Please download to get full document.

View again

of 21
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.

AN ESSAY OF THE ANNOTATED BİBLIOGRAPHY ATTEMPT-II: THE REPORTS PREPARED ON DİVÂNÜ LUGÂTİ T-TÜRK AND KÂŞGARLI MAHMUD

Category:

Design

Publish on:

Views: 0 | Pages: 21

Extension: PDF | Download: 0

Share
Related documents
Description
AÇIKLAMALI BİR KAYNAKÇA DENEMESİ-II: DİVÂNÜ LUGÂTİ T-TÜRK VE KÂŞGARLI MAHMUD ÜZERİNE HAZIRLANAN BİLDİRİLER Özet A. Mevhibe COŞAR * Bahadır GÜNEŞ ** Bu çalışma, Açıklamalı Bir Kaynakça Denemesi- I: Divânü
Transcript
AÇIKLAMALI BİR KAYNAKÇA DENEMESİ-II: DİVÂNÜ LUGÂTİ T-TÜRK VE KÂŞGARLI MAHMUD ÜZERİNE HAZIRLANAN BİLDİRİLER Özet A. Mevhibe COŞAR * Bahadır GÜNEŞ ** Bu çalışma, Açıklamalı Bir Kaynakça Denemesi- I: Divânü Lugâti t- Türk ve Kâşgarlı Mahmud Üzerine Yazılan Makaleler (Türkiyat Mecmuası, C. XXI, Bahar 2011, s ) adıyla birincisi yayımlanan çalışmanın devamı niteliğindedir. Divânü Lugâti t-türk (DLT) ve Kâşgarlı Mahmud üzerine yurt içindeki çeşitli toplantılarda sunulan ve metinlerine ulaşılabilen 181 bildirinin özetlerini içeren bir kaynakça denemesidir. Bildiriler yayımlanmış kitaplardan temin edilmiş, künyeleri belirtilerek özetleri çıkartılmıştır. Söz konusu bildiriler, DLT nin, başta dil ve kültür olmak üzere dil bilgisi ve dil bilimi, halk edebiyatı, eski Türk edebiyatı, felsefe, iktisat, ilahiyat, musiki, sosyoloji alanlarında tanıtma, biyografi, tenkit ve inceleme türünde birçok çalışmaya esas oluşturduğunu göstermektedir. DLT ve Kâşgarlı Mahmud ile ilgili kaynakça, özellikle yayımı tamamlanmamış bildiri metinleri bakımından eksiktir. Yurt dışında yapılan DLT hakkındaki yayınların da tespit ve içerik tanıtımı bakımından ele alınması ayrı bir mesai gerektirmektedir. Öte yandan DLT ve Kâşgarlı Mahmud kaynakçasının daha uzun müddet tamamlanmaya muhtaç kalacağı da onun içerdiği dil ve kültür malzemesinin zenginliği ve çeşitliliği bakımından kaçınılmazdır. Bu yönüyle bakıldığında zaman içinde yeni çalışmaların eklenebileceği, bir başka deyişle sürekli değişme ve gelişmelerin görülebileceği, eksikliklerinin tamamlanmaya çalışılacağı bir araştırma olma yolunda olduğunu söylemek mümkündür. Anahtar kelimeler: Divânü Lugâti t-türk, Kâşgarlı Mahmud, Sempozyum, Bildiri, Kaynakça AN ESSAY OF THE ANNOTATED BİBLIOGRAPHY ATTEMPT-II: THE REPORTS PREPARED ON DİVÂNÜ LUGÂTİ T-TÜRK AND KÂŞGARLI MAHMUD * Doç. Dr., KTÜ Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, ** Arş. Gör., KTÜ Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, 20 Abstract In this study, An Essay of the Annotated Bibliography I: the Articles Written on Dîvânü Lugâti't-Türk and Mahmud of Kashgar (Türkiyat Mecmuası, C. XXI, Spring 2011, pp ) It involves181 abstracts of papers presented at a various meetings and published books in Turkey. The papers appear to establish a basis on various disciplines such as language and culture, folk literature, the old Turkish literature, philosophy, economics, theology, music, sociology, biography, criticism and review. The bibliography on Mahmud of Kashgar and the DLT is incomplete as there are unpublished papers. The bibliography will take a long time to complete due to its richness and diversity of material in language and culture. In this respect it is likely that more and further additions and revisions will be adding over time. Therefore, it is possible to state that this study is on the track of becoming a research in which the shortcomings will be tried to accomplish, where there can be additions of new studies, or in other words, where constant changes and developments can be observed. Keywords: Divânü Lugâti t-türk, Kâşgarlı Mahmud, Symposium, Presentation, Bibliography. Giriş Türk dili ve edebiyatı yanı sıra sosyal bilimlerin kimi alanlarında yeni çalışmaların üretilmesine, çalışmaların tartışılarak değerlendirilmesine ve bilim adamları arasında yüz yüze iletişimin sağlanmasına yönelik olarak kongre, bilgi şöleni adları altında toplantılar düzenlenmektedir. Divânü Lugâti t-türk ve Kâşgarlı Mahmud, bu tür toplantılarda sunulan bildirilerde dolaylı veya doğrudan birçok çalışmaya konu olmuş ve olmaktadır. Bu açıdan bakıldığında doğumunun yılına tekabül eden 2008 yılına kadar doğrudan Divânü Lugâti t-türk ve Kâşgarlı Mahmud üzerine yapılan çalışmaların farklı toplantılarda özel olarak ele alındığı gibi 1 münhasıran Divân 1 Bu çalışma için ulaşılabilen ve sunulan bildirilerin de basılı olduğu bu toplantılar arasında şunlar sayılabilir: I. Türk Dili Bilimsel Kurultayı Bildirileri, (27-29 Eylül 1972, Ankara); V. Milletlerarası Türkoloji Kongresi Bildirileri, (23 28 Eylül 1985, İstanbul); T ürk Kültürü Kongresi Bildirileri (4 7 Eylül 1988, Ankara); V. Uluslararası Türk Dili Kurultayı Bildirileri, (20-26 Eylül 2004, Ankara); Uluslararası Osmanlı Öncesi Uluslararası Türklük Bilgisi Sempozyumu, (25-27 Nisan 2007, Erzurum). ve yazarı üzerine toplantılar yapıldığı da görülür yılı, Kâşgarlı Mahmud Yılı ilan edilmesi sebebiyle birçok bilimsel ve kültürel faaliyetin merkezini belirlemiş, Türk dili ve kültürünün bu değerli kaynağının farklı yönlerinin gün yüzüne çıkmasına vesile olmuştur 3. Divânü Lugâti t-türk üzerine yapılan çalışmaları içermesi düşünülen bu kaynakça hazırlanırken makaleler gibi bildirilere de ulaşmak önemli bir zaman ve emek gerektirmiştir. Basılı bildirileri temin etmek konusundaki sorunlar halledilebilse de henüz yayımlanmamış bildirilerin temini tam anlamıyla mümkün olmamıştır. Bu konudaki girişimler, söz konusu bildirileri içeren eserlerin yayın aşamasında olması sebebiyle editörlerin haklı çekince yahut hassasiyetleri ile karşılaşmıştır. Divânü Lugâti t-türk ve Kâşgarlı Mahmud kaynakçasının daha uzun müddet tamamlanmaya muhtaç kalacağı ön kabulü sabırlı olmayı telkin etmektedir. 4 Bildiriler ABAY, Ali Rıza; FİDAN, Serdal, Divânü Lugâti t-türk te Geçen Türk Aile Yapısına İlişkin Bazı Kavramların Günümüz Anadolu Coğrafyasında da Kullanıldığına Dair Sosyolojik Bir Analiz, Rize Üniversitesi Uluslararası Kâşgarlı Mahmud Sempozyumu Bildirileri, (17-19 Ekim 2008, Rize), Rize Üniversitesi Yayınları, Rize 2008, s Bu çalışmada, DLT de geçen ve o dönemin Türk coğrafyasının aile yapısını büyük ölçüde yansıtan bazı kelime ve kavramlardan hareketle dönemin evlenme âdetleri, karı-koca ve kadın-çocuk ilişkileri, akrabalık adlarının hangi şekillerde ve çeşitlilikte göründüğü belirtilmiştir. Bu bağlamda DLT deki sekiz bin civarındaki madde başı kelime içinden aile yapısı ve aile ile ilgili kelimeler tespit edilerek bu kelime ve kavramların bugünkü Anadolu coğrafyasında kullanılışları, süreklilikleri, işlevleri, benzerlik ve farklılıkları mukayese edilerek sosyolojik bir analiz yapılmıştır. Çalışmanın bölümleri ise şu şekildedir: Türk aile yapısı ve Divânü Lugâti t-türk, evlilik ve aile hayatı, aile ve çocuk, Divânü Lugâti t-türk te aile ile ilgili akrabalık terimleri Divanü Lügati t-türk Bilgi Şöleni, (7-8 Mayıs 1999, Ankara); 730. Yılında Kutadgu Bilig ve Divanü Lügati t-türk Sempozyumu, (Yıldız Teknik Üniversitesi, 21 Mart 2003, İstanbul) örnek gösterilebilir. 3 Rize Üniversitesi Uluslararası Kâşgarlı Mahmud Sempozyumu Bildirileri, (17-19 Ekim 2008, Rize) ; II. Uluslararası Türkiyat Araştırmaları Bilgi Şöleni Bildirileri Kâşgarlı Mahmud ve Dönemi, (28-30 Mayıs 2008, Ankara), Kâşgarlı Mahmud un Divanü Lügati t-türk ü ve Çağdaş Kırgız Dili gibi. 4 Söz konusu bildirilerin künyesi metin içinde yazar adına göre alfabetik sırada geçmektedir. 22 ADALIOĞLU, Hasan Hüseyin, XI. Yüzyılda Kâşgar dan Bağdat a Türk Dünyası nın Siyasi Durumu, II. Uluslararası Türkiyat Araştırmaları Bilgi Şöleni Bildirileri Kâşgarlı Mahmud ve Dönemi, (28-30 Mayıs 2008, Ankara), TDK Yayınları, Ankara 2009, s Bu çalışmada Kâşgarlı Mahmud un yaşadığı XI. yüzyıl Türk-İslam dünyasının siyasi durumu üzerinde durulmuştur. Giriş bölümünde, Kâşgarlı Mahmud un DLT yi yazma nedeni ve bu amaçla yaptığı seyahatlere değinilmiş, onun Türk dünyasını iyi tanıdığını gösteren Türk dünyası haritası ile ilgili kısa bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde Türkistan da İslamlaşma faaliyetleri, XI. yüzyılda Türkistan ın siyasî yapısı ve Karahanlıların Türkistan da oluşturduğu kültürel muhitten bahsedilmiştir. İkinci bölümde XI. yüzyılda Selçukluların siyasî bir güç hâline gelmesi, Bağdat taki halifelik merkezi ve halifelerin siyasî konumu ve kültürel faaliyetlere desteği, Abbasi halifelerinin bilim adamlarını himaye etmesi ve Kâşgarlı Mahmud un Divânü Lugâti t-türk ü yazarak takdim ettiği dönemin halifesi Muktedi Bi-emrillah hakkında bilgi verilmiştir. Sonuç bölümünde Kâşgarlı Mahmud un eserini niçin Bağdat ta yazdığı ve niçin Abbasi halifesine takdim ettiği, Selçukluların İslam dünyasında sağladığı siyasi istikrarın kültürel gelişmelere yansıması ve Kâşgarlı Mahmud un eserini yazmasında bu siyasî istikrarın önemi belirtilmiştir. AHMEDOV, Toktosun, Kâşgarlı Mahmud un Divânü Lugâti t-türk ü ve Çağdaş Kırgız Dili, Divânü Lugâti t-türk Bilgi Şöleni Bildirileri, (7-8 Mayıs 1999, Ankara), Türksoy Yayınları, Ankara 2000, s Çalışmada DLT nin çağdaş Türk dillerinin ortak yazı hatırası olduğu belirtilmiş, DLT, Kâşgarlı nın eseri oluşturma sistemi ve eserin içeriği hakkında bilgiler verilmiştir. Çağdaş Kırgız dili üzerinde yapılan çalışmalarda birinci kaynak olan DLT nin bundan sonraki çalışmalarda da aynı önemini koruyacağına yönelik tespitler yapılmıştır. Araştırmacı çağdaş Kırgız edebî dilindeki kelime ve atasözleriyle DLT dekileri mukayese ederek Kırgızcanın sözlük içeriğinin gelişim ve değişim özelliklerini tespit etmeye çalışmıştır. AKAR, Ali, Divânü Lugâti t-türk ile Anadolu Ağızlarındaki Ortak Unsurlar Üzerine Bir Deneme, Divânü Lugâti t-türk Bilgi Şöleni Bildirileri, (7-8 Mayıs 1999, Ankara), Türksoy Yayınları, Ankara 2000, s Çalışmanın başında ağızlar ve ağızların sözlükbilim konusunda yaşanan sorunları gidermedeki rolüne değinilmiştir. Daha sonra yazı dilinde yer almayıp ağızlarda yaşayan 157 kelime Derleme Sözlüğü kaynak gösterilerek şekil ve anlam özellikleri bakımından DLT ile karşılaştırılmıştır. Tablolar vasıtasıyla kelimeler ses değişimi, anlam ve tür bakımından sınıflandırılmış, çalışmanın sonunda elde edilen veriler maddeler halinde sıralanmıştır. Çıkarılan sonuca göre DLT ile Anadolu ağızlarının birtakım ses değişikliklerine rağmen söz varlığı bakımından büyük oranda uyumluluk gösterdiği ortaya konulmuştur. AKKOYUNLU, Ziyad, Divânü Lugâti t-türk te Bazı Meseleler, II. Uluslararası Türkiyat Araştırmaları Bilgi Şöleni Bildirileri Kâşgarlı Mahmud ve Dönemi, (28-30 Mayıs 2008, Ankara), TDK Yayınları, Ankara 2009, s Çalışmada Divânü Lugâti t-türk ün Türkler için önemine değinilmiş, DLT nin Türkçeyi öğretmek ve Türk kültürünü tanıtmayı amaçladığı belirtilmiştir. Bu sebeple Kâşgarlı nın eserini Arap sistemine göre yazdığına, herhangi bir konu açıklanırken çeşitli örnekler verildiğine, Kâşgarlı nın da Türk atasözlerine, şiir parçalarına yer verdiğine değinilmiştir. Araştırmacı, DLT nin genellikle müstensihinden kaynaklanan yanlış okuma, hatalı tercüme, müstensihin kendi tasarrufları ve Kâşgarlı nın duygusal yaklaşımlarından kaynaklandığı iddia edilen meseleler üzerinde durmuştur. AKMATALİYEV, Abdıldacan, Mahmud Kâşgarî, II. Uluslararası Türkiyat Araştırmaları Bilgi Şöleni Bildirileri Kâşgarlı Mahmud ve Dönemi, (28-30 Mayıs 2008, Ankara), TDK Yayınları, Ankara 2009, s Çalışmada Kâşgarlı Mahmud un hayatı, yaşadığı ve bulunduğu bölgeler, Divânü Lugâti t-türk ün yazılış serüveni, eserin niteliği hakkında bilgi verilmiştir. Araştırmada ayrıca DLT nin dil bilimi, etnografya ve tarih bilimleri açısından taşıdığı değerden bahsedilmiş, ileri sürülen düşünceleri desteklemek amacıyla DLT den örnekler verilmiştir. Kâşgarlı Mahmud un doğum ve ölüm tarihlerine ilişkin verilerle çalışma tamamlanmıştır. Buna göre Kâşgarlı, 1029 yılında doğmuş; 1126 da, yani 97 yaşında vefat etmiştir. AKTAŞ, Erhan, Divânü Lugâti t-türk teki tak- Sözü Bağlamında Hakas Haycısı S.P. Kadışev in Tahpah ları, Rize Üniversitesi Uluslararası Kâşgarlı Mahmud Sempozyumu Bildirileri, (17-19 Ekim 2008, Rize), Rize Üniversitesi Yayınları, Rize 2008, s Çalışmada Kâşgarlı Mahmud un da eserinde yer verdiği ve Türk boylarının halk şiiri örnekleri arasında bulunan tak-/tahpah tan hareketle yakın tarihin önemli destan anlatıcılarından S. P. Kadışev in yayımlanmış tahpah örnekleri şekil ve içerik bakımından incelenmiştir. Araştırmacının verdiği bilgiye göre, Kâşgarlı, tak- kavramına bir şiir ya da anlatı türü olarak değil, tanım kapsamında temas etmiştir. Ancak çalışmada, Hakas tahpahçısının anlatılarına DLT de belirtilen açıklamalar temel teşkil etmiştir. 23 24 AKTAŞ, Hasan, Global Şiir ve Cinsiyetsizlik Merkezli Olarak Lale Müldür ün Divânü Lugâti t-türk Adlı Eserinde Kimlik Sorunu, Rize Üniversitesi Uluslararası Kâşgarlı Mahmud Sempozyumu Bildirileri, (17-19 Ekim 2008, Rize), Rize Üniversitesi Yayınları, Rize 2008, s Çalışmada Kâşgarlı Mahmud un eserine verdiği adı (Divânü Lugâti t- Türk) kendisinden on asır sonra aynı şekliyle kullanan Lale Müldür ün nesir tarzı şiirlerini içeren Divânü Lugâti t-türk adlı eserinde kimlik meselesi ele alınmıştır. Araştırmacıya göre hem Kâşgarlı hem de Müldür, şiirde arkaikliği esas alan ve modernliğe karşıt bir hareketi anlatan kelimeleri benimseyen şahsiyetlerdir. Burada Kâşgarlı ve Müldür ün şiire bakış açılarındaki benzerlikten hareket edilerek kimlik unsurunun evrensel şiir temelinde değerlendirilmesi söz konusudur. Araştırmacı hem DLT den hem de Müldür ün eserinden verdiği örneklerle ileri sürdüğü fikirleri desteklemiştir. ALTUNER, Nuran, Klasik Türk Edebiyatı, Türk Halk Edebiyatı ve Türk Kültür Tarihinin Kaynağı Divânü Lugâti t-türk, Rize Üniversitesi Uluslararası Kâşgarlı Mahmud Sempozyumu Bildirileri, (17-19 Ekim 2008, Rize), Rize Üniversitesi Yayınları, Rize 2008, s Bu çalışmada Divânü Lugâti t-türk te, Türk milletinin ve çeşitli Türk boylarının, Türkçenin ve çeşitli kollarının, Türk edebiyatının ve folklorunun, Türk düşüncesinin ve yaşayış tarzının, Türk efsane ve destanlarının verilen örneklere dayanarak tahlili yapılmıştır. Divânü Lugâti t-türk te, klasik Türk edebiyatının kaynağı olarak görülen pek çok mazmun vardır. Türk Halk Edebiyatının ilk ürünlerine yine Divânü Lugâti t-türk te Kâşgarlı Mahmud tarafından yer verilmiştir. Ayrıca çalışmada XI. asırda halk arasında söylenen halk deyimleri, atasözleri, içtimaî ve ahlaki şiirlerden, koşuklardan, sagulardan, destanlardan alınmış küçüklü, büyüklü parçalar yer almaktadır. ARSLAN, Fatih, Sözün Söyleme Dönüşen Yüzü ya da Kâşgarlı Mahmud Söylemi, Rize Üniversitesi Uluslararası Kâşgarlı Mahmud Sempozyumu Bildirileri, (17-19 Ekim 2008, Rize), Rize Üniversitesi Yayınları, Rize 2008, s Çalışmada Kâşgarlı Mahmud un eserinden hareketle yoğun bir söylem ustası olması, sahip olduğu hayal dünyası ve anlatım unsurlarının yoğun anlam yükleri barındırması üzerinde durulmuştur. Bu yönüyle Kâşgarlı, standart bir dil ve anlatımı aşan söylem ustası olarak ortaya çıkmaktadır. Araştırmacı, DLT den aldığı örneklerden hareketle zengin anlam özelliği gösteren ifadeler üzerinde durmuştur. Anlatım özelliği bakımından Kâşgarlı nın eğretilemeli yapıları sıklıkla kullandığını ve bu yapılardan hareketle Kâşgarlı nın sözünün anlam ve ruh boyutunu aştığını gösteren örneklere yer verilmiştir. ASKER, Ramiz, Divânü Lugâti t-türk İstatistikleri, II. Uluslararası Türkiyat Araştırmaları Bilgi Şöleni Bildirileri Kâşgarlı Mahmud ve Dönemi, (28-30 Mayıs 2008, Ankara), TDK Yayınları, Ankara 2009, s Çalışmada ilk olarak DLT nin ortaya çıkarılışı ve ilk baskısı hakkında bilgiler verilmiştir. Daha sonra DLT nin hangi dile, kaç kez ve kimler tarafından çevrildiğine dair istatistiğe dayalı veriler belirtilmiştir. Buna göre DLT nin Türkçeye ilk çevirisini Besim Atalay yıllarında Ankara da 4 cilt hâlinde gerçekleştirmiştir. Azerbaycan da de Sait Halit Hocayev Divânü Lugât-it-Türk ü Azeri Türkçesine çevirmiş; fakat eser basılmamıştır. Sovyet döneminde Divânü Lugâti t-türk yalnızca Salih Mutallibov tarafından Özbek Türkçesine çevrilmiş, 4 cilt olarak Taşkent te basılmıştır. Eser daha sonra çeşitli dönemlerde 5 kez Uygur Türkçesine aktarılmıştır. Divânü Lugâti t-türk ün İngilizce çevirisi Robert Dankoff ve James Kelly tarafından yıllarında Chicago da 3 cilt hâlinde gerçekleştirilmiştir de Asker Egeubay ın kaleminden 3 cilt olarak Kazak Türkçesine çevrilmiştir de 3 cilt olarak Pekin de Çinceye çevrilmiştir. Dr. Hüseyin Düzgün Divânü Lugâti t-türk ü 2004 yılında Tebriz de Farsça tek cilt hâlinde bastırmıştır yılında DLT nin Türkçe ikinci çevirisi Seçkin Erdi ve Serap Tuğba Yurtsever ce tek cilt olarak gerçekleştirilmiştir te Z.-A. Auezova Almatı da Divanü Lûgat-it-Türk ü Rusçaya çevirmiştir. Ramiz Asker, DLT yi Azeri Türkçesine çevirerek 2006 yılında Bakü de dört cilt hâlinde yayımlamış ve eseri Rusçaya da çevirmiştir. AŞÇI, Ufuk Deniz, Kâşgarlı Mahmud un ve W.Radloff un Sözlükçülüğü, II. Uluslararası Türkiyat Araştırmaları Bilgi Şöleni Bildirileri Kâşgarlı Mahmud ve Dönemi, (28-30 Mayıs 2008, Ankara), TDK Yayınları, Ankara 2009, s Çalışmada Kâşgarlı Mahmud ile W. Radloff, sözlükçülük temelinde; yaşadıkları ve eserlerini oluşturdukları dönem ve içinde bulundukları şartlar itibarıyla karşılaştırılmıştır. Araştırmada Kâşgarlı nın aksine birçok imkâna sahip olan Radloff un Rus Çarlığı nın büyük desteğiyle önemli bir eser meydana getirdiği vurgulanmıştır. Radloff un eserini oluştururken önünde birçok örneğin olduğu, oysa Kâşgarlı nın DLT nin telifinde misal kabul edeceği bir eserin olmadığı vurgulanmıştır. Ancak tam aksi yönde zamanının getirmiş olduğu eski şartların zorluğuyla Kâşgarlı nın DLT sinin de Radloff un eserinden (Opit Slovarya Tyurkskih Nareçiy/Türk Lehçeleri Sözlüğü Denemesi) geri kalır bir yanı olmadığı anlatılmıştır. 25 26 ATA, Aysu, Divânü Lugâti t-türk ün Ortaya Çıkış Nedenlerinden Biri de Kur an Tercümeleri mi?, II. Uluslararası Türkiyat Araştırmaları Bilgi Şöleni Bildirileri Kâşgarlı Mahmud ve Dönemi, (28-30 Mayıs 2008, Ankara), TDK Yayınları, Ankara 2009, s Bu çalışma, Kâşgarlı Mahmud un yetiştiği kültür ve birikimin gereği olan bir bilim dalında değil de Türk milletinin dili üzerinde çalışma sebebini sorgulamaya dayalıdır. Araştırmada Divânü Lugâti t-türk ün Türk diline kazandırıldığı dönemde temel sorunun Arapça ile ilgili olmadığından, eserin derinlemesine incelenmesi yerine sürekli övülmesinin yanlışlığından bahsedilmiştir. Bu bağlamda eserin oluşturulması ve Türkçeye çevrilme sürecine değinilmiş, dönemin siyasî ve sosyal yapısı hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca DLT, Firdevsî nin Şehname si ile karşılaştırılarak çeşitli çıkarımlarda bulunulmuştur. Araştırmacıya göre, Kâşgarlı nın çeviri işine yabancı olmaması nedeniyle Kur an tercümelerinin DLT nin yazılışına vesile olduğu ve Kâşgarlı nın devlet adamı sorumluluğuyla hareket ettiği için böyle bir eser yazdığı, bir vasiyetname bırakmak istediği vurgulanmıştır. ATABAY, Batiş, M. Kaşgarî Sözdigi-Baba Tildin Közi, Rize Üniversitesi Uluslararası Kâşgarlı Mahmud Sempozyumu Bildirileri, (17-19 Ekim 2008, Rize), Rize Üniversitesi Yayınları, Rize 2008, s Çalışmada Kâşgarlı nın Divânü Lugâti t-türk adlı eseri ile bugünkü Kazakça Sözlük karşılaştırılarak XI. yüzyıldan bugüne ulaşan söz varlığının izleri sürülmüş, DLT nin bugünkü Kazak Türkçesindeki örneklerine değinilmiştir. Çalışmada DLT ve o dönemin Türkçesi baba dili olarak adlandırılarak bugünkü Türk lehçelerinden biri olan Kazak Türkçesi bu baba dilin bir çocuğu olarak nitelendirilmiştir. AYTAÇ, Ayfer, Divânü Lugâti t-türk te Ettirgenlik Eklerinin Kullanımı, Rize Üniversitesi Uluslararası Kâşgarlı Mahmud Sempozyumu Bildirileri, (17-19 Ekim 2008, Rize), Rize Üniversitesi Yayınları, Rize 2008, s Bu çalışmada Divânü Lugâti t-türk te ettirgenlik ekleriyle türetilmiş sözcükler incelenmektedir. Türkçenin tarihsel metinleri incelendiğinde ettirgenlik çatısı için farklı eklerin kullanıldığı görülür. Türkiye Türkçesinde ettirgen çatı için benzer ses özelliklerine sahip sözcüklerde farklı ekler tercih edilebilmektedir. Türkiye Türkçesinde ak- eyleminden akıt- sözcüğü türetilebilmesine rağmen benzer ses birim dağılımına sahip olan bak- eyleminin ettirgen biçimi bakıt- yerine baktır- olarak kullanılır. Ancak Divânü Lugâti t- Türk te bakıt- biçimi de kullanılmaktadır. -r- ve -t- ekleri dışında kök ve gövdelere hangi ekin getirileceği iletilmek istenen anlama göre belirlenmektedir. Bu eklerle türetilmiş eylemlerin ses dizimi özelliklerinin incelenmesinin Türkiye Türkçesindeki ettirgenlik eklerinin seçiminin nedenini belirlemede yardımcı olacağı ifade edilmektedir. AZAR, Birol, Eski Türk İnanç Sistemi ve Divânü Lugâti t-türk, Rize Üniversitesi Uluslararası Kâşgarlı Mahmud Sempozyumu Bildiri
Similar documents
View more...
Search Related
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks