Please download to get full document.

View again

of 12
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.

ALMAN İMPARATORU II. WİLHELM İN HEREKE FABRİKA-YI HÜMAYUNU NU ZİYARETİ (1898)

Category:

Self Improvement

Publish on:

Views: 0 | Pages: 12

Extension: PDF | Download: 0

Share
Related documents
Description
ALMAN İMPARATORU II. WİLHELM İN HEREKE FABRİKA-YI HÜMAYUNU NU ZİYARETİ (1898) Ö. Kürşad KARACAGİL* Giriş Türk-Alman ilişkilerinin uzun bir tarihsel geçmişi bulunmaktandır.1 İki ülke arasındaki ilişkilerin
Transcript
ALMAN İMPARATORU II. WİLHELM İN HEREKE FABRİKA-YI HÜMAYUNU NU ZİYARETİ (1898) Ö. Kürşad KARACAGİL* Giriş Türk-Alman ilişkilerinin uzun bir tarihsel geçmişi bulunmaktandır.1 İki ülke arasındaki ilişkilerin gelişmesi Prusya nın yükseliş dönemine rastlarken aynı yıllar ise, Osmanlı nın gerileme dönemine denk gelmektedir. Bu dönemde Osmanlı Devleti, mücadele halinde olduğu Avusturya ve Rusya ya karşı uyguladığı denge siyaseti çerçevesinde Prusya ya yakınlaşma gereği duymuştur. Büyük devlet olma mücadelesi içinde olan Prusya ise, Avusturya ve Rusya nın yayılmasından rahatsız olduğundan yine aynı siyaset çerçevesinde Osmanlı Devleti yle ilişkilerini geliştirmiştir. Prusya nın Osmanlı Devleti yle sınırları bulunmaması ve Protestan olması gibi sebepler de iki devletin yakınlaşmasında etkili olmuştur. İki ülke arasındaki ilişkilerde III. Selim döneminin önemli bir yeri vardır. Zira aynı dönemde Prusya, Avusturya nın Alman siyaseti ve Rusya nın yayılmacı emellerine karşı başarı kazanmak için aradığı müttefiki Osmanlı Devleti nin şahsında bulmuştur. Taraflar arasında karşılıklılık esasına dayanan bir antlaşma yapılmasıyla beraber (1790) ilişkiler hızlı bir gelişme göstermiştir. Bu bağlamda II. Mahmut döneminde1834 yılında Mekteb-i Fünun-ı Harbiye adıyla kurulan okula Prusya dan öğretmenler getirilmiştir. Bir süre sonra ise, ilk defa olmak üzere Prusya dan Helmuth Von Moltke başkanlığında bir askeri heyet de Osmanlı ya gelmiştir de Alman milli birliğinin sağlanmasına kadar Prusya ile devam eden ilişkiler, bu tarihten sonra Almanya ile de sürdürülmüştür. Alman birliği; Danimarka, Fransa ve Avusturya-Macaristan ı yenerek sağlanmıştır. Birliğin mimarı Otto von Bismarck tır de başbakanlığa getirilen Bismarck Almanya nın güçlenmesine oldukça önem verdi.3 Avrupa nın bu büyük ve önemli geçmişe sahip devletlerini yendikten sonra Almanya nın bozmuş olduğu dengeleri tekrar sağlama çabası içine girmiştir. Bunun için Almanya nın menfaatleri gereği dış politikada barışın korunması prensibini benimsemiş ve Şark meselesinde müdahil olmayı ülke çıkarları açısından tehlikeli görmüştür. Bununla beraber Almanya nın bu dönemdeki Şark siyaseti pusuya yatmak olarak da ifade edilmiştir Yrd. Doç. Dr., İstanbul Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, e mail: Kemal Beydilli, 1790 Osmanlı-Prusya İttifakı, İstanbul 1985, s Ayrıntılı bilgi için bkz. Helmuth Von Moltke, Türkiye deki Durum ve Olaylar Üzerine Mektuplar, (Çev. Hayrullah Örs), Ankara Rifat Uçarol, Siyasi Tarih, İstanbul 1987, s Muzaffer Tepekaya, Osmanlı-Alman İlişkileri ( ), Türkler, Cilt 13, Ankara 2002, s Fakat Almanya, 19. yüzyılın sonlarına doğru bu politikasını değiştirmek zorunda kalmıştır. Bunun başlıca sebepleri arasında; gelişmekte olan Alman sanayii ve ülkedeki nüfus artışı ile bunu besleyecek pazar arayışı gelmekteydi. Bir diğer faktörde, II. Wilhelm in 1888 yılında Alman İmparatoru olmasıdır. Zira II. Wilhelm in tahta çıkmasıyla birlikte Başbakan Bismarck la dış politika konusunda yaşadığı görüş ayrılıkları gün yüzüne çıkmıştır. Görüş ayrılıklarından belki de en önemlisi, Bismarck ın ihtiyat politikasına karşın II. Wilhelm in Almanya nın büyük bir devlet olabilmesi için sömürgecilik yapması ve ilişkilerini dünya çapında genişleterek bir dünya politikası (Welt Politik) takip etmesi düşüncesinde olmasıdır. 5 Bu bağlamda, Alman İmparatoru nun dış siyasetinde Osmanlı Devleti, büyük ekonomik potansiyele sahip olması ve gelecek vaat etmesi gibi nedenlerle, hedef ülke konumuna gelmişti. 6 Buna karşın Bismarck Almanya nın doğuya doğru açılma çabalarından memnun değildi. Onun planında sömürge savaşlarına ve Yakındoğu sorunlarına karışmamak vardı. Bu sebeplerden II. Wilhelm in 1889 senesinde İstanbul a gitmesine karşı çıkmıştır. 7 Osmanlı Devleti açısından ise bu dönem, Osmanlı-Rus Savaşı sonunda yenilgiye uğramanın da etkisiyle, yeni arayış ve girişimlerin yaşandığı bir sürece tekabül eder. Nitekim dönemin padişahı II. Abdülhamid, dış siyasette bu zamana kadar takip edilen İngiliz ve Fransız politikasına karşı Avrupa da yeni bir güç olarak parlayan Almanya ya yakınlaşmak siyasetini izlemeye başlamıştır. 8 II. Abdülhamid ile II. Wilhelm in uzun seneler devam edecek dostluk ilişkisi, 4 Ağustos 1888 de tahta çıkan II. Wilhelm i tebrik için yollanmış mektup ve hediyelerle başlamış olup, Alman İmparatoru nun İstanbul a (1889) gelmesiyle birlikte giderek sağlamlaşmıştır. 9 Ziyarette kendisine, eşi İmparatoriçe Augusta Victoria, kardeşi Prens Henri ve Bismarck da eşlik etmiştir. İşte böyle bir öneme sahip söz konusu ziyaret, II. Wilhelm in kız kardeşi Prenses Sophia ile Yunan veliahttı Konstantin in düğün törenine katılmak istemesinden dolayı tren yolu yerine deniz yoluyla gerçekleşti. Alman İmparatoru ve maiyetindekileri getiren donanma, 2 Kasım da İstanbul a gelerek Dolmabahçe önüne demirledi. 10 İstanbul a gerçekleştirdikleri bu ilk ziyaretlerinde Alman İmparatoru ve eşi; Beyoğlu nda Protestan Kilisesi, Topkapı Sarayı, Müze-i Hümayun (İstanbul Arkeoloji Müzesi), Sanayi-i Nefise ve Harbiye Mekteplerini, Ayasofya ve Süleymaniye camilerini gezdiler. Bunun yanında İstanbul da yaşayan Alman vatandaşlarıyla da görüşen II. Wilhelm, Yıldız Sarayı nda onuruna verilen ziyafetlere de katıldı senesindeki ilk ziyaretten sonra giderek yakınlaşan iki ülke arasındaki olumlu ilişkilerin bir sonucu olarak Alman İmparatoru II. Wilhelm,1898 yılında Kudüs ve Suriye yi de kapsayan ikinci Osmanlı seyahatini gerçekleştirdi. Ziyaret, bir gövde gösterisinin yanında Osmanlı Devleti nde Alman nüfuzunun geldiği seviyeyi göstermesi açısından da dikkat çekicidir. 12 Bu meyanda II. Wilhelm in seyahati, 13 Ekim 1898 de Almanya dan 5 Veli Yılmaz, Türk-Alman İttifakı ve Askeri Yardımlar, İstanbul 1993, s Mustafa Gencer, Jöntürk Modernizmi ve Alman Ruhu, İstanbul 2003, s R. Uçarol, a.g.e., s Kemal Beydilli, II. Abdülhamit Devrinde Gelen İlk Alman Askeri Heyeti Hakkında, Tarih Dergisi, sayı 32, 1979, s İlona Bayraktar, Kaiser II. Wilhelm in İstanbul a Üç Ziyareti ve Hediyeler, İki Dost Hükümdar, Sultan II. Abdülhamid Kaiser II. Wilhelm, TBMM Milli Saraylar Daire BaşkanlığıYayın No: 53, İstanbul 2010, s Bedi N. Şehsuvaroğlu, Alman İmparatoru II. Wilhelm in Yurdumuzu Ziyaretleri, Hayat Tarih Mecmuası, sayı 6, Temmuz 1972, s Fatmagül Demirel, Dolmabahçe ve Yıldız Saraylarında Son Ziyaretler Son Ziyafetler, İstanbul 2007, s ve 43; B. N. Şehsuvaroğlu, a.g.m., s İlber Ortaylı, Osmanlı İmparatorluğu nda Alman Nüfuzu, İstanbul 2006, s Ö. Kürşad KARACAGİL hareketle başlamıştır. 13 İmparator için İstanbul da yapılan hazırlıklar ise aylar öncesinden başlamış ve tüm şehir bakımdan geçirilmişti. Hatta konukların ağırlanacağı Şale Köşkü nde bulunan resimler dahi kontrol edilerek bir kısmı tamir edilmiştir. 14 II. Wilhelm ve eşi Augusta Victoria yı taşıyan Hohenzollern yatı, 18 Ekim de top atışları ve halkın coşkulu sevgi gösterileri eşliğinde Dolmabahçe önlerine demirlemiştir. 15 İmparator ve İmparatoriçe, İstanbul da bulundukları süre içinde birçok ziyarette bulundular. Nitekim İstanbul daki ilk günlerinde Alman Büyükelçiliği ile Lisesi ve Teutonia kulübünü ziyaret ettiler. 16 İkinci gün ise, müzeleri gezdiler. Aynı gün İmparatoriçe Victoria, merak ettiği haremi ziyaret ederek Padişah ın eşleri ve kızlarıyla tanıştı. Üçüncü gün atla İstanbul u gezen İmparator, II. Abdülhamid ve çeşitli ülke elçileriyle görüşmeler yaptı. Akşam da tiyatro izledi. Dördüncü gün İzmit e giderek dünyaca ünlü Hereke Fabrikası nı ziyaret etti. Beşinci gün Padişahın resmi kabulü ve onuruna verilen yemeğe katıldı. Son gün ise, İmparatoriçe Augusta Victoria nın doğum günü kutlandı. 17 Alman İmparatoru, II. Abdülhamid tarafından Dolmabahçe Sarayı nda verilen ziyafetten sonra, 22 Ekim 1898 Cumartesi günü Suriye ve Kudüs e gitmek üzere Dolmabahçe rıhtımından uğurlandı Ekim de Hayfa ya ulaşan II. Wilhelm Katolik ve Protestan Alman kolonilerinin de bulunduğu bir topluluk tarafından karşılandı. 19 Alman İmparatoru nun kutsal topraklarındaki gezisi, Hayfa dan başlayarak 11 saatlik bir otomobil yolculuyla Yafa ve daha sonra Kudüs le devam etmiştir. 31 Ekim de Kudüs teki Alman kilisesinin (Erlöserkirche) açılışını yapmıştır. Gezi kapsamında Müslüman ve Hristiyanlara ait kutsal yerleri ziyaret etmiştir. Burada, Siyonist oluşumun lideri konumunda bulunan Theoder Herlz ile de görüşmüştür. 9 Kasım da Şam ve Beyrut u ziyaret eden 20 İmparator u taşıyan gemi, 12 Kasım sabahı Almanya ya dönmek üzere hareket etmiştir. 21 Alman İmparatoru nun son ziyareti ise, 1917 senesinde olup I. Dünya Savaşı yıllarına rastlayacaktır. Söz konusu ziyaret, dünya savaşında müttefiki konumunda bulunan Osmanlı Devleti ne bir nevi moral ziyareti olacak ve İstanbul dışında Çanakkale yi de kapsayacaktır. 22 İmparatorun Hereke Fabrika-yı Hümayunu nu Ziyareti Alman İmparatoru II. Wilhelm ve İmparatoriçe Augusta Victoria nın Hereke ziyaretinin belki de en önemli sebebi, fabrikada üretilen halı ve dokumaların Avrupa da ün yapmış ve ödüller almış olmasıdır. Peki, bu fabrika ne zaman ve nasıl kuruldu? Hereke Fabrikasının kuruluş tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, bu konuyla ilgili olarak kaleme alınan çalışmalarda 1843 senesinde kurulduğu yazmaktadır. Başbakanlık Osmanlı Arşiv kayıtlarında ise, Hereke Fabrika-yı Hümayunu nun kuruluşu hakkında bazı bilgilere tesadüf etmek mümkündür. Nitekim Fabrika-yı Hümayunlar Nazırlığı na getirilen Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye azası Hasan Efendi nin 6 Şubat 1846 tarihli müzakere suretinde İzmit ve Hereke fabrikalarının zât-ı şahane asar-ı celilesinden olmak üzere 3 13 Necmettin Alkan, Dış Siyasetin Bir Aracı Olarak Hükümdar Gezileri: Kayser II. Wilhelm in 1898 Şark Seyahati, Osmanlı Araştırmaları,S. XXXI, İstanbul 2008, s İ. Bayraktar, a.g.m., s İ. Ortaylı,a.g.e, s F. Demirel, a.g.e, s İ. Ortaylı,a.g.e., s İ. Ortaylı, a.g.e., s Ziyaret için bkz. Ö. Kürşad Karacagil, II. Wilhelm in Osmanlı İmparatorluğunu Ziyareti ve Mihmandarı Mehmed Şakir Paşa nın Günlüğü (1898) İ. Ü. Türkiyat Mecmuası, Cilt 24, Sayı 2 (Aralık 2014), s Kürşad Karacagil, Alman İmparatoru İstanbul da (1917), Gazi Akademik Bakış, Sayı 12 (Haziran 2013), s K. Karacagil, II. Wilhelm in Osmanlı İmparatorluğunu,s Ziyaret için bkz. K. Karacagil, Alman İmparatoru, s sene de meydana getirildiği, 13 Aralık 1845 tarihine kadar muhasebelerinin görüldüğü ve imalatının giderek arttığı bilgisine yer verilmektedir. Bu durumda, her iki fabrikanın 13 Aralık 1845 e kadar muhasebelerinin tutulduğu ve 3 senede meydana getirildiği göz önüne alınırsa fabrika inşaatının 1842 senesinde başladığını söyleyebiliriz. 23 Fabrika, Barutçubaşı Ohannes ile eski Seraskerlerden Rıza Paşa tarafından Hereke köyünün İzmit Körfezi sahilinde, 50 adet pamuklu ve 25 adet ipekli dokuma tezgâhı ile işletmeye açılmıştır. 24 Fabrika nın günümüze kadar ulaşmayan ilk binasının mimarı, Garabet Balyan dır. İki ortağın, 1845 senesinde fabrika üzerindeki haklarından Padişah Abdülmecid lehine vazgeçmelerinden sonra fabrikanın mülkiyeti ve yönetimi Hazine-i Hassa Nezareti bünyesine geçmiştir. 25 Hereke Fabrikası nda, 1850 senesinde, ipekli kadife ve mobilyalık jakarlı kısımlar da açılmıştır. İpek üretimi de yapan tesis, bu şekilde, entegre bir hal almıştır. Fabrika, geçirdiği yangın sebebiyle yılları arasında üretimine ara vermek zorunda kalmakla beraber özellikle 1890 yılı sonrasında son derece istikrarlı bir şekilde kârını arttırmaya başlamıştır. 26 Bunda, ürettiği ürünlerin niteliği oldukça önemli bir yere sahiptir. Zaten Hereke fabrikasının ürünleri, kısa bir süre sonra, gerek yurt içinde gerekse yurt dışında adını duyurmuştur. Öyle ki 1894 Lyon, 1910 Brüksel ve 1911 Torino uluslararası sergilerinde Diplome de Grand Prix ve Diploma di Gran Premio gibi ödüller kazanmasının yanında 1907 Zirai, Sınai-Bursa Sergisi ile 1921 İzmir I. İktisat Kongresi Sergisi nde de gümüş madalya almıştır. 27 Alman İmparatoru ve İmparatoriçesinin Hereke Fabrika-yı Hümayunu nu ziyareti, 20 Ekim 1898 Perşembe günü başlamıştır. Sabah saat 9 da ikametine ayrılan Şale Köşkü nden Dolmabahçe rıhtımına 28 ve buradan da saltanat kayığıyla Haydarpaşa ya geçen İmparator ve eşine, Mihmandarı Şakir, Kamphoevener, Ahmet Ali, Berlin Sefiri Tevfik ve Nasır Paşalarla birlikte Süreyya, Mehmet Ali Beyler ve diğer yetkililer eşlik etmiştir. 29 II. Wilhelm, ziyaret için general üniforması ve beyaz bir pantolon giyerken eşi Augusta Victoria beyaz renkli bir elbise tercih etmiştir. İmparatoriçenin başında ise, beyaz büyük bir şapka ve bunun üzerinde de siyah kuş tüyleri bulunmakta idi. 30 Seyahatin olduğu gün, Haydarpaşa tren istasyonuyla rıhtım arasında Alman İmparatorunu görmek isteyen büyük bir kalabalık toplanmıştır. Misafirler için vapur iskelesinden tren garına kadar hususi bir yol açıldığı gibi 31 bu yola kum dökülerek düzenlenmiş ve kıymetli halılar serilmiştir. Belli aralıklara yerleştirilen kırmızı ve beyaz renkli direklere, Osmanlı ve Alman bayrakları asılırken İmparatorun geçeceği güzergâh çiçeklerle süslenmiştir. 32 Ayrıca bir itfaiye taburu ile bir piyade bölüğü de, yolun iki tarafında gayet düzgün bir şekilde yerlerini almışlardır. Rıhtımda ise, gösterişli bir zafer takı hazırlanmış olup tepesinde Osmanlı ve Alman bayrakları dalgalanmaktaydı. Tak ın altında da Selimiye 23 Abdülkadir Buluş, Osmanlı Tekstil Sanayii ve Hereke Fabrikası, (İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Basılmamış Doktora Tezi, İktisat Anabilim Dalı), İstanbul 2000, s Mehmet Topal, Erkan Erdemir, Engin Kırlı, Tanzimat Dönemi Sanayileşme Hareketinin Türkiye de İşletmecilik Anlayışının Oluşumuna Etkileri, Hereke Fabrikası ve Nizamnamesi, Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 25, Isparta ( Mayıs) 2012, s Emre Dölen, Tekstil Tarihi, İstanbul 1992, s.414. Hazine-i Hassa Nezareti için bkz. Arzu T. Terzi, Hazine-i Hassa Nezareti, Ankara M. Topal, a.g.m., s E. Dölen, a.g.e., s İkdam, 21 Teşrin-i Evvel 1898, s Tercüman-ı Hakikat, 21 Teşrin-i Evvel 1898, s İkdam, 21 Teşrin-i Evvel 1898, s İkdam, 21 Teşrin-i Evvel 1898, s Tercüman-ı Hakikat, 21 Teşrin-i Evvel 1898, s Ö. Kürşad KARACAGİL Kışlası ndan gelen bir askeri bando ile onun yanında beyaz elbiseleri ve ellerinde çiçek demetleriyle Haydarpaşa Alman Mektebi öğrencileri yerlerini almışlardır. 33 Bunun yanı sıra İmparatorun seyahat için kullanacağı tren, dış tarafındaki merdivenlerden vagona kadar itinayla süslenmiştir. Bilhassa merdivenlere, oldukça kıymetli halılar serilmiş ve çiçek saksıları konulmuştur. 34 Hereke Fabrika-yı Hümayunu na yapacağı ziyaret için demiryolunu tercih eden İmparator ve İmparatoriçeyi Hereke ye götürecek olan Anadolu Şimendüfer Kumpanyasına ait tren, sekiz vagondan oluşmaktaydı. Bir ve ikinci vagon, İmparator ve İmparatoriçeye tahsis edilmiştir. Birinci vagon ikiye bölünerek iki ayrı salon meydana getirilirken salonlar altın, gümüş işlemeler ve ipek kumaşlarla süslenmiştir. Üçüncü vagon, İmparator ve İmparatoriçenin maiyetinde bulunanlara ayrılmıştır. Trende bulunan dördüncü vagon, lokanta olarak düzenlenmiştir. Diğer vagon ise, kumpanyanın davetlileri, yazar ve muhabirlere tahsis edilmiştir. Tren, bizzat Mösyö Siemens in idaresinde bulunduğu gibi sevk ve idaresi de Umur-ı Fenniye Müdürü nün sorumluluğuna bırakılmıştır. Ayrıca elektrikle aydınlatılan trendeki tüm mefruşat, Hereke fabrikası ürünlerinden oluşmaktaydı. 35 Misafirleri taşıyan kayıklar, sabah saat dokuzu kırk geçe Haydarpaşa iskelesine yanaşmıştır. 36 Burada Üsküdar Mutasarrıfı Sabri Bey ve Selimiye Kışlası Kumandanı Lütfi Paşa tarafından karşılanan İmparator, solda İmparatoriçe ve arkada maiyetiyle birlikte tren istasyonuna yürümüştür. İmparator rıhtıma çıktığı sırada, Osmanlı askeri bandosu Alman milli marşını çalmakta diğer taraftan da İmparatoru görmek üzere toplanan halkın yaşa nidaları duyulmaktaydı. Tren istasyonun kapısına geldiğinde ise, bu sefer Alman mektebi öğrencileri Alman milli marşını söylemişlerdir. İstasyona gelindiğinde, Anadolu Şimendüfer İdaresi Reisi tarafından Almanca bir nutuk okunmuştur. Nutukta, Alman sermayesi ve mühendisleri tarafından meydana getirilen bu demiryolunun II. Wilhelm tarafından kullanmasından duyulan memnuniyet belirtilerek, Osmanlı Devleti nin gerek ekonomik gerekse ulaşım açısından gelişmesine söz konusu demiryolunun katkısından bahsedilmiştir. 37 Bütün bu hazırlık ve seremoninin ardından, Alman İmparatoru, Anadolu Şimendüfer Kumpanyası Meclis-i İdare Reisi ile vagonların önünde kısa bir süre görüşmüştür. 38 Bundan sonra İmparatoru taşıyan tren, saat 10 a 10 kala Haydarpaşa garından hareket etmiştir. 39 Alman İmparatorunu nun Hereke Fabrika-yı Hümayunu nu ziyareti için gerek yol güzergâhında gerekse tren istasyonlarında bazı düzenlemeler yapıldığı gibi güzergâhın güvenliğiyle alakalı tedbirler de alınmıştır. Bu bağlamda, imparatora ait trenin hareketinden önce şirket tarafından iki lokomotif çıkarılarak raylar muayene ettirilmiştir. Güzergâh boyunca, belli aralıklarla asker ve polis yerlerini almıştır. İstasyonlar, gayet muntazam surette donatılmış 40 ve burada çalışan memurlara yeni kıyafetler de alınmıştır. 41 İmparator ve İmparatoriçenin ziyaretinden bir gün önce, Hereke Fabrika-yı Hümayunu ndaki güvenliği sağlamak üzere üç komiser ve otuz polis gönderilmiştir. Hat üzerindeki inşaat çalışmalarında görev alan yabancı işçiler ise, güvenlik gerekçesiyle geçici olarak buradan uzaklaştırılmıştır İkdam, 21 Teşrin-i Evvel 1898, s İkdam, 21 Teşrin-i Evvel 1898, s İkdam, 21 Teşrin-i Evvel 1898, s İkdam, 21 Teşrin-i Evvel 1898, s Tercüman-ı Hakikat, 21 Teşrin-i Evvel 1898, s Tercüman-ı Hakikat, 21 Teşrin-i Evvel 1898, s İkdam, 21 Teşrin-i Evvel 1898, s Tercüman-ı Hakikat, 21 Teşrin-i Evvel 1898, s İkdam, 21 Teşrin-i Evvel 1898, s Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), Yıldız Perakende Evrakı Şehremaneti Maruzatı (Y.PRK. ŞH.), 8/ 4, lef Bunların yanı sıra, Hereke ve ziyaret edilecek fabrikada da bazı hazırlık ve düzenlemeler yapılmıştır. Nitekim Hereke Fabrika-yı Hümayunu, misafirler için özel olarak hazırlanmış olup fabrikanın bahçesi taklar, kamelyalar ve defneyapraklarıyla süslenmiştir. Yollar, istasyondan İmparatorun kalacağı köşke kadar kırmızı halı ile kaplanmıştır. 43 Alman İmparatoru ve İmparatoriçesi için belki de Hereke de yapılan en büyük hazırlık, fabrika nın bahçesine inşa edilen köşktür. Köşk inşaatının ne kadar sürdüğü konusunda farklı rivayetler olsa da köşkün İstanbul da yapıldığı ve kısa süre içerisinde Hereke de monte edildiği bilgisi en akla yatkınıdır. 44 Bir kesinlik içermemekle beraber, köşkün mimarı Sarkis Balyan dır. Köşk tamamıyla ahşap konstrüksiyonla meydana getirilmiştir. Değişik bir tasarım özelliği olarak gerek deniz, gerekse kara tarafına açılan birçok kapı kullanılmıştır. Dışta, ortada hafif bir eğimli çatı ve iki tarafında kubbeleriyle simetrik bir kuruluşa sahip olan Hereke Köşkü, giriş mekânları, salon ve odalar olmak üzere üç kısma ayrılmaktaydı. 45 İkdam gazetesinin haberine göre köşk, birkaç bina ve bir yemek salonundan oluşmaktaydı. Köşkün girişi salon şeklinde olup sağ tarafında bir oda, sol tarafında tuvalete mahsus aksamla birlikte diğer bir küçük oda bulunmaktaydı. Köşk, İmparatorun ziyaretleri sırasında kaldığı Şale Köşkü tarzında olup döşemelerinin hepsi Hereke fabrikası imalatıdır. Salonda yer alan döşemeler, ağırlıklı olarak kırmızı ve yeşil renklerden oluşmaktaydı. Bunun yanı sıra salon, Hereke fabrikasında imal edilen halı ve kumaşlarla da kaplanmıştır. Salonun iki tarafındaki pencereler, kıymetli kumaşlardan perdelerle örtülmüştür. Köşkün duvarları ve tavanları tamamen alaturka tarzında işlenmiştir. Denize nazır olan sol kısmından açılan kapıdan yemek salonuna gidilmekteydi. Ayrıca köşkün kapısının iki tarafına, içinde şelaleler meydana getirilen küçük süs havuzları yapıldığı gibi bahçede ise kavak ağaçları bulunmaktaydı. 46 İmparator ve İmparatoriçeyi taşıyan trenin öğlen saat 12 de Hereke istasyonuna ulaşmasıyla birlikte 47, Tophane-yi Amire Muzikası Alman Milli Marşını çalmaya başladı. Misafirleri karşılayanlar arasında, Hazine-i Hassa Nazırı Ohannes Efendi 48, Hereke Fabrikayı Hümayunu Müdürü ve diğer yetkililer bulunmaktay
Similar documents
View more...
Search Related
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks