Please download to get full document.

View again

of 27
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.

T.C. BOZOK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İşletme Anabilim Dalı

Category:

Design

Publish on:

Views: 50 | Pages: 27

Extension: PDF | Download: 1

Share
Related documents
Description
T.C. BOZOK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İşletme Anabilim Dalı HİZMET İŞLETMELERİNDE FİNANSAL ANALİZ VE PERFORMANS DEĞERLENDİRMESİ:…
Transcript
span 1 /span T.C. BOZOK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İşletme Anabilim Dalı HİZMET İŞLETMELERİNDE FİNANSAL ANALİZ VE PERFORMANS DEĞERLENDİRMESİ: TÜRK HAVA YOLLARI A.O. ÜZERİNDE BİR ARAŞTIRMA ( Seminer Ödevi ) Yasin RİHAN Danışman Yrd. Doç. Dr. Sümeyra GAZEL YOZGAT-217 /p p span 2 /span İÇİNDEKİLER TABLOSU 1.GİRİŞ FİNANSAL ANALİZ Finansal Analizin Amacı Finansal Analiz Teknikleri Dikey Analiz (Yüzde Yöntemi ile Analiz) Oran Yöntemi ile Analiz (Rasyo Analizi) Likitide Oranları Finansal Yapı Oranları Faaliyet Oranları Kârlılık Oranları Borsa Performans Oranları TÜRK HAVA YOLLARI A.O. NIN SEKTÖREL ANALİZİ Türk Hava Yollarına İlişkin Temel Bilgiler Konsolide Bilanço ve Gelir Tablosu Konsolide Bilanço Konsolide Gelir Tablosu Dikey Yüzde Analizi Oran Analizi SONUÇ KAYNAKÇA /p p span 3 /span 1.GİRİŞ Finansal analiz işletmelerin mali tablolarındaki ilişkilerin saptanması ve yorumlanmasını kapsayan mali kontrol ve planlama aracıdır. İşletmelerin finansal analizi, işletme sahiplerine, ortaklarına, yöneticilere, çalışanlara ve kamuoyuna işletme hakkında genel olarak mali bilgiler vermektedir (Özyürek & Erdoğan, 211, s. 23). Mali tablo analizinin; işletmenin faaliyetlerinde etkinlik ve başarı derecesini ölçmede, işletmenin ana ve ikincil hedeflerine ulaşıp ulaşmadığını saptamada, hedefe varılamamışsa nedenlerini araştırmada yönetim açısından ne kadar önemli olduğu vurgulanmaktadır. Mali tabloların analiz edilmesi geleceğe ait planlar hazırlamada, üretilecek mal ya da hizmetlerin, üretim miktarı, bileşimi ve izlenecek fiyat politikası konularında karar almada işletme yönetimi açısından önemi ortaya çıkmaktadır. İşletmenin varlığını tehlikeye düşürmeden, yükümlülüklerini yerine getirip getirememe gücünün olup olmadığını belirlemede, kısacası işletme faaliyetlerinin her evresinde doğru ve düzeltici kararlar alınmasında hayati önem taşıdığı kabul edilmektedir. Bu çalışmanın temel amacı; bir örnek hizmet işletmesinin mali tablolarını finansal analiz tekniklerini kullanarak analiz etmek ve hizmet işletmelerinin hedeflerine ulaşmasında ve başarısında finansal analizin önemini irdelemektir. Çalışmada öncelikle finansal analiz konusu, temel hatları itibariyle kavramsal olarak incelenmiştir. Daha sonra, örnek olay analizi kapsamında Borsa İstanbul da işlem gören Türk Hava Yolları A.O. nın Kamuyu Aydınlatma Platformu ndan elde edilmiş yıllık genel mali tablolarından yararlanılarak 216 yılı için Dikey Yüzde ve Oran Analizleri yapılmıştır. 2.FİNANSAL ANALİZ Finansal Analiz; bir firmanın mali durumunu, faaliyet sonuçlarını ve finansal gelişimini saptayarak değerlendirmek ve finansal tablolar arasındaki ilişkileri ve bunların zaman içerisinde değişimlerinin incelenmesidir (Kaplan, 22, s. 39). Finansal tablolar bir bilgi iletişim aracıdır. Bilgiye ihtiyaç duyan ve bilgiyi kullananlar açısından finansal tablolar işletmelerin iktisadi ve mali yapıları ve faaliyet 3 /p p span 4 /span sonuçları açısından yapılacak değerlemeler ile alınacak kararlara destek olacak çok yararlı bilgiler sağlar (Çabuk, 213, s. 2). 2.1.Finansal Analizin Amacı Finansal analiz, işletme yöneticileri için bir pusula rolünü oynamaktadır. Ancak, finansal analizden yalnızca işletme yöneticileri yararlanmazlar. İşletmeye yatırım yapacak olan yatırımcılar, bankalar, kredi kuruluşları, tedarikçiler ve diğer çıkar grupları işletmenin finansal durumunun özellikle borç ödeme gücünün yeterli olup olmadığını tespit etmek amacıyla performans ölçme, hedeflerini yerine yetirip getirilip getirilmediğini belirleyebilmek için finansal analize ihtiyaç duyarlar Finansal analizin amaçları aşağıdaki şekilde sıralanabilmektedir (Şen, Zengin, & Yusubov, 215, s. 67): İşletmelerin finansal politikalarının değerlendirilmesi ve işletme kararları için temel oluşturulması, Potansiyel büyüme ve gelişme olanaklarının tespit edilmesi, İşletmenin ihtiyacı olan kaynakların temini ve Kredi veren kurumlar için işletmelerin finansal yeterliliğinin ölçülmesidir. İşletmelerle ilgili olarak finansal analiz aşağıdaki bilgileri sağlamaktadır: İşletmenin likidite durumu Karlılık durumu Sermaye yapısı İşletmenin aktiflerini kullanım durumu 2.2.Finansal Analiz Teknikleri İşletmenin bilançosu ve gelir tablosu üzerinden yapılan başlıca finansal analiz teknikleri şunlardır (Saraç, 212, s. 9): Karşılaştırmalı Tablolar Analizi: Birden fazla yıla ait bilanço ve gelir tablosu verilerini karşılaştırarak oluşan değişimleri saptamak amacıyla yapılan dinamik bir analizdir. Karşılaştırmalı tablolar analizinin formülü aşağıdaki şekildedir (Çabuk, 213, s. 39). 4 /p p span 5 /span Trend Analizi (Eğilim Yüzdeleri Yöntemi ile Analiz) : Finansal tablolarda yer alan finansal kalemlerde yıllar itibariyle meydana gelen değişimlerin izlenmesi ve bu kalemlerin göstermiş oldukları eğilimlerin nasıl bir yön izlediğinin analiz edilerek yorumlanması işlemi eğilim yüzdeleri yöntemi ile analiz şeklinde tanımlanabilmektedir (Kahiloğulları, 212, s. 36). Dikey Analiz (Yüzde Yöntemi ile Analiz) : Dikey analiz tekniğinde finansal tablolarda yer alan her kalem, aynı tabloda yer alan belirli bir kaleme veya toplama oranlanmakta ve bulunan yüzdelere göre ifade edilmektedir. Dikey analiz tekniğinin diğer adı, yüzde yöntemi ya da ortak paydaya indirgenmiş tablolardır. Bu teknikte, finansal tablolarda yer alan kalemin belirli bir toplam içindeki oranı hesaplanmaktadır. Örneğin, bilançonun yüzde yöntemine göre analizinde, bilanço toplamı 1 kabul edilerek her bir kalemin toplama olan oranı hesaplanmaktadır. Ayrıca her kalemin ait olduğu grup içindeki payı da hesaplanabilir (Çabuk, 213, s. 21). Oran Analizi: İşletmenin mali tablolarında yer alan unsurlar arasında matematiksel ilişkiler kurulmasını sağlayarak işletmenin çeşitli açılardan analiz edilmesinde kullanılmaktadır. Örneğin, dönen varlık ve kısa vadeli yabancı kaynak büyüklükleri bilançoda yer alıyor olmasına karşın birlikte değerlendirildiklerinde tek başlarına verdikleri bilgiden çok daha fazla bilgi vermektedirler. Dönen varlıkların kısa vadeli yabancı kaynaklara oranlanması, işletmenin kısa vadeli borçlarını ödeme gücü ve net çalışma sermayesi ile ilgili bilgiler sunmaktadır (Çabuk, 213, s. 63). Çalışmamızda Borsa İstanbul da işlem gören Türk Hava Yolları A.O. nın finansal analizlerinde Dikey Analiz ve Oran Analizi teknikleri kullanılmıştır Dikey Analiz (Yüzde Yöntemi ile Analiz) Dikey analiz yöntemi ile finansal tablolarda yer alan kalemlerin genel toplam ve grup toplamı içerisindeki payının hesaplanması yoluyla, bulunan sonuçlar yüzde olarak ifade edilmektedir. Gelir tablosunun yüzde yöntemi ile analizinde, genellikle gelir tablosu kalemlerinin net satışlar içerisindeki payı hesaplanmaktadır. Bilançonun aktif tarafında yer alan dönen ve duran varlıkların kendi içerisinde ve toplam aktiflerde payları hesaplanır. Bilançonun pasif tarafında da işletme kaynaklarının hangi oranda yabancı kaynaklardan ve hangi oranda öz kaynaklardan oluştuğu hesaplanmaktadır. Yüzde yöntemi ile ilgili formüller aşağıdaki şekildedir (Kahiloğulları, 212, s. 35): 5 /p p span 6 /span Gelir Tablosu Formülleri: Hesapların Toplam İçindeki Payı = (Hesap Tutarı / Net Satışlar) * 1 Hesapların Grup İçindeki Payı = (Hesap Tutarı / Grup Toplamı) * 1 Bilanço Formülleri: Hesapların Toplam İçindeki Payı = (Hesap Tutarı / Bilanço Toplamı) * 1 Hesapların Grup İçindeki Payı = (Hesap Tutarı / Grup Toplamı) * 1 Bilanço ve gelir tablosunda meydana gelen değişiklikler sadece tutar olarak gösterildiğinde çok fazla anlam ifade edememektedir. Dikey yüzdeler yöntemiyle yapılan analizde işletmenin finansal tablolarında yer alan finansal kalemlerin dönemler itibariyle genel toplam ve grup toplamı içerisindeki göstermiş oldukları değişimlere bakılarak, işletmenin hangi kaleme daha çok ağırlık verdiğinin saptanması ile sonuçların sektör ve rakip işletmelerle karşılaştırma imkânı tanımaktadır. Söz konusu analiz tekniğinin yorumlanması aşamasında finansal tablolarda yer alan kalemlerin yüzde olarak dağılımlarına bakılarak işletmenin hangi finansal kaleme ağırlık verdiği, ağırlık verilen kalemlere aşırı yatırım yapılıp yapılmadığı ve atıl kapasite bulunup bulunmadığı belirlenmeye çalışılmaktadır Oran Yöntemi ile Analiz (Rasyo Analizi) Rasyo analizini finansal analiz teknikleri arasında en yaygın kullanılan analiz tekniği olarak nitelendirmenin ve işletmenin durumu hakkında diğer analiz teknikleri arasında daha detaylı bilgi sağlayabilen finansal analiz tekniği olarak değerlendirmenin yanlış olmayacağı düşünülmektedir. Finansal tablolarda yer alan iki kalemin arasındaki ilişkinin matematiksel olarak ifadesine oran veya rasyo denilmektedir. Finansal analizde kullanılan rasyolar kullanım amaçları ve taşıdıkları anlam bakımından çeşitli sınıflandırmalara tabi tutulabilmektedir. Yapılan sınıflandırmalarda kullanılan rasyolar da farklılık gösterebilmektedir. Finansal analizde kullanılan rasyolar genel olarak amaç ve fonksiyonlarına göre beş grupta toplanmaktadır (Kahiloğulları, 212, s. 38,39) : 1. Likidite oranları, 2.Finansal yapı oranları, 3.Varlık kullanım oranları, 4.Kârlılık oranları 5.Borsa Performans Oranları 6 /p p span 7 /span Likitide Oranları Likidite oranları, işletmenin nakit ve bir yıl içerisinde paraya çevrilebilen varlıklarıyla, kısa vadeli borçları arasında ilişkiyi göstermektedir. Likidite oranlarını aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz (Şen, Zengin, & Yusubov, 215, s. 69,7) : Cari Oran Asit-Test (Likidite) Oranı Nakit Oran Net Çalışma Sermayesi / Toplam Varlıklar Tablo1. Likidite Oranları Likidite Hesaplanış Şekli Oranları Cari Oran Dönen Varlıklar/Kısa Vadeli Borçlar Asit-Test Oranı (Dönen Varlıklar Stoklar)/Kısa Vadeli Borçlar Nakit Oran Hazır Değerler + Serbest Menkul Değerler/Kısa Vadeli Borçlar Kabul Kullanılış Amacı Gören Standardı 1,5 İşletmenin Kısa Süreli Borçlarını Ödeme Gücünü Ölçmek 1, İşletmenin satışlarının durması durumunda Kısa Süreli Borçlarını Ödeme Gücünü Ölçmek,2 İşletmenin Satışlarının Durması Ve Alacaklarını Tahsil Edememesi Durumunda Kısa Vadeli Borçlarını Ödeme Gücünü Ölçmek Cari Oran, işletmenin kısa vadeli borçlarını tüm dönen varlıklarıyla karşılayabilme gücünü ölçer. Bu oran için, genellikle 2 olması kabul edilir, ama bu oranın ideal düzeyi sektöre, konjonktüre ve firma politikasına göre değişebilmektedir. Asit-Test (Likidite) Oranı, Cari Oranın daha detaylandırılmış ve arındırılmış bir türüdür. Stoklar, ödenmiş avanslar gibi daha az likit olan değerleri dönen varlıklardan çıkararak likiditesi yüksek olan kasa, banka, hemen paraya çevrilebilir menkul değerler gibi kalemler ile kısa süreli borçlar arasındaki oranı belirler. Nakit Oranı, işletmelerin hem stoklarını elden çıkaramama hem de alacaklarını tahsil edememe gibi olağanüstü bir ekonomik sıkıntı durumunda hazır değerleri ile kısa vadeli yabancı kaynaklarının ne kadarını ödeyebileceklerini ortaya koyan bir 7 /p p span 8 /span orandır. Likidite oranından da keskin bir oran olan nakit oranı sektörden sektöre farklı olmakla birlikte,2 olması yeterli kabul edilir. Net Çalışma Sermayesi / Toplam Varlıklar, net çalışma sermayesi işletmenin dönen varlıklarıyla kısa vadeli borçlarının farkına eşittir. Net çalışma sermayesini ölçmede kullanılan diğer bir oran, bunun toplam varlıklara bölünmesidir Finansal Yapı Oranları Finansal yapı oranları, net varlık oranları olarak da bilinmekle beraber işletmenin uzun vadeli yükümlülüklerini yerine getirebilme yeterliliğini ölçen oranlardır. Kaldıraç oranları olarak da adlandırılan bu oranlar ile, işletmenin varlıklarının ne kadarlık bir kısmının yabancı kaynak ne kadarlık kısmının öz kaynak ile finanse edildiği ayrıca öz kaynaklar ile yabancı kaynaklar arasında denge bulunup bulunmadığı bir anlamda işletmenin risk derecesini kontrol eden ve genellikle işletme dışı kişi veya kuruluşların ilgilendiği oranlardır. İşletmelerde kullanılan ve incelenen kaynaklar doğrultusunda faydalanılan başlıca finansal yapı oranları ve içerikleri aşağıdaki tabloda özetlenmektedir (Kahiloğulları, 212) : Tablo 2: Finansal Yapı Oranları Oranlar Borç Oranı Uzun Vadeli Kaynakların Payı Hesaplama Toplam Borç / Toplam Aktifler Uzun Vadeli Kaynaklar/Toplam Pasifler Borç-Öz sermaye Oranı Uzun Vadeli Borç Oranı Borç / Öz sermaye Uzun Vadeli Borç/Toplam Pasifler Kısa Vadeli Borç Oranı Öz sermaye Oranı Duran Varlık-Öz sermaye Oranı Duran Varlık-Devamlı Sermaye Oranı Faiz Karşılama Oranı Kısa Vadeli Borç/Toplam Pasifler Öz sermaye/toplam Pasifler Duran Varlık / Öz sermaye Duran Varlık/Devamlı Sermaye Net Faaliyet Karı/Finansman Giderleri 8 /p p span 9 /span Faaliyet Oranları Faaliyet Oranları; İşletme varlıklarının ne derece etkin kullanıldığını gösteren oranlar olarak bilinmektedir. Bu oranlar aşağıda tabloda görülmektedir (Şen, Zengin, & Yusubov, 215, s. 71) : Tablo 3: Faaliyet Oranları Oranlar Hesaplama Alacak Devir Hızı Net Satışlar / Ortalama Ticari Alacaklar Alacak Tahsil Süresi 365 / Alacak Devir Hızı Stok Devir Hızı Satılan Malın Maliyeti / Ortalama Stoklar Stok Geri Dönüşüm Süresi Borç Devir Hızı 365 / Stok Devir Hızı Net Satışlar / Ortalama Ticari Borçlar Borç Tahsilat Süresi 365 / Borç tahsilat Süresi Öz sermaye Devir Hızı Aktif Devir Hızı Döner Sermaye Devir Hızı Duran Varlık Devir Hızı Net Satışlar / Öz sermaye Net Satışlar / Toplam Aktifler Net Satışlar / Döner Sermaye Net Satışlar / Duran Varlıklar Alacak Devir Hızı, işletme alacaklarının yılda kaç defa tahsil edildiğini gösteren orana denilmektedir. İşletme alacaklarını daha net bir şekilde kaç günde bir tahsil edildiğini göstermek için alacak tahsilat süresi hesaplanır. Varlıklar içinde en önemli kalemlerden biride stoklardır. Stokların elde bulundurulması fazla maliyetli olduğundan stok deviz hızını ölçmek önemlidir. İşletmeler stok devir hızının yüksek olmasını istemektedirler. Stok devrini gün olarak belirlemek için stok devir süresini hesaplamak gerekir Kârlılık Oranları Kârlılık oranları, işletmenin sahip olduğu öz sermaye, yabancı kaynak ve varlıklarını ne ölçüde verimli kullandığını ve bir bütün olarak gerçekleştirdiği faaliyetlerde kârlı çalışıp çalışmadığının saptanmasında kullanılmaktadır. Söz konusu 9 /p p span 10 /span oranlar işletmenin ne derece verimli yönetildiğinin de bir göstergesi olması sebebiyle yöneticilerin yeteneklerinin değerlendirilmesinde de önemli bilgiler sağladığı söylenebilmektedir. İşletmelerin karlılıklarını ölçmede kullanılan başlıca oranlar, hesaplanma şekilleri, kabul edilen standartları ve kullanılış amaçları aşağıdaki tabloda yer almaktadır (Kahiloğulları, 212, s. 43); Tablo 4: Kârlılık Oranları Oranlar Hesaplama Net Kar Marjı Vergi Sonrası Net Kar / Net Satışlar Öz sermaye Karlılığı Vergi Sonrası Net Kar / Öz sermaye Varlık Karlılığı Vergi Sonrası Net Kar / Toplam Aktifler Brüt Kar Marjı Faaliyet Karlılığı Brüt Kar / Net Satışlar Esas Faaliyet Karlılığı / Net Satışlar Yatırım Verimlilik Oranı Net Kar Marjı / Varlık Devir Hızı Borsa Performans Oranları Borsa performans oranları, işletmenin ortaklarına yeterli bir gelir sağlayıp sağlamadığını belirlemede kullanılan oranlar olarak da değerlendirilmektedir. Genellikle işletmenin muhasebe verileri dışında bilgilere ihtiyaç duyan ve işletmenin piyasa içerisindeki durumunu saptamaya çalışan kişilerin (ortak ve potansiyel yatırımcı gibi) hesapladıkları oranlardır. Bu oranlar, hesaplama şekilleri, kabul edilen standartları ve kullanılış amaçları aşağıdaki tabloda verilmiştir (Kahiloğulları, 212, s. 44); Tablo 5: Borsa Performans Oranları Borsa Performans Oranları Fiyat Kazanç Oranı Hesaplanış Şekli Hisse Senedi Piyasa Fiyatı / Hisse Başına Kâr Yok Kabul Gören Standardı Kullanılış Amacı İşletmenin hisse senetlerinden elde edilen bir birim kâr başına ödenen fiyatı ölçmek ve hisse senetlerinin borsa 1 /p
Similar documents
View more...
Search Related
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks