesine gelmiştir. Erkek nüfus oranının zaman içinde artmasını farklı değişkenlere bağlamak mümkündür. Nitekim herhangi bir yerleşmedeki kadın-erkek nüfus miktarını etkilediği bilinen bazı nedenler vardır. Örneğin, yerleşmelerdeki askeri birlikler, sanayi tesisleri, eğitim kurumları ve diğer bazı hizmet yatırımları yoluyla erkek nüfus miktarı artabileceği gibi, anne ölümlerinin artması, erkek bebek doğma ihtimalinin bulunması ve belki de daha önemlisi sahanın yakın çevresinden göç alması gibi etmenler de yukarıdaki demografik sonucun nedenleri olarak sıralanabilirler. Buraya kadar il geneli için yaptığımız değerlendirmeler ilçeler için yapıldığında küçük ayrıntılar dışında benzer sonuçlar ile karşılaşmaktayız. Bu amaçla hazırlanmış tablo dikkatle incelendiğinde, ilçelerde kadın nüfus oranının yüksek olduğu görülür (Tablo 6). Diğer ilçeler içinde kadın nüfus oranı en yüksek olanların daha çok kıyıdan uzak, ekonomik potansiyelleri sınırlı ve büyük ölçüde göç ile nüfus kaybeden ilçeler olduğu görülmektedir. Bunların başında ise, Çamlıhemşin ve Hemşin ilçeleri gelmektedir. Söz konusu ilçelerin, göç ile erkek nüfus kaybettiklerini ifade etmek mümkündür. Tablo 6. Rize ilçelerinde kadın ve erkek nüfus dağılımı (2007). Đlçeler Erkek Nüfus Erkek (%) Kadın Nüfus Kadın (%) Merkez Ardeşen Çamlıhemşin Çayeli Derepazarı Fındıklı Güneysu Hemşin Đkizdere Đyidere Kalkandere Pazar Toplam Kaynak: ADNKS verilerinden derlenmiştir. Nüfusun cinsiyet yapısı yanında, yaş grupları ve her yaş grubuna dağılmış nüfus miktarının bilinmesi, özellikle nüfusun zaman içindeki değişimi ve bu süreçteki demografik olayların belirlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Ayrıca ülke, bölge, il ve hatta yöre çalışmalarında belirlenecek yaş yapısı, sadece ileri bir tarihteki nüfusun tahmin edilmesinde değil, aynı zamanda eğitim gibi yöreye yönelik hizmet yatırımlarının plânlanması açısından da büyük yarar sağlayacaktır (Koca,2000:116). Bu nedenle, il nüfusunun yaş yapısı, dar ve geniş aralıklı gruplandırmaya göre incelenerek nüfusun, bu özelliği açısından mevcut durum ele alınacaktır. 273 Geniş aralıklı gruplandırmaya göre Rize ili nüfusunun % 66.8 i 15 64, %23.9 u 0 14, %9.3 ü ise 65 ve daha yukarı yaş grubu içinde kalır (Tablo 7). Geniş aralıklı gruplandırmada en belirgin oran, ülke ortalamasının (%7.1) üzerine çıkan yaşlı nüfus yüzdesidir (%9.3). Yaşam koşulları ve sağlık şartlarında zamanla meydana gelen iyileşmeler ülkemizde olduğu gibi Rize ilinde de yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki oranında artışa yol açmıştır. Bunun yanı sıra, çalışma çağında göç e
Similar documents
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks