Please download to get full document.

View again

of 16
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.

Azerbaycan Cumhuriyeti nin İlk İstanbul Sefiri Yusuf Vezir Çemenzeminli nin Fransa daki Muhaceret Yılları

Category:

Investor Relations

Publish on:

Views: 64 | Pages: 16

Extension: PDF | Download: 0

Share
Related documents
Description
Azerbaycan Cumhuriyeti nin İlk İstanbul Sefiri Yusuf Vezir Çemenzeminli nin Fransa daki Muhaceret Yılları Emigration Years of Yusuf Vezir Chamanzaminli in France, the First Ambassador of Azerbaijan Republic
Transcript
Azerbaycan Cumhuriyeti nin İlk İstanbul Sefiri Yusuf Vezir Çemenzeminli nin Fransa daki Muhaceret Yılları Emigration Years of Yusuf Vezir Chamanzaminli in France, the First Ambassador of Azerbaijan Republic in Istanbul Ramin SADIGOV Özet Azerbaycan edebiyatı ve içtimai fikir tarihine, yaptığı faaliyetleri ve eserleri ile bir yenilik getirmiş olan Yusuf Vezir Çemenzeminli, XX. yüzyılın başlarında yetişen ender şahsiyetlerden birisi olmuştur. Aslında eğitimi hukuk olmasına rağmen edebiyat onun daha fazla ilgisini çekmiştir. Küçük yaşlarından itibaren ağabeyinin de etkisi ile şiirler yazmaya ve edebi eserler okumaya başlaması hayatının sonraki döneminde sevdiği bir alışkanlığa dönüşmüş, kaleme aldığı yapıtlarla kitleler üzerinde derin izler bırakmıştır. Siyaset için sarfettiği çaba ve zamanı sonradan bir kayıp olarak gördüğünü açıklayan Çemenzeminli, li yıllarda Azerbaycan Cumhuriyeti nin İstanbul daki ilk sefiri vazifesini icra etmiştir. Daha sonra ise İstanbul dan ayrılmak zorunda kalmış ve Fransa ya kardeşinin yanına yerleşmiştir. Bu makalede Azerbaycan edebiyatının mühim siması Yusuf Vezir Çemenzeminli nin Fransada ki muhaceret yılları, muhacerette iken dava arkadaşları ile niçin ters düştüğü ve 1926 yılında Sovyet Azerbaycanı na dönüşü hakkında bilgiler verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Azerbaycan, Muhaceret, Sovyet, Musavat, İstanbul. Abstract Y. V. Chamanzaminly was one of the rare persons in the beginning of the XX century, who brought a novelty with his activities and works to the literature and public thought of Azerbaijan. Although, he was a lawyer, the literature attracted his attention much. He wrote the poems and read literary works under the influence of his brother since childhood. It was a favourite habit in the next stages of his life and Dr., Azerbaycan Bilimler Akademisi Şeki bölge merkezinin bilim sekreteri, 388 Ramin SADIGOV the writer made the deep impressions over the nation with his works. He assessed as a loss the times which he was engaged in politics. In he was the first ambassador of Azerbaijan Republic in Istanbul. But then he induced to leave from Istanbul and moved to Paris, to his brother. This article covers details about Y. V. Chamanzaminly, an important figure of Azerbaijani literature, his life in exile at France, why he was segregated from his movement friends, and at least his return to Soviet Azerbaijan in Key Words: Azerbaijan, Emigration, Soviet, Musavat, Istanbul. 1. Yusuf Vezir Çemenzeminli nin Ailesi ve Çocukluğu. Yusuf Vezir (Çemenzeminli), 12 Eylül 1887 yılında, Azerbaycan ın hoş ve tabiatı gayet güzel bölgelerinden olan Karabağ ın Şuşa şehrinde dünyaya gelmiştir. Dedesi Mirza Alimehmedağa, 18. yüzyılın ikinci yarısında Karabağ hükümdarı İbrahimhalil Hanın ( ) nüfuzlu vezirlerinden biriydi. Dönemin Şuşa sında en mühim beylerden biri olan babası Mirbaba Vezirov ise İran, Orta Asya ve Osmanlı ülkelerini gezmiş, ileri görüşlü ve okumuş bir insandı. Fars ve Türk dillerini çok iyi bilen Mirbaba, edebiyat ile yakından ilgilenmiş, doğunun büyük şairleri Firdevsi, Hafız, Nizami, Sadi ve Füzuli yi derinden öğrenmişti. Gençlik yaşlarında kazandığı paraları ziyafetlerde ve düğünlerde tüketen Mirbaba, daha sonralar fakirleşmiş ve Ağdam da bir attar 1 dükkanı açmıştı. 2 Bir yandan ticaretle uğraşarak ailesinin geçimini sağlamaya çalışırken, bir yandan da çocuklarının eğitimi ile bizzat ilgilenir, bütün varlığıyla onların eğitimine önem vermişti. 3 Hatta çocuklarını eğitmek için kendine özgü bir ders metodu bile belirlemişti. Bu arada çocuklarının öğrenmesi için bir Farsça-Azerbaycan Türkçesi sözlüğü de yazmıştı. Yusuf Vezir in annesi Seyit Aziz Seyit Hüseyin kızı, merhametli, adaletli ve cesur bir kadındı. Mirbaba nın üçüncü hanımıydı. Çocuklarının eğitim ve yetişmesinde onun da büyük katkısı olmuştu. Yusuf Vezir in büyük kardeşi Ebülhesen ise, Şuşa da bilgili ve terakkiperver fikirli bir genç olarak tanınırdı. Türk, Fars, Arap ve Rus dillerini çok iyi biliyordu. Birçok Şuşalı genç Rus dilini Ebülhesenden öğrenmişlerdi. 4 Edebiyatı daha çok seven Ebülhesen kendi kütüphanesini oluşturarak Azerbaycan ve Rus klasiklerinin eserlerini toplamıştı. Zaman zaman şiir ve piyesler de kaleme alıyordu. Yusuf Vezir, kendisinin yetişmesinde ağabeyinin kütüphanesinden 1 Attar: İlaç ve çeşitli bitkisel yağları satan kişi. 2 Orhan Vezirov, Babam Yusuf Vezir Çemenzeminli Hakkında, Bakü 1997, s Cennet Nağıyeva, Yusuf Vezir Çemenzeminli Arhivinin Tasviri, Bakü 1999, s Cennet Nağıyeva, age, s. 4. Azerbaycan Cumhuriyeti nin İlk İstanbul Sefiri Yusuf 389 faydalandığını söylüyordu. Ağabeyimin kütüphanesi elime geçtikten sonra bende edebiyata ve resme büyük merak uyandı. Boş vakitlerimi resim ve edebiyat için harcıyordum diyordu. 5 Yusuf Vezir in küçük kardeşi Miri de ileri görüşlü bir gençti yılında yazdığı bir günlüğünde Yusuf Vezir, kardeşi Miri hakkında şunları kaydediyordu: Miri, doğanın ender lütfudur. Güzel giyinmeği ve bayanlara nasıl davranılması gerektiğini bilen biridir. Dansı ve tiyatroyu sever. Kendisi yeni devrin Yevgeni Onegin i olabilir. Din-falan tanımaz. Çok da iyi espri yapma becerisi var. 6 Yusuf Vezir ilk eğitimini Şuşa da aldıktan sonra yine aynı şehirdeki Rus Azerbaycan realnı okuluna kaydoldu. Realnı okulda faal olan öğrenciler hayatın sıkıcı, ezici yönlerini görüp tepkilerini değişik yöntemlerle göstermeğe çalışırlardı. Bu tepki yöntemlerinden biri de fikirlerini bir dergi yayınlayarak duyurmaktı. Yusuf, 1904 yılında amcasının oğlu Mirhesen Vezirov la beraber Rusça Fokusnik (Sihirbaz) adlı bir dergi yayınlayabilmişti. Ailenin geçim durumunun kötüleştiği dönemlerde Yusuf, özel dersler veriyor ve bundan sağladığı gelirle kendisine yeni kitaplar alıyordu. Bu arada babası, onu yenilikçi fikirlerinden vazgeçirmek için realnı okuldan uzaklaştırmak istese de buna muvaffak olamıyordu yılında babası öldükten sonra Yusuf Vezir tek başına ailenin geçimini sağlamak zorunda kaldı yıllarında Şuşa da ve Karabağ ın diğer bölgelerinde Ermenilerle Azerbaycanlılar arasında çatışmalar baş veriyordu. Diğer hükümet binaları ile beraber realnı okulun da binası Ermeni mahallesinde bulunduğundan Azerbaycanlı öğrenciler okulu terk etmek zorunda kaldılar. Parası olanlar ise Bakü ye eğitim almaya gitti. Yusuf Vezir de eğitimine devam etmek istiyordu. Bunun için Bakü deki öğrenci arkadaşlarından birine mektup yazarak durumu izah etti. Bir süre sonra arkadaşından olumlu yanıt alan Yusuf Vezir, o heyecanlı günleri şöyle anlatıyordu: Bakü ye değil, benim için yeni bir ilim ve medeniyet dünyasına gidiyordum. Ne kadar sevinçli dakikalar idi! Yusuf Vezir 1909 yılında Bakü realnı okulundan mezun oldu. Mezunların şerefine okulda büyük bir mezuniyet töreni düzenlendi. Okulu bitirdiği günlerde günlüğüne şunları yazıyordu: Realnı okulu bitirdim. Sakallı 5 Ferman Bayramov, Çemenzeminli Yaradıcılığında Kütüphane ve Bibliyografya Meseleleri, Kitaplar Alemi, 3 (1980), s Orhan Vezirov, Babamı Hatırlarken., Azerbaycan, 9 (1987), s. 157. 390 Ramin SADIGOV çocuk oldum. Sakallı çocuğa, öğrenciye saygı hadsizdir... Bizim asrımız akla değil, dış görünüme değer veriyor. Şimdi ben Rus toprağının hür vatandaşıyım Gençliği ve Üniversite Yılları ( ) Yusuf Vezir eğitimine Petersburg ta devam etmek istiyordu. Bunun bazı sebepleri vardı. Herşeyden önce Petersburg Rusya nın merkeziydi. Elbette oradaki eğitim hakkı ona, eğitimin yanısıra birçok şey de kazandırabilirdi. Zaten en yakın arkadaşı olan Mirhesen Mirtağıyev de Petersburg ta eğitimini sürdürüyordu. Yusuf sık sık onunla mektuplaşır, halkın, gelecekte Petersburg ve diğer yerlerde eğitim gören öğrenciler tarafından kötü gidişattan ve cehaletten kurtarılacağına inanırdı. Çalışarak biriktirdiği yüz manat 8 parasıyla 1909 senesinin Haziran ayında Petersburg a gitti. Mühendis olmak istiyordu. Sınavlara hazırlanıyordu, ancak matematiği iyi olmadığı için universiteye başvuru yapmadı. Petersburg ta iken günlüğünde şunları yazıyordu: On dört gündür Petersburg tayım. Matematikle mübareze etsem de başarılı olamıyorum. Buraya geldiğim ve boşuna yüz manat para harcadığım için şimdi çok üzülüyorum 9 Petersburg tan döndükten sonra bir müddet Aşkabat ta kalan Yusuf Vezir daha sonra hukuk eğitimi almak için 1910 yılında Kiev e gitti, Kiev İmparator Üniversitesi nin Hukuk Fakültesi ne kaydoldu. Çocukluğundan itibaren edebiyat ve resim ile ilgilenen Yusuf Vezir in, hukuk fakültesini seçmesinin nedeni bilinmiyor. 10 Kiev de eğitim alan Azerbaycanlı talebeler kendi olanaklarıyla kurdukları neşriyat heyetiyle, Azerbaycan Türkçesinde kitaplar yayınlıyorlardı. Bu konuyla ilgili Bakü de yayınlanmakta olan Seda gazetesine bir yazı gönderen Yusuf Vezir, kitapların yalnız edebiyata ait değil, tıp, tarih, siyaset gibi çeşitli konularda olduğunu açıklıyordu. 11 Neşriyat Heyeti, kitapları yayınlamakta çeşitli sıkıntılarla karşılaşıyor ve yayın kuruluna para veremiyordu. Bundan dolayı bazen, eğitim ve kültürün gelişmesini isteyen Bakülü zenginlere müracaat ederek, halkın bilgilenmesi için para konusunda yardımcı olmalarını istiyorlardı. Neşriyata yardım edenler arasında dönemin zenginlerinden Hacı Zeynalabdin Tağıyev ( Kamran Memmedov, Yusif Vezir Çemenzeminli, Bakü 1987, s Azerbaycan para birimi. 9 Karman Memmedov, Age, s Cennet Nağıyeva, Y. V. Çemenzeminli Arhivinin Tasviri, Bakü 1999, s Yusuf Vezir Çemenzeminli, Kiev de Heyeti Neşriyat Teşkili, Seda, 83 (1911). Azerbaycan Cumhuriyeti nin İlk İstanbul Sefiri Yusuf ) de vardı. Bundan dolayı Yusuf Vezir, Seda gazetesinde 24 Şubat 1913 yılında yayınlanan makalesinde, yapılan yardımlar için teşekkürünü bildiriyordu. 12 Ancak cüzi maddi yardımlar Neşriyat Heyetini pek tatmin etmiyordu ve bu yüzden de yalnız iki kitap yayınlanabilmişti. Bunlardan birisi Yusuf Vezir in kendisinin kaleme aldığı Melik Mehemmed adlı çocuklar için masal kitabı, diğeri ise Hasan Bey Zerdabi ( ) nin Toprak, Su ve Hava adlı bir kitabı idi. 13 O zamanlar Rusya nın başka yüksek okullarında olduğu gibi Kiev Üniversitesi nde de çeşitli talebe cemiyetleri vardı. Bu cemiyetler sayesinde, kültürel faaliyetler düzenlenip elde edilen gelirle, ihtiyacı olan öğrencilere yardımlar yapılıyordu. Bu cemiyetlerden birisi de Kafkasyalı öğrencilerin kurduğu cemiyet idi yılında, Kiyev Üniversitesi nde Müslüman öğrencilerin sayısı hayli fazlaydı. Kafkasya dan ve Orta Asya dan gelen Müslüman öğrenciler Bağımsız Müslüman Talebeleri Cemiyeti kurmuşlardı. Bu cemiyet, Rusya nın bütün bölgelerinden gelip Kiev de tahsil gören Müslüman öğrencileri kendi etrafında toplayabilmişti senesinde I Dünya Savaşı nın gidişatı sonucunda, Alman saldırısından çekinen çar hükümeti, Kiev Üniversitesi ni geçici olarak Saratov şehrine taşıdı. Bundan dolayı Yusuf Vezir, üniversiteyi 1915 senesinde Saratov şehrinde bitirdi. Daha sonra Saratov adliyesinde çalışmaya başladı, ancak işi karşılığında pek para kazanamadı. Bu nedenle bir yandan çalışırken diğer yandan da zengin çocuklarına özel dersler vermeye başladı. 15 Ancak onun hangi dersten özel dersler verdiği bilinmemektedir. Bu işlerden pek tatmin olmayan Yusuf, sonunda işlerini bırakarak önce Kiev e gitti, oradan da savaşmak için cepheye yollandı. Yusuf Vezir, Galiçya da cephede bulunurken Rusya da Şubat İhtilali patlak verdi. İhtilalden sonra Ukrayna da başlayan bağımsızlık hareketi, Rusya da yaşayan diğer milletler için de örnek oldu. Cepheden Kiev e dönen Yusuf Vezir, Kiev de her hangi bir siyasi birlik çatısı altında toplanamayan, lakin bunun için bir çözüm arayan Azerbaycanlı talebeleri etrafına toplayarak, Müsavat Partisi nin 16 Kiev şubesini kurdu. Müsavat ın Kiev şubesinin açılması ile ilgili hatıratında Yusuf şöyle yazıyordu: Böyle bir halde, Ukrayna da biz özümüzü yalnız görüyorduk. Hiç bir hazırlığımız 12 Kamran Memmedov, Yusuf Vezir Çemenzeminli, s Davud Demirli, Gencleri Seven Edip, Azerbaycan Gencleri, (17 Eylül 1977). 14 Tofik Hüseynoğlu, Ukrayna ve Y. V. Çemenzeminli, Edebiyat, (15 Ocak 1993). 15 Penah Halilov, Ömrün Şerefi, Kalemin Kudreti, Azerbaycan, 9 (1978), s yılında Azerbaycan Cumhuriyeti nin kurulmasında ve hükümet kabinelerinde en etkin olan siyasi parti. 392 Ramin SADIGOV olmadığı halde, Rus ihtilalini karşılamağa mecbur olmuştuk. Bu nedenle siyasi bir teşkilata büyük bir ihtiyaç doğmuştu. 17 Kiev Müsavat şubesine başkan olarak Yusuf Vezir seçildi. Bu şubenin esas amacı gelecekte Azerbaycan halkı için lazım olacak aydın ve yetenekli kişileri ortaya çıkarmaktı senesinin 28 Mayısında Azerbaycan Cumhuriyeti kuruldu. Kısa zaman sonra ise Ukrayna daki Azerbaycanlılara sevindirici haberler gelmeye başladı. Yusuf için daha mühim haber ise, onun Ukrayna da Azerbaycan ın diplomatik temsilcisi tayin edilmesiydi. Ukrayna da Azerbaycan devletinin sefiri tayin olunması hakkındaki haberi ve itimatnameyi ona ulaştırmak için, Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı nın özel temsilcisi Esat Ahundov Kiev e gönderilmişti. Ancak o sırada Yusuf Vezir, Kiev de bulunmuyordu. Kırım Akmescit te, Çar hükümetini yeniden kurmak isteyen Denikin 18 güçlerine karşı savaşıyordu. Ukrayna da ve Rusya da savaş durumunun olması Yusuf Vezir i, Azerbaycan a geri dönmek zorunda bıraktı. Vatana geri dönebilmek için Odessa ya giden Yusuf, savaş nedeniyle yollar kapalı olduğundan, burada iki ay beklemek zorunda kaldı. Bu arada Çar yanlısı Denikin le Bolşevikler arasındaki savaştan, Bolşevikler galip olarak ayrıldı ve Sovyet Hükümeti Ukrayna da bulunan Kafkasya lılara kendi vatanlarına dönme izni verdi. Yusuf Vezir, diğer Kafkasya lılarla beraber Boris adlı bir Bulgar gemisine binerek önce İstanbul a, oradan da Bakü ye döndü. 19 Yaklaşık 1 ay Azerbaycan da kalan Yusuf, 1919 senesinin yazında yeni Cumhuriyetin ilk sefiri sıfatıyla İstanbul a gönderildi. Kendisi o sırada 32 yaşında bulunuyordu. 3. İstanbul Sefirliği Dönemi. ( ) Yusuf Vezir, İstanbul a sefir olarak gönderildiği devirde onun yardımcısı, Cahangir Bey Gaibov idi. İstanbul a gitmek için Batum dan geçen Yusuf Vezir, burada İngilizler tarafından çeşitli bahanelerle oyalanıyordu. Bu 17 Tofik Hüseynoğlu, Agm, Edebiyat, (15 Ocak 1993). 18 Anton İvanoviç Denikin ( ), Profesyonel bir asker olan Denikin, 1905 te Japonlar a karşı, yılları arasında I. Dünya Savaşı nda Almanlara karşı savaştı. Bolşevik İhtilalinden sonra yılları arasında Bolşeviklere karşı Beyaz Ordu nun (çar taraftarları) Güney cephesi komutanı olarak savaştı. Kuzey Kafkasya yı denetim altına aldıktan sonra Moskova üzerine yürüdü. Lakin Ekim 1919 da Kızıl Orduya yenildi ve Kırım a geri çekildi de Beyaz orduların komutanlığını Pyotr Vrangel e bırakarak Paris e yerleşti yılında Amerika ya taşındı ve orada 1947 senesinde öldü. Bkz. Naki Keykurun, Azerbaycan İstiklal Mücadelesinden Hatıralar ( ), Ankara 1998, s Orhan Vezirov, Babam Yusuf Vezir Çemenzeminli Hakkında, s. 38. Azerbaycan Cumhuriyeti nin İlk İstanbul Sefiri Yusuf 393 sırada Azerbaycan ın dışişleri bakanı olan Memmed Yusuf Ceferov Türkiye de diplomatik temsilcilik açılması ile ilgili İngiltere hükümetine üç defa (1919 un 27 Haziranında, 21 Ağustos unda ve 25 Eylül ünde) müracaat etmişti. Tiflis, Londra ve İstanbul arasında sürekli yazışmalar devam etmesine rağmen İngiltere, Türkiye ile savaş durumunda olduğunu ve Azerbaycan Cumhuriyetinin İttifak devletleri tarafından tanınmadığını ileri sürerek Azerbaycan heyetinin İstanbul a gitmesine müsaade etmiyordu. 20 Yusuf Vezir, Batum da iki ay kaldıktan sonra bir tüccar sıfatı ile aldığı vizeyle, 18 Haziran 1918 de küçük bir gemi ile İstanbul a ulaştı. Birkaç gün sonra ise Türkiye nin dışişleri bakanı ile görüştü ve kendisini takdim etti. İstanbul da iken İngiltere nin Türkiye deki Baş Komiseri John M. De Robek ile de görüşen Yusuf Vezir, İngiltere ve Azerbaycan arasında iki taraflı işbirliği çalışmaları ile ilgili Azerbaycan Hükümetinin görüşlerini açıkladı. Ancak Yusuf Vezir in faaliyetleri, İngiltere hükümeti Savaş Bakanlığı tarafından daima dikkatle izleniyordu. 21 Buradan da anlaşıldığı gibi Azerbaycan heyetinin İstanbul daki faaliyeti daha ilk günden itibaren çok zor şartlarda yürütülüyordu. Bir devlet memsuru olarak bir memleket, yaşamak için kendini yaşatmalıdır, dışarıdan tasdik beklememeli diyen Yusuf Vezir, Azerbaycan ın gelişmesi ve halkın yaşam şartlarının iyileşmesi için elinden geleni yapıyordu. Lakin kendisi o dönemlerde halkın istikbalinin iyi olma çaresini sosyalizmde görmüyordu. Bununla ilgili olarak Azerbaycan gazetesinin 1919 senesinin 24 Ağustos sayısında yayınlanan makalesinde şöyle belirtiyordu: Ben esasen Bolşevizme zıt biriyim. Bolşevizm hiçbir millet için, hususen bizim gibi esaretten yenice halas olmuş milletler için hiçbir saadet getirmez 22. Ayrıca kaleme aldığı Bolşevik Korkusu ve Denikin Korkusu adlı makaleleriyle Bakü deki Müsavat Hükümetini Bolşevizmin Azerbaycan a girmesine müsaade etmemeye çağırıyordu. Bununla beraber Yusuf Vezir, Müsavat Hükümetinin yürüttüğü yanlış politikaları da eleştiriyordu. Azerbaycan da asayişin temini için toprak ve köylü meselelerinin halli tehir edilmemeli, kağıt üstünde yazılanlar hayata geçirilerek sonuçlanmalı. Sonra idaremizin tanzimine çalışılmalı, adaletsizlik ile şiddetli mübareze edilmeli 23 diyen Yusuf Vezir, tüm bu eleştirilerine rağmen Müsavat Hükumetinin nüfuzlu temsilcisi idi. 20 Cemil Hesenli, Ağ Lekelerin Kara Gölgesi, Bakü 1991, s Age, s Aybeniz Eliyeva, Y. V. Çemenzeminli nin Diplomatik Faaliyeti, Edebiyat ve İncesenet, (13 Ekim 1989). 23 Aybeniz Eliyeva, Agm, Edebiyat ve İncesenet, (13 Ekim 1989) 394 Ramin SADIGOV Yusuf Vezir, İstanbul da diplomatik faaliyeti ile beraber, edebi faaliyetine de devam etmiştir. Zira Azerbaycan edebiyatını Türk dünyasında tanıtmak için zengin bilimsel içerikli Azerbaycan Edebiyatına Bir Nazar ve Tarihi Coğrafi ve İktisadi Azerbaycan adlı kitaplarını yazarak, 1921 senesinde İstanbul da yayınlatmıştır. 24 Kitap okumayı da çok seven Yusuf Vezir in, İstanbul da iken okuduğu kitaplar arasında Seyahatname-i İbn Batuta, Bursalı Mehmet Tahir in Osmanlı Müellifleri, Kudsi nin Gülistan-i İrem, Bartold un İstoriya izuçeniya Vostok a v Yevrope i v Rossiy [Avrupa da ve Rusya da Doğu Tarihinin Öğretilmesi], V. Çerevanski nin Dve Volnı [İki Dalga], Necip Âsım ın Türk Tarihi, Ali Seydi nin Devlet-i Osmaniye Tarihi ve Cihannüma gibi meşhur eserler bulunmaktadır Muhaceret Yılları ( ) 1920 senesinin 27 Nisanında Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti Sovyet Kızıl Ordusu tarafından işgal edildi ve milli yönetime son verildi. Bu haberi alan Yusuf Vezir, İstanbul da eğitim gören öğrencileri sefirliğin binasına toplayarak Azerbaycan Cumhuriyeti nin bağımsızlığına son verildiğini, dolayısıyla görevinin artık bittiğini ilan etti. Ardından gelecekte ne yapması gerektiğini öğrenmek maksadıyla, Batum daki Sovyet Konsolosluğuna başvurdu. Lakin oradan bir cevap alamadı. Bu sırada Sovyet Azerbaycan ının Türkiye ye yeni tayin edilen dış ticaret müsteşarı Behbud Bey Cevanşir İstanbul da bulunuyordu. Azerbaycan Komünist Partisi nin 1. Sekreteri olan Sergey Mironoviç Kirov ( ) 26, Behbud Bey e İstanbul da bulunan Azerbaycanlılara iş bulması gerektiğini tembih etmişti. Behbud Bey, İstanbul da Yusuf Vezir ile görüşerek ona iş bulacağına dair söz verdi. Lakin kısa bir süre sonra Behbud Bey Ermeni Taşnak Partisi üyelerinden biri olan Torlakyan tarafından İstanbul da katledildi. 27 Böylece Behbud Bey, planladığı işleri gerçekleştiremedi. Ne yapacağını, Azerbaycan a döndüğü takdirde onu nelerin beklediğini bilmeyen Yusuf Vezir, 1923 senesinin başlarında Fransa ya, küçük kardeşi Miri nin yanına gitti. Kardeşi Miri o sıralarda Paris te Siyasal Bilimler 24 Orhan Vezirov, Babam Yusuf Vezir Çemenzeminli hakkında, s Kamran Memmedov, Age, s Sergey Mironoviç Kirov ( ), gerçek soyadı Kostrikov dur. Kirov mahlasını 1909 da Vladikafkas da çıkardığı Terek adlı gazetede ilk defa kullandı den beri Bolşevik hareketine katıldı yılları arasında birkaç kez tutuklandı den itibaren Merkez Komite üyesi, 1921 yılından ise Azerbaycan Komünist Partisi Merkez Komitesi nin 1. sekreteri oldu yılında Politbüro üyeliğine getirildi. Stalin in halefi olması bekleniyordu yılında ustaca planlanmış bir suikastle NKVD tarafından katledildi. Bkz. Kirov, Azerbaycan Sovyet
Similar documents
View more...
Search Related
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks