Please download to get full document.

View again

of 6
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.

. DİYANET İŞLERI BAŞKANLIGI DERGI Sİ. AHLAKI, EDEBİ, MESLEKI AYLIK DERGi Mart- Nisan Sayı. 2. Cilt DİNİ,

Category:

Internet

Publish on:

Views: 79 | Pages: 6

Extension: PDF | Download: 0

Share
Related documents
Description
2. Cilt DİNİ,. DİYANET İŞLERI BAŞKANLIGI DERGI Sİ AHLAKI, EDEBİ, MESLEKI AYLIK DERGi Mart- Nisan Sayı islam'da IMAN VE ESASLARI -VI- Dr. Ali Arslan AYDIN ALLAHU TEALA'NIN MUKADDES SIFATLARI:
Transcript
2. Cilt DİNİ,. DİYANET İŞLERI BAŞKANLIGI DERGI Sİ AHLAKI, EDEBİ, MESLEKI AYLIK DERGi Mart- Nisan Sayı islam'da IMAN VE ESASLARI -VI- Dr. Ali Arslan AYDIN ALLAHU TEALA'NIN MUKADDES SIFATLARI: İslamda iman esaslarının birincisi Allah 'a imandır. Allah 'ın varlığına inanmak imamn ilk şartıdır. Çünkü diğer esaslara İnanmak, evvela bu ilk esasa inanmaya bağlıdır. Bunun için de, her şeyden önce, Allah 'ın varlığını akıl yolu ile bilmek, akıl olan ve erginlik çağ na eren her şalısa farzdır, demiştik. İşte bu sebeple, geçen yazılarımızda, İslam kclarn bilginleriyle, ilalıiyatcı feylesofların Allalı 'ın varlığını is bat eden çeşitli delillerini olmyucularımıza özetlemiştik. İslam mütefekkirlerinin, ilahiyatçı Şark ve Garp filozoflannın ve nihayet asrımızda müsbet ilimlerle uğraşan seçkin tabiat bilginlerinin a1di ve ilmi de Elleriyle, İslamda imanın ilk ve en mülıim şartı olan Allah'ın varlığmı isbat ettikten sonra, O 'nun yüce sıfatıarım izaha geçebiliriz. Çünkü; AıliJJı'a. iına.n etmek; yalnız Allalın Teala'nın zatma inanınakla olmayıp, aynı zamanda, O yüce varlığın zat-ı ilahisi hakkında vacib olan Kemtıl Sıfa.tlaxiyle, yüce zatının vasfedilmesi mümteni' olan (mümkün olmayan) noksan sıfa.tlan ve zat-ı Barisi hakkında inanılması caiz olan sıfatları icmrul: veya tafsili olarak bilmek ve onlara inanınakla olur. «AlWhn Tefila'ya iına.m sözünden maksat, işte budur. o halde, A.llah'a inanınakla mükellef olan her insan, All~h 'ın zat-ı ezelisi hakkında vacib, mümteni' ve cajz olan sıfatları iki yoldan biri ile bilmesi ve onlara öylece ve kat 'i olarak inanması lazımdır. Birinci youa iman tarzına ((icınau imanıı, ikinci yolla iman tarzına «TafsWi irnanıj denir. Şimdi, Allah'a imanın bu iki şeklini izah edelim: A - İmnaıı iınan: Allah u 'l'eala hakkında; a) «Allah, zat-ı ilahisine layık olan bütün sıfatlarla muttasıftır. A1lah 'ın kemal sıfatları sonsuzdur.;ı b). ((All Jı, yüce zatma layık olmayan her türlü noksandan münezzehtir.j) / c) ((Kemal ve noksan sıfatlar dışında kalan şeyler, Allah 'ın zat-ı hakkında caizdir.ıı demeye, yili'li onları (1) topluca bilip, öylece inanmaya A.llahu Teala hakkında (İcmali imamj denir. (1) Allah'ın yüce zatı hakkında vacib, müınteni' ve caiz olan şeyleri. 7 Cenab-ı Hakk'ın zatı hakkinda, dilediğini yaratmak veya yaratmamak, yok etmek veya etmemek, affetmek veya etmemek, ceza vermek veya vermemek, emirlerine itaat eden bir kimseyi mükafatlandırnıak, veya emirlerine isyaiı eden kimseye azap vermek gibi, aslında mümkün (2) olan her şeyi yapmak veya yapmamak - Allah hakkında-- caiz' dir. Kur'an-ı Kerim'de emir huyurulan: (3); dilediğini yaratır ve dilediğini seçer.n _,... J.....-!.~ ~,c:,! 4) ş h k .~... ':!.F _ ( «üp e yok i, Allah, dilediğ ini yaparn mealindeki ~ ,,, ayetler ile ~~t~ 2 }t:; S'~~l:Ü,t,; «Allah 'ın dilediği olur, dilemediğ i olmaz. ı Hadis-i şerifi, bu hakikatı açıkça ifade eden ilahi burhanlardır. O halde her Müslümanın, kısaca; Allah 'ın bütün kemal sıfatlariyle ınuttasıf ve noksan sıfatıarın hepsinden münezzeh olduğuna inanması şarttır. B - Allalı'ın zatı ve sıfatları hakkında tafsili iman: Allah 'ın ilahi sıfatlarının tafsiline geçmeden önce, okuyucuları bazı hususlarda aydınlatmak istiyoruz. «Sıfatulllih, yani Allah 'ın sıfatları konusu, kelam bilginlerini ve İsli'un mütefekkirlerini en çok meşgul eden ve ihtilafa düşüren çok önemli bir bahistir. Bu konuda çok söz söylenmiş, birçok eserler vücfide getirilmiştir. Buna rağmen bugün de, önemini nıuhafazaya devam etmekte, birçok ilmi etüdlere, doktora. tezlerine konu teşkil etmektedir. Bu konudaki ihtilaf, her şeyden önce, Sıfatullalı 'ın zat-ı ilahi ile alakasını tesbitte görülmüş ve bu hususta başlıca dört fikir belirmiştir. Bunların en mühimi, «Mütekellimim) diye anılan İslam kelamcılarından «Ehl-i Sünnetıı mezhebini temsil eden, Eş'ariyye)) ve Matüridiyyeıı kelamcılarının görüşüdür. Diğer mezhep ve görüşleri, her görüşün delillerini ve muhalif fikirlere verdikleri cevapları burada beyan.etmeye, bize ayrılan dergi sayfaları kafi gelmiyeceği gibi, böyle lj.ir tafsllata girmek; yazımızın başlığı ve gayesi, belki okuyucularımızm sabrı ile de mütenasip olmayabilir. Bu sebeple biz burada, Cenab-ı Hakk'ın mukaddes sıfatlarını, Müslümanların büyük ekseriyeti nazarmda doğ ru ve lıak olarak bilinip inanılan «Ehl-i Sünnetn mezhebine göre ve kısaca izah edeceğiz. Bu izahata geçmeden önce, bir hususu önemle belirtmek isteriz : 8 (2) Olması da, olmaması da caiz olan her şey. ( 3) Klasas: 68. (4) Hacc: 14. Yaratıkların en mükemmel ve şerefiisi olan insan, kendisine verilen akıl ve duygu organlariyle, yaratıcı ve terbiye edicisi olan Zat-ı!ıahinin hakiki. hüviyetini bilme ve. o 'nu idrak etme kudretine sahip değildir. Çünkü duygu -organları da, akli idraki de hudutlu olan insan; zatı ile, sıfatları ile hudutsui llan ve her tasavvurun üstünde bulunan mutlak kemal, mutlak kudret, mutlak irade ve ilim sahibi, eşsiz ve benzersiz Yüce Allah'ın ih1hi hakikatını anlayamaz. Buna. beşeri kudret ve takatı kafi gelmez. Bunun içindir ki, her mükellef şahıs, AJlalı'ın vücudunu ve birliğini bilmekle mükellef olduğu halde, 'Ü 'nun yüce hakikatmı, ilahi hüviyetini araştırmak ve öğrenmekle mükellef dc. ğildir. O halde, ilahi sıfatlarının hakikatını da idrak etmeye imkan yoktur. Ancak biz icmali olarak, kemal sıfatıariyle ınuttasıf, noksan sıfatıardan münezzeh olduğtınu aklınıızla idrak edebiliyor ve bunun tafsilatım mulmddes Kitabımız Kur'an-ı Kerim' den öğreniyoruz. Kur'an-ı Ker1m'i.n birçok ayetlerinde, Allah'ın «Esma-ü-Hüsna)) sı dediğimiz doksandokuz güzel ismi zikredilmiştir. «Tevhid ve Sıfatı) ilmi ile uğraşan bilginleriıniz, bu isimlerin yardımı ile, Allah 'ın ilahi sıfatıarım kendi beşeri takatları nisbetinde Müslümanlara aniatmağa çalışmışlardır. Bu (Esma-i Hüsna) d8llilen güzel isimlerden başka, Cenab-ı Hakk'm bir.de has (özel) ismi vardır. O da (Allah) lihz-ı şerifidir. Bu isim, ila,hi mevcıl.dun en büyük ismi olup, O 'nun özel ismi olması i 'tibariyle. diğer güzel isimlc. rinin deliljet ettiği bütün.vasıfları içine alır. Bu sebeple, Allah ism-i şerifi, Cenab-ı Hakk 'ın bütün kemal sıfa tlarmı, ilahi vasıflarını toplar ve onlara del il, let eder. Cenab-ı Hakk'ın bu hi:is isminin menş-ei hakkınd;ı söylenen sözlerin en kuvvetlisi ve en ıneşhuru; bu ismin, -has isim olması i 'tibariyle- başka bir kökten gelmediği, hiçbir kelimeden türetümediği fikridir. Bir kökten türetilmiştir, diyenierin fikri ise, bu hususta düştükleri ihtilaf sebebiyle zayıf görüjmekte dir. Bu bakımdan bu sözleri burada özetlemeye lüzum görmedik. (Allahn ism-i şerifinin bir hususiyeti de; Arap harfleriyle her harfinin AlHthu Teala'ya delalet etmesidir. Şöyle ki: Bu harflerden sonuncusu olan «he)) ((Hüve) zamiri takdirinde olup, Allahu TeiUa'nm zatına işiiret etmektedir. Bu harf, ortadaki «laınn harfiyle birleşince «Lehü)) olmuş olur ki, bu da yine Cenab-ı Hakk'a işaret eder. Üçüncü harf olan (dam)) ile birlikte okunduğu takdirde «li 'llahi ı olur ki, bu da yine Cenab-ı Hakk'ın zatma işiiret eder. Dördüncü harf «elih ile birlikte ise, Hakk Teala.'mn zi\.tına ve sıfatıarına delalet eden ve O yüce varlığın has (Özel) ismi. olan ((Allah)) lafz-ı şerifini meydana getirmektedir. Başka hiçbir kelimeele bulunmayan bu husus, «Allah)) lafzının ilahi bir özelliği olarak kabul edilebilü. Cenab-ı Hakk'ın bu özel ismi, Kur'an-ı Kerim 'de diğer güzel isimleri n hepsinden çok olarak 2800 defa zikr~dilmiştir. 9 Kur'an-ı Kerim'in ilk sılresi olan Fatiha'da, bütün isimlerden önce Allak ismi şerifi, ondan sonra da sıfati isimlerin en mühimi olan RAB ism-i şerifi gelmektedir. Hak Teaiii'nın «Rab)) ismi de, Kur'an'da eri çok zij{redilen istn~i şeriflerindendir. Buna rağmen Kur'an'da ancalr 960 defa geçmekte ve başka hiçbir isim, bu ikisi kadar kullanılmamaktadır. Alliilı 'ın Rab isminden sonra en çok geçen ve en mühim sayılan isimleri,, RAHM..AN, RAHİM ve M.A.LiK'dir. Fatiha Sılresinde (Allah) has isıninden sonra, sıra ile zikredilen bu dört ısın-ı şerife, Cenab-ı Halde'ın «Rfibı1bi,yet sıfatları» adı da verilmektedir. Terbiye etmek, büyütmek ve yetiştirmek manalaı'lln ifade eden (Rab) ke- liınesinin asıl manası; «bir şeyi derece derece yükselterek gayesi olan en mükemmele erişinceye kadar kollayamı demektir. O halde Rab, kainatta buluna.ı1 her şeyi terbiye edip yetiştiren ve kemale eriştiren Hak Teala'nın en başta gelen Rubfibiyet Sıfatıdır. R,ahman ve Ralılın isimleri ise; hayır işlerinde g österilmesi icap eden şef: kat manasma gelen R.AHMET kökünden gelir. Bu kelime, sevgi ve merhamet ınanalarını ihtiva eder. AlliHı'ın malılukatma olan sevgi, rahmet ve merhame- ti, çok ve lıudutsiız olup, her şeyi kaplayacak genişliktedir. Ralıman ve Ralıim Dlfıhiyet Sıfatlarmın, malılukaatın mükenııneliyete ulaşmasında büyük tesiri vardır. Bu üç ulfıhiyet sıfatnıın (Rab, Ralıman ve R-ahim) ifade ettiğ i ilalıi ınanayı dördüncüsü olan MALİK Sıfatı tamamlar. l\f. lik, ceza ve mükafat gününün sahibi demek olup, -adaleti yerine getirmekle mükellef manasma gıılen Hakim)) kelimesindt:n farklı olanık- kötülük yapanı dilerse cezalandıracağ ı ve dilerse affedeceği ınanasım da ifade eder_ Okuyucularmm~a faydalı olur düşüneesiyle verdiğ-imiz bu izalıattan sonra, Allalın Teala'nın Yüce Zatı hakkında VACİB ve MÜMTENİ' olan sıfat- ları, -her birini ileriki yazılarımızda izah etmek üzere- sayabiliriz: Vacip olan sıfatiaı şunlardır: 1 - VÜCUT (Alliilı'm var olması) 2 - KIDEM (Ezell olmak. Vücudunun evvcli olmamak) 3 - BAKA (Ebedi olmak, varlığının sonu olmamak) 4 -.ThlURALEFETÜN Lİ 'L-HA V ADİS (Kainatta mevcut olan hiçbir da benzeınemek) şeye zatca da, sıfatca 5 - KIY AM BİNEFSİHİ (Vücudu kendi zatının muktezası olan ve baş kasına muhtaç olmayan) 6 - V AHD.!.NİYET (Zatında, sıfatında ve fiilierinde bir tek olan, orta- ğı bulunmayan) 7 - HAYAT (Alliilıu TeiHa'nm diri, yani lıa.yat salıibi olması) 10 8 1LİM (Allahu Teala!nın hel' şeyi bilmesi) 9 - KUDRET (.Allahu Teala'nm her şeyi yapmaya ınuktedir olması) lo - İRADE (Allalıu Teala'nın irade ve ihtiyar sahibi olması) ll- SEMİ' (.Allahu Teala!nın her şeyi işitınesi) 12 - BASAR (Allıllıu Teala'nın her şeyi görmesi) 13 _ KELAM BİNEFSİHİ (Allahu TeaJa'nm zatına malısus sözü olmasıl 14 - TEKVİN (.Allahtr Teala'nın bi'l-fiil yaratması) (1). Bu 14 sıfat Allahu Telila'nın zatma vacip olup, bunhırın zıdları olan: '1) Adem, 2) Hudus (sonradan olmak), 3) Fena (yok olmak), 4) Müşabehet ve mümaselet ( sonı adan olan bir şeye benzemek), 5) Başkasına muhtaç olmak, 6) Taaddüd (birden fazla olmak, ortağı bulunmak), 7) Ölü olmak, 8) Gahillik, 9).Acz (aciz olmak), 10) Ketahiyet (ici.desizlik), ll) İşitınemek, 12) Görmemek, 13) Dilsiz olmak, 14) Yaratmamak (l:cat etmemek), Allah u, Teflla 'nın yüce zatına mümteni' olan noksan sıfatlardır. (Devamı var) (1) Vücut sıfatına, Sıfat-ı Nefsiyye, daha sonraki beş sıfata, Sıfat-ı Selbiyye, son sekiz sıfata da Sıfat-ı Sübutiyye veya Sıfat-ı Meani denir ,11!J Illillllll 1 ltiiiiiiii 1 TEBRİK i 11111:111 U IIIIU lll U l lll li l fi Illi U f 1 i lllili ;: ---- Önlenmesi şimdilik mümkün olmayan gecikmeler yüzünden der gimiz, mübarek günlerden ya çok evvel yahut da çok sonra çıkmaktadır. Bu sebeple okuyucularımızın oruçlarını, bayramlarını ve kandillerini tebrik etmemiz zamanında olaınıyor. Özür diler, yaklaşmı:;: bulunan Kurban Bayramı 'nın milletimize, memleketimize ve bütün İslam dünyasına huzur ve süku.n getirmesini Genab-ı Hak 'dan dileriz. DERGi - lllll'ttllflllllllltuiii! Illiilli lll ll f 111 ll t ll lllllllft 11 11' tillllilli J Iliifiiiilliiiiii 11 i111 lllllllll-ll E llllle t lll. - 11
Similar documents
View more...
Search Related
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks