Please download to get full document.

View again

of 31
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

Category:

Sheet Music

Publish on:

Views: 0 | Pages: 31

Extension: PDF | Download: 0

Share
Related documents
Description
ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Fırat PALA EKONOMİK ÖNEME SAHİP BAZI SOĞANLI BİTKİLERİN DİYARBAKIR EKOLOJİK KOŞULLARINDA KÜLTÜR OLANAKLARI TARLA BİTKİLERİ ANABİLİM DALI
Transcript
ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Fırat PALA EKONOMİK ÖNEME SAHİP BAZI SOĞANLI BİTKİLERİN DİYARBAKIR EKOLOJİK KOŞULLARINDA KÜLTÜR OLANAKLARI TARLA BİTKİLERİ ANABİLİM DALI ADANA, 2006 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ EKONOMİK ÖNEME SAHİP BAZI SOĞANLI BİTKİLERİN DİYARBAKIR EKOLOJİK KOŞULLARINDA KÜLTÜR OLANAKLARI Fırat PALA YÜKSEK LİSANS TEZİ TARLA BİTKİLERİ ANABİLİM DALI Bu Tez 10/02/ 2006 Tarihinde Aşağıdaki Jüri Üyeleri Tarafından Oybirliği/Oyçokluğu İle Kabul Edilmiştir. İmza İmza İmza Prof. Dr. Menşure ÖZGÜVEN Yrd. Doç. Dr. Süleyman KIZIL Prof. Dr. Saliha KIRICI 1. DANIŞMAN 2. DANIŞMAN ÜYE İmza Yrd. Doç. Dr. Abdulhabip ÖZEL ÜYE İmza Yrd. Doç. Dr. Özgül GÖRMÜŞ ÜYE Bu Tez Enstitümüz Tarla Bitkileri Anabilim Dalında Hazırlanmıştır. Kod No: Prof. Dr. Aziz ERTUNÇ Bu çalışma Çukurova Üniversitesi Araştırma Projeleri Birimi tarafından desteklenmiştir. Proje No: ZF2005YL39 Enstitü Müdürü İmza ve Mühür Not: Bu tezde kullanılan özgün ve başka kaynaktan yapılan bildirişlerin, şekil, çizelge, şekil ve fotoğrafların kaynak gösterilmesinde kullanımı, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri kanunundaki hükümlere tabidir. ÖZ YÜKSEK LİSANS TEZİ EKONOMİK ÖNEME SAHİP BAZI SOĞANLI BİTKİLERİN DİYARBAKIR EKOLOJİK KOŞULLARINDA KÜLTÜR OLANAKLARI Fırat PALA ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TARLA BİTKİLERİ ANABİLİM DALI Danışman (lar): Prof. Dr. Menşure ÖZGÜVEN Yrd. Doç. Dr. Süleyman KIZIL Yıl : 2006, Sayfa: 61 Jüri : Prof. Dr. Menşure ÖZGÜVEN Prof. Dr. Saliha KIRICI Yrd. Doç. Dr. Süleyman KIZIL Yrd. Doç. Dr. Abdulhabip ÖZEL Yrd. Doç. Dr. Özgül GÖRMÜŞ Bu çalışma, ile Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Deneme Alanında yetiştirme sezonunda kurulan soğanlı bitkiler koleksiyon bahçesinde Güneydoğu Anadolu Bölgesi florasında yayılış gösteren ve ihraç edilen önemli bazı soğanlı bitki türlerinin Diyarbakır ekolojik koşullarında yetiştirilebilme olanakları araştırılmıştır. Tarla çalışmalarında materyal olarak Amaryllis ssp., Crocus sativus, Fritillaria imperialis, Fritillaria persica, Galanthus ssp., Hyacinthus orientalis, Iris germanica., Narcissus pseudonarcissus, Narcissus tezzetta, Sternbergia clusiana ve Tulipa ssp. kullanılmış ve dikimde soğan çevre uzunluğu, bitki boyu, bitki başına yaprak sayısı, yaprak eni, yaprak uzunluğu, bitki sap çapı, çiçek sayısı, çiçek eni, çiçek boyu, hasatta soğan çevre uzunluğu, yavru soğan sayısı ve soğan çevre artış oranı özellikleri incelenmiştir. Araştırma sonucunda, ele alınan türlerde çiçeklenme periyodunun yaklaşık altı ay gibi bir süreye yayıldığı belirlenmiştir. Hyacinthus, Sternbergia ve Fritillaria türleri bölgede doğal olarak yetişmekte olup adaptasyon bakımından uyumlarının oldukça iyi olduğu; Fritillaria imperialis, Fritillaria persica, Hyacinthus orientalis ve Sternbergia clusiana da sırasıyla, dikimde soğan çevre uzunluğu 15.6, 15.8, 15.5 ve 19.8 cm, bitki boyu 35.2, 33.4, 19.6 ve 28.2 cm, hasatta soğan çevre uzunluğu 20.6, 23.1, 16.0 ve 18.7 cm, yavru soğan sayısı 1.4, 2.4, 3.2 ve 1.4 adet/bitki, çiçek sayısı 5.6, 40.4, 14.7 ve 2,2 adet/bitki ve soğan çevre artış oranı 31.86, 46.16, 3.0 ve olarak tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Soğanlı bitkiler, Diyarbakır, agronomik özellikler I ABSTRACT MA THESIS CULTURAL POSSIBILITIES OF ECONOMICALLY IMPORTANT SOME BULB PLANTS UNDER ECOLOGICAL CONDITIONS OF DIYARBAKIR UNIVERSITY OF CUKUROVA DEPARTMENT OF FIELD CROPS INSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES Supervizors : Prof. Dr. Menşure ÖZGÜVEN Assistant Prof. Süleyman KIZIL Year : 2006, Pages: 61 Jury : Prof. Dr. Menşure ÖZGÜVEN Prof. Dr. Saliha KIRICI Assistant Prof. Süleyman KIZIL Assistant Prof. Abdulhabip ÖZEL Assistant Prof. Özgül GÖRMÜŞ The purpose of this study was to determine cultivating possibilities of some imported bulb plants and some bulbs naturally growing in Southeast Anatolia region. The study was carried out at Department of Field Crops, Faculty of Agriculture University of Dicle in growing season. In the field trial, Amaryllis spp., Crocus sativus, Fritillaria imperialis, Fritillaria persica, Galanthus spp., Hyacinthus orientalis., Iris germanica., Narcissus pscudonarcissus, Narcissus tezzetta, Sternbergia clusiana and Tulipa ssp. Species were used, and bulb circle before planting, plant height, number of leaf per plant, leaf width, leaf length, plant stem diameter, number of flower per plant, flower width, flower length, bulb circle length in harvest, number of bulblet per plant and increase of bulb circle percentage were investigated. It has been determined that flowering period is lasted about six months. Hyacinthus, Sternbergia and Fritillaria species, which are grown in the region of Southeast Anatolia, in good accord in terms of adaptation ability. Bulb circle at planting, plant height, bulb circle at harvest, number of flower, increase of bulb circle percentage, and number of bulblet of Hyacinthus, Sternbergia and Fritillaria species were determined as 15.6, 15.8, 15.5 and 19.8 cm for bulb circle at planting, 35.2, 33.4, 19.6 and 28.2 cm for plant height, 20.6, 23.1, 16.0 and 18.7 cm for bulb circle at harvest, 1.4, 2.4, 3.2 and 1.4 pieces/plant for number of bulblet per plant, 5.6, 40.4, 14.7 and 2,2 pieces/plant for number of flower per plant and 31.86, 46.16, 3.0 and for increase of bulb circle percentage. Key Words: Bulb plants, Diyarbakır, agronomic properties II TEŞEKKÜR Öncelikle bana bu konu üzerinde çalışma fikrini veren, çalışma sırasında kaynak bulmama yardımcı olan, sonuçların yorumlanmasında katkı sağlayan bilgi ve önerileriyle yol gösteren birinci tez danışmanım Sayın Prof. Dr. Menşure ÖZGÜVEN e, deneme materyalinin teminini, deneme alanının tesisini, gözlem araç gereçlerini sağlayan, konuyla ilgili her türlü bilgiyi ve belgeyi temin eden, verilerin istatistik analizinde, bitkilerin gözlem ve fotoğraflarının çekilmesinde yardımlarını esirgemeyen ikinci tez danışmanım Sayın Yrd. Doç. Dr. Süleyman KIZIL a sonsuz teşekkürlerimi sunarım. Ayrıca eğitimimin her aşamasında manevi her türlü desteği sağlayan değerli eşim ve tüm aileme teşekkürü bir borç bilirim. III İÇİNDEKİLER Sayfa No ÖZ...I ABSTRACT...II TEŞEKKÜR...III İÇİNDEKİLER...IV ÇİZELGELER DİZİNİ...VI RESİMLER DİZİNİ... VIII 1.GİRİŞ ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR MATERYAL VE METOD Materyal Deneme Yeri ve Yılı Deneme Materyali Toprak Özellikleri İklim Özellikleri Metot Araştırmada İncelenen Özellikler Verilerin Değerlendirilmesi ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Fenolojik Gözlemler Amaryllis ssp. nin Agronomik Özellikleri Crocus sativus un Agronomik Özellikleri Fritillaria imperialis in Agronomik Özellikleri Fritillaria persica nın Agronomik Özellikleri Galanthus ssp. nin Agronomik Özellikleri Hyacinthus orientalis in Agronomik Özellikleri Iris germanica nın Agronomik Özellikleri Narcissus pseudonarcissus in Agronomik Özellikleri Narcissus tazzetta nın Agronomik Özellikleri Sternbergia clusiana nın Agronomik Özellikleri Tulipa ssp. nin Agronomik Özellikleri...33 IV 5. SONUÇ VE ÖNERİLER Sonuç Öneriler DENEME ALANINDAN GÖRÜNTÜLER...38 KAYNAKLAR...56 ÖZGEÇMİŞ...61 V ÇİZELGELER DİZİNİ Sayfa No Çizelge 3.1. Deneme Toprağının Analiz Sonuçları...14 Çizelge Yetiştirme Sezonu ve Uzun Yıllar Aylık Sıcaklık, Yağış ve Nispi Nem Verileri...16 Çizelge 4.1. Soğanlarla İlgili Fenolojik Gözlemler...19 Çizelge 4.2. Amaryllis ssp. ye Ait Minimum-Maksimum ve Ortalama Değerler ile ±SDev (Standart Sapma), SEM (Standart Hata Ortalaması) ve CV (Değişim katsayısı) Değerleri...21 Çizelge 4.3. Crocus sativus a Ait Minimum-Maksimum ve Ortalama Değerler ile ±SDev (Standart Sapma), SEM (Standart Hata Ortalaması) ve CV (Değişim katsayısı) Değerler...23 Çizelge 4.4. Fritillaria imperialis ye Ait Minimum-Maksimum ve Ortalama Değerler ile ±SDev (Standart Sapma), SEM (Standart Hata Ortalaması) ve CV (Değişim katsayısı) Değerleri...24 Çizelge 4.5. Fritillaria persica ya Ait Minimum-Maksimum ve Ortalama Değerler ile ±SDev (Standart Sapma), SEM (Standart Hata Ortalaması) ve CV (Değişim katsayısı) Değerleri...26 Çizelge 4.6. Galanthus ssp. ye Ait Minimum-Maksimum ve Ortalama Değerler ile ±SDev (Standart Sapma), SEM (Standart Hata Ortalaması) ve CV (Değişim katsayısı) Değerleri...27 Çizelge 4.7. Hyacinthus orientalis e Ait Minimum-Maksimum ve Ortalama Değerler ile ±SDev (Standart Sapma), SEM (Standart Hata Ortalaması) ve CV (Değişim katsayısı) Değerleri...28 Çizelge 4.8. Iris germanica ya Ait Minimum-Maksimum ve Ortalama Değerler ile ±SDev (Standart Sapma), SEM (Standart Hata Ortalaması) ve CV (Değişim katsayısı) Değerleri...29 Çizelge 4.9. Narcissus pseudonarcissus a Ait Minimum-Maksimum ve Ortalama Değerler ile ±SDev (Standart Sapma), SEM (Standart Hata Ortalaması) ve CV (Değişim katsayısı) Değerleri...30 VI Çizelge Narcissus tazzetta ya Ait Minimum-Maksimum ve Ortalama Değerler ile ±SDev (Standart Sapma), SEM (Standart Hata Ortalaması) ve CV (Değişim katsayısı) Değerleri...31 Çizelge Sternbergia clusiana ya Ait Minimum-Maksimum ve Ortalama Değerler ile ±SDev (Standart Sapma), SEM (Standart Hata Ortalaması) ve CV (Değişim katsayısı) Değerleri...33 Çizelge Tulipa ssp. ye Ait Minimum-Maksimum ve Ortalama Değerler ile ±SDev (Standart Sapma), SEM (Standart Hata Ortalaması) ve CV (Değişim katsayısı) Değerleri...34 VII RESİMLER DİZİNİ Sayfa No Resim 1. Deneme alanının parselasyonunun bir görünümü...38 Resim 2. Amaryllis ssp. parselinden genel bir görünüm...38 Resim 3. Amaryllis ssp. çıkışın ileri aşamasında bir görünüm...39 Resim 4. Crocus sativus parselinin genel bir görünümü...39 Resim 5. Crocus sativus un genel bir görünümü...40 Resim 6. Crocus sativus un çiçekli görünümü...40 Resim 7. Crocus sativus un çiçekli görünümü...41 Resim 8. Fritillaria imperialis te çıkışın bir görünümü...41 Resim 9. Fritillaria imperialis te çıkışın ileri aşamasında bir görünüm...42 Resim 10. Fritillaria imperialis in çiçekli görünümü...42 Resim 11. Fritillaria imperialis ın çiçekli görünümü...43 Resim 12. Fritillaria persica da çıkışın ileri aşamasında bir görünüm...43 Resim 13. Fritillaria persica nın çiçekte görünümü...44 Resim 14. Fritillaria persica nın çiçekte görünümü...44 Resim 15. Fritillaria persica nın meyvede görünümü...45 Resim 16. Galanthus ssp. parselinin genel bir görünümü...45 Resim 17. Galanthus ssp. nin çıkışta görünümü...46 Resim 18. Galanthus ssp. nin çiçekte görünümü...46 Resim 19. Galanthus ssp. nin çiçek görünümü...47 Resim 20. Hyacinthus orientalis in çiçeklenme öncesi görünümü...47 Resim 21. Hyacinthus orientalis parselinden bir görünümü...48 Resim 22. Hyacinthus orientalis in çiçek görünümü...48 Resim 23. Iris germanica parselinin genel bir görünümü...49 Resim 24. Iris germanica nın çiçekli görünümü...49 Resim 25. Iris germanica nın çiçek görünümü...50 Resim 26. Narcissus tazetta parselinin genel bir görünümü...50 Resim 27. Narcissus tazetta nın çiçeklenme başlangıcı görünümü...51 Resim 28. Narcissus tazetta nın çiçek görünümü...51 Resim 29. Narcissus pseudonarcissus çiçeklenme görünümü...52 Resim 30. Sternbergia clusiana parselinin genel bir görünümü...52 VIII Resim 31. Sternbergia clusiana da çıkışın ileri aşamasında bir görünüm...53 Resim 32. Sternbergia clusiana nın çiçeklenme görünümü...53 Resim 33. Sternbergia clusiana nın çiçek görünümü...54 Resim 34. Tulipa ssp. nin parselinin genel bir görünümü...54 Resim 35. Tulipa ssp. nin çiçeklenme görünümü...55 Resim 36. Tulipa ssp. nin çiçek görünümü...55 IX 1. GİRİŞ Fırat PALA 1. GİRİŞ Dünya üzerinde ile arasıda değişen bitki türünün bulunduğu tahmin edilmektedir. Bugüne kadar bunun yaklaşık olarak kadarı teşhis edilip isimlendirilmiştir. Günümüzde; doğadan bilinçsizce yapılan sürekli ve yoğun toplama sonucu; bitkilerin doğal floradaki nesli giderek azalmakta, birçoğu kaybolma noktasına yaklaşmış ve bazıları da kaybolmaya yüz tutmuştur. Kayıplar; özellikle soğan, kök, rizom, yumru ve çiçekleri drog ve baharat olarak kullanılan bitkilerde kendini daha çok hissettirmektedir (Özgüven, 1980; Özgüven 1999; Koç, 2001). Çiçek soğanı; besin maddelerini depolayan etli pullara sahip toprakaltı depo organıdır. Soğanlı bitkilere en iyi örnek lale, sümbül, süsen, zambak ve nergizdir. Diğer geofit olarak bilinen bitkiler farklı depolama organlarına sahiptirler. Glayöl, safran (kormus), Dahlia (yumru) ve bazı süsenler (rizom) bu gruba örnek olarak verilebilir (Kızıl, 2005). Soğanlı ve yumrulu süs bitkileri (geofitler) esas itibariyle monokotiledon familyalara (Liliaceae, Iridaceae, Amaryllidaceae, Orchidaceae vb.) mensupturlar. Ancak yumrulu ve yumru köklü bazı süs bitkileri Primulaceae (Cyclamen ssp.), Papaveraceae (Corydalis ssp.), Ranunculaceae (Eranthis ssp., Anemone ssp., Ranunculus ssp.), Asteraceae (Dahlia ssp., Liliatris ssp.), Geraniaceae (Geranium ssp.) dikotiledon bitki familyalarında da yer almaktadır. Monokotiledon familyalarda bulunan soğanlı ve yumrulu bitkilere, dikotiledon familyalardaki yumrulu ve yumru köklü bitkileri eklediğimizde tür sayıları 700 e, alttür, varyete hibritlerle birlikte bu sayı 1000 e ulaşmaktadır (Arslan 1998). Ülkemizde Liliaceae familyasında Allium (146), Fritillaria (31), Ornithogalum (26), Gagea (25), Muscari (22), Colchicum ( 22), Bellevalia (18), Asphodeline (14), Tulipa (14) ve Scilla (14) türleri; Amaryllidaceae familyasında Galanthus (9), Sternbergia (7 ) ve Narcissus (7) türleri; Iridaceae familyasından Iris (38), Crocus (32) ve Gladiolus (9) türleri; Araceae familyasında Arum (11), Biarum (6); Orchidaceae familyasında Ophrys (27), Orchis (20), Dactylorhiza (10) cinslerine ait türler bulunmaktadır (Davis, ; Tanker ve ark.,1998; Zeybek,1985). 1 1. GİRİŞ Fırat PALA Güneydoğu Anadolu Bölgesi içersinde doğal olarak yetişen endemik ve nesli tehlike altında olan geofitler Liliaceae familyasında Allium (33), Fritillaria (7), Ornithogalum (7), Gagea (8), Muscari (4), Colchicum(4), Bellevalia (5), Asphodeline (4), Tulipa (2) ve Scilla (5) türleri; Amarylllidaceae familyasında Galanthus (1), Sternbergia (2); Iridaceae familyasından Iris (14), Crocus (5) ve Gladiolus (5) türleri; Araceae familyasında Arum (2), Biarum (2), Orchidaceae familyasında Ophrys (16), Orchis (12) ve Dactylorhiza (4) taksonlarına ait türler bulunmaktadır (Altan ve ark.,1990). Doğal çiçek soğanları ihracatından yılda ortalama milyon dolarlık gelir elde edilmektedir. Türkiye den ihracatı yapılan türlerin sayısı yaklaşık 20 olup, bunların en önemlileri; Leucojum aestivum (Göl soğanı), Galanthus elwesii (Toros kardeleni), Sternbergia lutea (Karaçiğdem), Arum italicum (Yılan fıstığı), Geranium tuberosum (Devetabanı), Anemone blanda (Yoğurt çiçeği), Cyclamen hederifolrum (Siklamen), Cyclamen coum, Cyclamen cilicium, Fritillaria persica (Adıyaman lalesi), Fritillaria imperialis (Ağlayan gelin), Eranthis hyemalis (Sarı kar çiçeği), Lilium candidum (Mis zambağı), Dracunculus vulgaris (Yılan bıçağı) türleridir (Atay, 1996). Soğanlı bitkiler ve özellikle lale dendiği zaman ilk akla gelen ülke Hollanda dır. Lale bu ülkeye Orta Asya dan getirilmiştir. Türkler bu bitkinin tarımını Hollandalılardan çok önceleri yapmış, ancak ilk bitkinin 16. yüzyılın sonunda Hollanda da yetiştirilmesiyle birlikte lalenin ünü giderek artmaya başlamıştır. Hollanda da yetiştirilen bir çok soğanlı bitki bu ülkenin yerli bitkisi olmayıp oldukça uzak yerlerden getirilmişlerdir. Örnek olarak, Dahlia Meksika dan, Amaryllis Güney Amerika dan, Freesia Güney Afrika dan getirilmiştir. Hollanda iklimi birçok soğanlı bitkinin yetiştirilmesi için oldukça uygundur. Hollanda da günümüzde 22 bin hektarlık alanda soğanlı bitki üretimi yapılmaktadır (Kızıl, 2005). Bu açıdan değerlendirildiğinde ülkemiz coğrafyası bu bitkilerin yetiştirilmesi bakımından oldukça uygundur. Geofitlerden peyzaj, balkon iç ve dış mekan bitkisi ve kesme çiçek olarak faydalanılmaktadır. Bu bitkilerden bir çoğu kolaylıkla yetiştirilmekte, çok yıllık karakterler göstermekte birlikte tüketiciler tarafından beğenilmektedir. Çiçek soğanı 2 1. GİRİŞ Fırat PALA üretiminin analizi yapıldığında 6 cinsin (Gladiolus, Hyacinthus, Iris, Lilium, Narcissus, ve Tulipa) üretimin % 90 ını karşıladığı görülmektedir. Bununla birlikte, soğanlı bitkilerin birçok kullanım alanları bulunmaktadır. Hyacinthus, Narcissus ve Iris türleri parfümeri ve kozmetik sanayiinde, Crosus türleri ise doğal boyadan ilaç, gıda ve birçok alanda kullanılmaktadırlar. Dünya safran (Crocus sativus L.) üretiminin sınırlı olması ve birim fiyatının da yüksek olması nedeniyle üretiminin yapıldığı ülkelerde üretici gelirleri oldukça yüksektir. Türkiye de 2001 yılında yerli safranın prakende 1 kg fiyatı 5-6 milyar olduğu belirtilmektedir (Hertogh ve ark., 1992; Gümüşsuyu, 2002). Türkiye değişik iklim koşullarına sahip olması ve üç floristik bölgenin kesiştiği bir coğrafyada bulunması nedeni ile bitki tür çeşitliliği bakımından oldukça zengindir. Floranın 1/3 ü (%34.8) endemik olup tür sayısının 3708 civarında olduğu belirtilmektedir (Şehirali ve ark., 2005). Süs bitkisi olarak değerlendirilmek üzere yurtdışına gönderilen soğan ve yumruların % 90 lık kısmı doğadan sökülmekte olup, geriye kalan % 10 luk kısmı ise kültürü yapılan türlerden oluşmaktadır. Her yıl doğadan yapılan söküm, özellikle Galanthus ssp. de doğal populasyonun hızla azalmasına neden olmaktadır. Bunun sonucunda da ülkemiz geofitleri yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kalmaktadır (Ekim ve ark.,1991; Ildır, 1993). Soğanlı bitkilere ait ihtiyaç duyulan bitkisel materyalin karşılanmasında, doğadan toplama yerine yeterli miktarda üretiminin yapılarak doğayı korumanın gerekliliği de gün geçtikçe daha iyi anlaşılmaktadır. Bu çalışma ile, ekonomik öneme sahip ve ihraç edilen Amaryllis ssp., Crocus sativus, Galanthus ssp., Hyacinthus orientalis, Iris germanica, Narcissus pseudonarcissus, Narcissus tezzetta, Sternbergia clusiana ve Tulipa ssp. ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi florasında yayılış gösteren Fritillaria imperialis, Fritillaria persica ve Sternbergia clusiana nın Diyarbakır ekolojik koşullarında kültür olanaklarının belirlenmesi amaçlanmıştır. 3 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Fırat PALA 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Ülkemizde ve dünyada soğanlı ve yumrulu bitkilerle ilgili olan çok sayıda bilimsel çalışma bulunmaktadır. Aşağıda bunlarla yakın ilgili olanlardan bazıları verilmiştir. Scanzoni (1971), Fritillaria türlerinin güneşli-yarı gölge alanlarda ve kireçli topraklarda yetişebildiğini, soğanlarının kışa dayanıklı çiçek soğanları grubuna girdiğini, bitkinin Nisan- Mayıs aylarında turuncu renkte çiçek açıp yaklaşık 80 cm ulaşabildiğini bildirmiştir. Araştırıcı ayrıca, F. imperialis in kendine has kokusunun farelere karşı repellent etkiye sahip olduğunu, nadir ve tehlike altında olan bitkilerin etrafının bu bitki ile çevrilmesinde farelerin zararının aza indirilebileceğini belirtmektedir. Baytop (1984), Crocus sativus ile ilgili olarak bitki boyunu cm arasında, sonbaharda yapraklar ile birlikte mor renkli çiçekler oluşturduğunu, melez kökenli olduğundan tohum vermediğini, çiçeğinin üç parçalı olup, uçucu ve sabit yağ, acı madde (pikroksin) ve kırmızı renkli boyar madde (krosin) içerdiğini, sinir sistemi uyarıcı, iştah açıcı, adet söktürücü, koku ve renk verici olarak kullanıldığını; Fritillaria imperialis in Doğu Anadolu Bölgesinde yaygın olarak bulunduğunu ve çok güzel görünümünden dolayı daha çok süs bitkisi olarak kullanıldığını; Fritillaria persica nın zehirli bir bitki olduğunu, Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yaygın olarak bulunduğunu ve süs bitkisi olarak kullanıldığını; Galanthus ssp. nin erken ilkbaharda beyaz renkli, sarkık ve çan şeklinde çiçek açtığını, soğanlarında galantamin alkoloidi mevcut olduğunu, son yıllarda kas yumuşatıcısı olarak (çocuk felcinde) kullanıldığını, ayrıca soğanının lapa halinde haricen çıbanları olgunlaştırmak için kullanıldığını; Hyacinthus ssp. nin cm boylanabilen bitkinin açık ve koyu renkli çiçeklerinin 6 parçalı olduğunu, 5-15 adet çiçeğin gövde üzerinde seyrek bir salkım oluşturduğunu, Güneydoğu Anadolu dağlarında doğal olarak yetiştiğini, soğanlarının yumuşatıcı ve çıban açıcı ve süs bitkisi olarak ta kullanıldığını; Iris ssp. nin yaprakları kılıca benzediğini, çiçeklerinin büyük
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks