Please download to get full document.

View again

of 6
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.

OBSTRUKTİF UYKU APNE SENDROMU HASTALARINDA NOKTÜRİ

Category:

Calendars

Publish on:

Views: 0 | Pages: 6

Extension: PDF | Download: 0

Share
Related documents
Description
KLİNİK ÇALIŞMA OBSTRUKTİF UYKU APNE SENDROMU HASTALARINDA NOKTÜRİ Dr. Bilal ÇETİN 1, Dr. Murat ERDEM 2, Dr. Sinan YETKİN 3, Dr. Fuat ÖZGEN 3 1 Sivas Asker Hastanesi, KBB Servisi, Sivas, Türkiye 2 Anıttepe
Transcript
KLİNİK ÇALIŞMA OBSTRUKTİF UYKU APNE SENDROMU HASTALARINDA NOKTÜRİ Dr. Bilal ÇETİN 1, Dr. Murat ERDEM 2, Dr. Sinan YETKİN 3, Dr. Fuat ÖZGEN 3 1 Sivas Asker Hastanesi, KBB Servisi, Sivas, Türkiye 2 Anıttepe Jandarma Dispanseri, Psikiyatri Servisi, Ankara, Türkiye 3 Gülhane Askeri Tıp Akademisi, Psikiyatri A.B.D., Ankara, Türkiye ÖZET Amaç: Noktüri obstrüktif uyku apne sendromu (OUAS) olgularında sık rastlanan ve bu hastaların yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyen bir yakınmadır. OUAS olgularındaki noktüri yaygınlığı ile ilgili çalışmalar sınırlı sayıdadır. Bu çalışmada farklı şiddetteki OUAS olgularındaki noktüri yaygınlığının ve noktüri varlığı ile ilişkili etkenlerin saptanması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Retrospektif olarak gerçekleştirilen bu çalışmada 200 OUAS ve 100 horlama hastasındaki noktüri yaygınlığı ve noktüri varlığını etkileyebileceği düşünülen yaş, cinsiyet, apne hipopne indeksi (AHİ), vücut kitle indeksi (VKİ) ve mevcut tıbbi hastalıklar değerlendirilmiştir. Bulgular: Ağır OUAS hastalarında noktüri yaygınlığı % 62 olup, bu değer hafif OUAS ve horlama hastalarına göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. OUAS olgularındaki noktüri varlığının yaş (p 0.001) ve AHİ (p 0.01) ile ilişkili olduğu; hipertansiyon varlığı ve vücut kitle endeksi ile ilişkili olmadığı (p 0.05) saptanmıştır. Sonuç: Ağır OUAS hastalarında noktüri oranı horlama, hafif ve orta OUAS hastalarına göre daha yüksektir. Yaş ve AHİ noktüri varlığını etkileyen faktörler olarak tespit edilirken, VKİ ve mevcut tıbbi hastalık varlığı noktüri ile ilişkili bulunmamıştır. Anahtar Sözcükler: Obstruktif uyku apne sendromu, noktüri NOCTURIA IN OBSTRUCTIVE SLEEP APNEA SYNDROME PATIENTS SUMMARY Objective: Nocturia is a common complaint in obstructive sleep apnea syndrome (OSAS) and it has a major impact in quality of life. However there is only limited number of investigations about the frequency of nocturnal urination in OSAS patients. The aim of the study is to investigate the effects and frequency of nocturnal urination among OSAS patients with different severities and to discover the factors related to nocturia. Material and Method: A retrospective study was performed among 200 OSAS and 100 snoring patients. These patients were compared with regard to frequency of nocturnal urination, age, sex, apnea- hypopnea index (AHI), body mass index (BMI) and current medical conditions. Results: Nocturia prevalence was found % 62 in severe OSAS patients. This result was statistically significantly higher than mild/moderate OSAS and snoring patients. The presence of nocturia in OSAS patients was correlated with age (p 0.001) and AHI (p 0.01); while no correlation was found for hypertension and BMI (p 0.05). Conclusion: The nocturia frequency in severe OSAS patients was higher than mild/moderate OSAS patients and snoring patients. There was a positive correlation between nocturia and patient s age and AHI; while no correlation was found between nocturia and BMI as well as their current medical status. Keywords: Obstructive sleep apnea syndrome, nocturia GİRİŞ Noktüri kişinin idrarını yapmak için gece boyunca bir ya da daha fazla sayıda uyanması olarak tanımlanmaktadır 1. Schatzl ve ark. 2 genel nüfusta 20 yaşın üzerindeki bireylerin %10 unda noktüri bulunduğunu bildirmişlerdir. İletişim kurulacak yazar: Dr. Bilal Çetin, Sivas Asker Hastanesi, KBB Servisi, Sivas, Türkiye, Gönderilme tarihi: 07 Kasım 2008, revizyonun gönderildiği tarih: 12 Şubat 2009, yayın için kabul edilme tarihi: 13 Şubat 2009 Noktüri sıklığının yaş arası erkek ve kadınlarda sırasıyla % 58 ve % 66 olduğu, bu oranın 80 yaşın üzerindeki nüfusta % 72 ve % 91 e yükseldiği belirlenmiştir 3. Yaşlı erkek popülasyonda noktürinin önemli bir nedeni benign prostat hipertrofisi olarak görülürken, kadınlarda hamilelik, doğum ve yaşlanma gibi olayların mesane üzerine olan etkilerinin yanı sıra mesane hiperaktivitesinin de noktürinin ortaya çıkmasında önemli rol oynadığı düşünülmektedir 3. 1 Genel olarak noktüri gece idrar oluşumundaki artma ile fonksiyonel mesane kapasitesi arasındaki dengesizlikten kaynaklanır. Sıvı alımına normal yanıt olarak ortaya çıkmasının yanısıra sıvı düzenlemesindeki bozulma (azalmış arjinin-vazopressin düzeyi gibi), mesane işlev bozukluğu (aşırı aktivite ya da maligniteler gibi), diüretik veya aşırı kafein alımı ya da genel tıbbi hastalıkların varlığı da gece idrar üretiminde artışa neden olabilir. Diabetes mellitus (DM), diğer hiperosmolar durumlar, konjestif kalp yetmezliği ve obstrüktif uyku apne sendromu (OUAS) noktürinin sık görüldüğü başlıca durumlardır 4. OUAS solunumda azalma ya da tamamen durma ile sonuçlanan, üst hava yollarındaki tekrarlayıcı, tam ya da kısmi tıkanıklık atakları ile karakterize bir tablodur. OUAS ve noktüri sıklığı yaşla birlikte artmaktadır. 40 yaşın altında kadınlarda % 2, erkeklerde % 4 olan OUAS sıklığı 65 yaş ve üzerinde tıbbi duruma bağlı olarak % 24 ile % 81 arasında değişmektedir 5. Yapılan çalışmalarda OUAS olgularında noktüri sıklığı sağlıklı kontrol grubuna göre belirgin düzeyde yüksek bulunmuştur 4,6 8. Patolojik noktürinin her gece iki ya da daha fazla sayıda idrara çıkma olarak tanımlandığı bir çalışmada OUAS olgularının % 47,8 inde noktüri tespit edilmiştir. Bu çalışmada noktüri sıklığı kadınlarda erkeklerden yüksek olarak bildirilmiştir 9. Bir başka çalışmada ise erkek OUAS olgularındaki noktüri sıklığı aynı yaş grubundaki sağlıklı bireylere göre yüksek olarak tespit edilmiştir 7. Noktürinin genel nüfusta 10 ve OUAS olgularında yaşam kalitesini azalttığı 11, nasal CPAP tedavisi ile OUAS olgularındaki noktüri sıklığında azalma sağlandığı 4,6,11 ve yaşam kalitesinin yükseldiği bildirilmiştir 11. OUAS olgularında ortaya çıkan noktürinin tanı ve tedavisinde diğer tıbbi nedenlere bağlı olarak ortaya çıkan noktüriden daha farklı yöntemler izlenmesi gerektiği bildirilmektedir 5. OUAS olgularında görülen noktürinin oluşum mekanizması kesin olarak bilinmemektedir. OUAS hipoksi, hiperkapni, asidoz, intratorasik negatif basınç değişiklikleri, sempatik aktivitede epizodik yükselmelerin olduğu bir tablodur. Azalmış renin-anjiotensin-aldosteron salınımı, uyku süresince ortaya çıkan hipoksemiye ya da intratorasik basınç değişikliklerine bağlı plazma atrial natriüretik peptid düzeyindeki artma idrar oluşumunda artışa yol açabilir. OUAS da ortaya çıkan sempatik aktivite artışı idrar oluşumunu artırmasının yanı sıra mesanede hiperaktiviteye neden olur 3. Yapılan bir çalışmada apne epizodları sırasında solunum çabasına yanıt olarak ani ürodinamik değişikliklerin ortaya çıktığı gözlenmiştir 12. Ek olarak OUAS na bağlı 2 uyku yapısındaki bozulma da noktüri ile ilişkili olabilir. Noktüri epizodlarının % 76 sının apne ya da horlama dönemi öncesi ortaya çıktığı tespit edilmiştir 13. OUAS olgularında poliüri ile ilişkili noktüri ya da enürezis gibi belirtiler hastaların önde gelen yakınmaları arasında olmayıp sinsi seyir gösterirler 3. Yapılan çalışmalarda noktüri sıklığı yaş, vücut kitle indeksi (VKİ), apne hipopne indeksi (AHİ) en düşük oksijen saturasyonu 5,14, respiratuar efor indeksi, hipertansiyon (HT) 5, DM 4 ile ilişkili bulunmuştur. Bir başka çalışmada ise noktüri sıklığı polisomnografik değişkenlerden arousal indeksi, AHİ, apne-hipopne süresi / toplam uyku süresi, oksijen saturasyonunun % 90 ın altında olduğu uyku süresi ve desaturasyon sıklığı ile ilişkili bulunmuştur 9. Bu çalışmanın amacı farklı şiddetteki OUAS olgularında noktüri sıklığını tespit etmek ve bu olgulardaki noktüri sıklığını etkileyen sosyodemografik ve klinik faktörleri belirlemektir. HASTALAR VE YÖNTEM Retrospektif olarak gerçekleştirilen çalışmada polisomnografik inceleme sonucu OUAS tanısı almış 200 hastanın (21 kadın, 179 erkek) üzerinde bu çalışma yapılmıştır. OUAS olguları AHİ ne göre 3 gruba (5 14: hafif, 15 29: orta, 30 ve üzeri: ağır) ayrılmıştır. Kontrol grubunu horlama yakınması ile başvuran ve polisomnografik inceleme sonucunda apne saptanmayan 100 (23 kadın, 77 erkek) hasta oluşturmuştur. OUAS olguları noktüri yönünden 1) yok, 2) haftada 1 2 defa 3) her gece bir defa 4) her gece birden fazla sıklıkta olarak sınıflandırılmıştır. Benign prostat hipertrofisi, konjestif kalp yetmezliği, kontrolsüz DM HT ve iskemik kalp hastalığı (İKH) bulunan ve diüretik kullanan hastalar ile alkol ya da madde kötüye kullanımı olan, santral uyku apnesi ya da bir başka uyku bozukluğu bulunan hastalar çalışma dışı bırakılmıştır. Polisomnografi için Somnostar Alpha (Sensormedics, Yorba Linda CA, USA) sistemi kullanılmıştır. Noktüriye etkili olabileceği değerlendirilen noktüri sıklığı, yaş, cinsiyet, VKİ, AHİ ve mevcut tıbbi hastalıklar değerlendirilmiştir. İstatistiksel değerlendirmede; verilerin tanımlanmasında ortalama, ortanca, standart sapma, sayı ve yüzde kullanılmıştır. Çoklu grup karşılaştırılmasında sürekli değişkenler için ANOVA testi kullanılmış, Post hoc değerlendirmeleri Bonferroni testi ile yapılmıştır. Gruplar arası kesikli değişkenlerin karşılaştırılmasında ki kare testi kullanılmıştır. Noktüri varlığını etkileyen faktörlere lojistik regresyon çözümlemesi uygulanarak tahmini rölatif risk (%95 güven aralığında) hesaplanmıştır ve küçük olan p değerleri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. BULGULAR OUAS olguları ve kontrol grubunun yaş, cinsiyet, VKİ, AHİ, mevcut tıbbi hastalıkları tablo 1 de gösterilmiştir. Gruplar arasında cinsiyet yönünden anlamlı bir fark tespit edilmiştir. Yapılan ikili karşılaştırma sonucuna göre farkın Orta şiddetteki OUAS hastalarında erkek cinsiyet yüzdesinin yüksekliğine bağlı olduğu bulunmuştur. Orta şiddette OUAS hastalarında erkek cinsiyet yüzdesi horlama hastalarına göre anlamlı düzeyde yüksek olarak tespit edilmiştir. Ayrıca ağır OUAS grubunda HT sıklığı ve VKİ diğer üç gruba göre anlamlı düzeyde yüksek olarak tespit edilmiştir. OUAS hastalarında noktüri varlığını etkileyen faktörler Tablo 2 de gösterilmiştir. OUAS olgularında noktüri varlığı üzerine yaş ve AHİ nin bağımsız olarak etkili olduğu anlaşılmaktadır, ancak horlama gurubu ve apne guruplarının yaş ortalamaları arasında istatistiksek olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p 0.05). HT, İKH, DM sıklığı ve VKİ nin ise noktüri varlığı üzerine bağımsız faktör olarak etkili olmadığı tespit edilmiştir. Horlama hastalarında her gece bir defa % 17 ve her gece birden fazla % 17 olmak üzere toplam % 34 sıklığında noktüri görülmekte iken bu oran hafif OUAS hastalarında % 26 (% 11 ve % 15), orta OUAS hastalarında % 52 (% 44 ve % 8) ve ağır OUAS hastalarında % 62 (% 34 ve % 28) olarak tespit edilmiştir (Şekil 1). Bu bulgulara göre ağır OUAS hastalarındaki noktüri sıklığının horlama ve hafif OUAS hastalarına göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu (p 0.01) ve orta şiddette OUAS hastalarındaki noktüri sıklığının hafif OUAS hastalarındaki noktüri sıklığından anlamlı düzeyde yüksek olduğu (p 0.05) saptanmıştır. Tablo 1: Horlama ve OUAS hastalarının demografik, polisomnografik ve klinik özellikleri. A Basit Horlama (n= 100) Ort. ± ss B Hafif OUAS (n= 53) Ort ± ss C Orta OUAS (n=48) Ort ± ss D Ağır OUAS (n=99) Ort ± ss Yaş 43.2 ± ± ± ± 13.0 0.05 AHİ 2.1 ± ± ± ± 19.9 c VKİ 28.1 ± ± ± ± 3.4 0.05 d Cinsiyet Erkek (%) Kadın (%) 0.05 a 0.05 b HT (%) 0.05 e DM (%) 0.05 İKH (%) 0.05 a: A C. b: A C. c: B C D. d: D C,B,A. e: D C B,A. AHİ: Apne Hipopne İndeksi, VKİ: Vücut Kitle İndeksi, HT: Hipertansiyon, DM: Diabetes Mellitus, İKH: İskemik Kalp Hastalığı p Tablo 2: OUAS hastalarında noktüri varlığını etkileyen faktörler arasında lojistik regresyon analizi sonuçları Değişken Beta Tahmini rölatif risk %95 Güven Aralığı p Yaş AHİ 0.01 HT 0.05 VKİ 0.05 DM 0.05 İKH 0.05 AHİ: Apne Hipopne İndeksi, HT: Hipertansiyon, VKİ: Vücut Kitle İndeksi, DM: Diabetes Mellitus, İKH: İskemik Kalp Hastalığı 3 Şekil 1: Horlama ve OUA hastalarında noktüri yaygınlığı. TARTIŞMA OUAS sendromu en sık yaşlarında ve erkeklerde daha sık görülmektedir 15,16. Bu çalışmada da OUAS hastalarının ortalama yaşı 43,9 ± 12,2 yıl olup, % 89,5 i erkektir. Çalışmamızda Hajduk ve ark. nın 9 çalışmasına benzer şekilde kadın OUAS hastalarında noktüri sıklığının erkeklere göre daha fazla olduğu tespit edilmiştir. OUAS hastaları toplam olarak değerlendirildiğinde noktüri sıklığı kadınlarda % 76 iken, bu oran erkeklerde % 47 olarak saptanmıştır. Aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı olmakla birlikte (X2= 9,6 p 0.05) OUAS grubunda kadın hastaların oranının % 10,5 olması nedeni ile OUAS alt gruplarında noktüri sıklığının cinsiyete göre farklılığı değerlendirilememiştir. Bu durumun değerlendirilebilmesi için daha geniş örneklemde gerçekleştirilecek çalışmalara gereksinim olduğu düşünülmektedir. Çalışmanın örneklemini oluşturan horlama ve OUAS hastaları yaş, İKH ve DM sıklığı yönünden farklılık göstermemektedir. Bu örneklemde noktüri sıklığının gruplar arasında gösterdiği farklılık yukarıda belirtilen etkenlerden bağımsızdır. Çalışmada kontrol grubunda % 12, OUAS grubunda ise % 25 oranında HT tespit edilmiştir. (X 2 = 6,9 p 0.05). Gerek kesitsel olarak gerçekleştirilen çalışmalarda (17), gerekse izlem çalışmalarında (18, 19) OUAS hastalarında HT sıklığının kontrol grubuna göre yüksek olduğu saptanmıştır. Daha önce yapılan bazı çalışmalarla uyumlu olarak ağır OUAS hastalarında HT sıklığı (% 34,3) diğer üç gruba göre yüksek olarak tespit edilmiştir 17,18. Bu çalışmada; bir gecede en az bir noktüri varlığı patolojik olarak değerlendirildiğinde horlama olgularında % 34 olan noktüri sıklığı, orta şiddette OUAS olgularında % 52, ağır OUAS olgularında % 62 ye yükselmektedir. Bu sonuç hafif OUAS olguları dışında, OUAS şiddeti arttığında noktüri sıklığının da artmakta olduğunu göstermektedir. Yapılan çalışmalarda OUAS hastalarında noktüri sıklığının kontrol grubuna göre artmış olduğu tespit edilmiştir 4,6 8,14,5. Daha önce yapılan bazı çalışmalarda olduğu gibi 5,9,14 noktürinin gece boyunca birden fazla ortaya çıkmasının patolojik olarak değerlendirilmesi durumunda ise horlama grubunda % 17 olan yaygınlık, ağır OUAS hastalarında % 28 e yükselmekte iken hafif ve orta OUAS grubunda artış göstermemektedir. Bu bulgu daha önce yapılan bazı çalışmaların bulguları ile uyumlu olarak değerlendirilmiştir 5,14. Noktüri ile ilişkili olan tıbbi hastalıklar arasında HT, DM ve İKH ön planda olarak ifade edilmektedir 20. Noktüriye neden olan bu hastalıklar aynı zamanda OUAS ile ilişkilidir. Çalışmamızda OUAS hastalarındaki noktüri varlığını etkileyen faktörler yaş ve AHİ olarak tespit edilmiştir. AHİ nin noktüri üzerine belirgin etkisinin bulunması OUAS hastalarında ortaya çıkan noktürinin fizyopatolojisinde, intratorasik basınçta azalma ve uyku sırasında ortaya çıkan hipoksemiye ikincil olarak atrial natriüretik peptid salınımında artmanın rolü olduğu yönündeki kanıtlarla 8 uyumlu olarak değerlendirilmiştir. AHİ ndeki artma uyku boyunca hipoksemide geçen süreyi de artırmaktadır. Daha önce yapılan bazı çalışmalarda olduğu gibi bu çalışmada da artan yaşla birlikte noktüri sıklığının arttığı tespit edilmiştir. Genel olarak OUAS hastalarında yaştaki bir birim artış noktüri sıklığında 1,06 lık artışa neden olmaktadır. Ancak horlama ve OUAS guruplarının yaş ortalamaları karşılaştırıldığında anlamlı fark olmadığı görülmüştür. OUAS hastalarında noktüri sıklığı ile yaş arasındaki pozitif ilişkinin Öztura ve ark. nın 5 çalışmasında olduğu gibi her iki cinsiyetten olgular için geçerli olduğu saptanmıştır. OUAS grubunda HT bulunan olguların % 72 sinde noktüri saptanmıştır. Bu oran HT bulunmayan OUAS olguları için % 43 tür (p 0.001). HT bulunan OUAS olgularında noktüri, HT bulunmayan OUAS olgularına göre yüksek oranda olmakla birlikte lojistik regresyon analizinde HT nin noktüri varlığı için bağımsız bir risk faktörü olmadığı tespit edilmiştir. Bu bulgu genel popülasyonda 21,22 ve OUAS hastalarında 5 yapılan bazı çalışmalarla çelişmektedir. OUAS grubunda HT bulunan 50 olgunun yaşı 50,8 ± 12,0 iken, HT bulunmayan 150 olgunun yaşı 41,6 ± 11,4 olarak tespit edilmiştir 4 (t= -4,9 p 0.001). HT bulunan ile HT bulunmayan OUAS hastaları arasındaki yaş farkının noktüri varlığını etkilediği, dolayısı ile HT un noktüri varlığı için bağımsız bir risk faktörü olmadığı, artan yaşla birlikte HT sıklığındaki artmadan dolayı HT bulunan OUAS hastalarında HT bulunmayan hastalara göre noktüri sıklığının daha fazla olduğu değerlendirilmiştir. Hsieh ve ark.nın yaş arası 3537 kadın üzerinde yaptığı çalışmada VKİ 18.5 den küçük 351 olguda noktüri yaygınlığı % 21.1 iken VKİ 30 dan büyük olan 75 olguda bu oran % 42,7 olarak tespit edilmiştir. Bu çalışmadaki hastaların yaş aralığı çalışmamızdaki hastaların yaş aralığına benzemekle birlikte, çalışmadaki hastalarda OUAS bulunup bulunmadığı değerlendirilmemiştir. Öztura ve ark. nın 5 yaptığı çalışmada ise VKİ yaş, HT, AHİ ve respiratuar efor indeksi ile birlikte noktüri üzerine bağımsız olarak etkili bulunmuştur. VKİ ağır OUAS hastalarında diğer üç gruba göre belirgin şekilde yüksek olmakla birlikte, yapılan lojistik regresyon analizi sonucunda noktüri varlığı ile ilişkili bulunmamıştır. Bu çalışmada OUAS olgularında VKİ 30 un üzerinde olan 69 hastanın % 63,7 sinde noktüri tespit edilirken bu oran VKİ 25 29,9 olan 106 olguda % 42,4, olan 24 hastada % 50 olarak tespit edilmiştir. VKİ 30 dan büyük OUAS olgularındaki noktüri oranı diğer gruplara göre yüksektir (X2= 8,6 p 0.05). Bu sonuç OUAS olgularında VKİ nin noktüri sıklığı üzerine etkisi olduğunu fakat bu durumun VKİ nin AHİ üzerine olan etkisinden kaynaklandığını ve dolaylı bir etki olduğunu göstermektedir. Çalışmada noktüri varlığı üzerine etkili olduğu düşünülen yaş, tıbbi hastalıklar, VKİ ve AHİ değerlendirilmiş olup, polisomnografik inceleme sonucu elde edilen uyku parametreleri değerlendirilmemiştir. Bu durumun çalışmanın sınırlılığı olduğu düşünülmektedir. Polisomnografik değişkenler ile klinik değişkenlerin bir arada irdelendiği çalışmalara gereksinim olduğu düşünülmektedir. Çalışmamızın sonucunda ağır OUAS hastalarında noktüri oranının horlama grubu hastalara göre daha yüksek olduğu, noktürinin ortaya çıkması ile yaş ve AHİ arasında ilişki olduğu tespit edilmiştir. OUAS hastalarındaki noktürinin sorgulanmasının hastalığın şiddetini tahmin etmede yararı olabileceği düşünülmektedir. KAYNAKLAR 1. Van Kerrebroeck P, Abrams P, Chaikin D ve ark. for the International Continence Society: The standardization of terminology in nocturia: report from the Standardization Subcommittee of the International Continence Society. BJU Int 2000; 90 (suppl 3): Schatzl G, Temml C, Schmidbauer J ve ark. Cross-sectional study of nocturia in both sexes: analysis of a voluntary health screening project. Urology 2000; 56: Umlauf MG, Chasens ER. Sleep disordered breathing and nocturnal polyuria: nocturia and enuresis. Sleep Medicine Reviews 2003; 7 (5): Fitzgerald MP, Mulligan M, Parthasarathy S. Nocturic frequency is related to severity of obstructive sleep apnea, improves with continuous positive airways treatment. Am. J. Obstet Gynecol 2006; 194: Öztura I, Kaynak D, Kaynak HC. Nocturia in sleepdisordered breathing. Sleep Medicine 2006; 7: Margel D, Shochat T, Getzler O ve ark. Continuous positive airway pressure reduces nocturia in patients with obstructive sleep apnea. Urology 2006; 67: Krieger J, Petiau C, Sforza E ve ark. Nocturnal pollakiuria is a symptom of obstructive sleep apnea. Urol Int 1993;50: Umlauf M, Burgio K, Shettar S ve ark. Nocturia and nocturnal urine production in obstructive sleep apnea. Appl Nurs Res 1997;10: Hajduk IA, Strollo PJ, Jasani RR ve ark. Prevalence and predictors of nocturia in obstructive sleep apnea-hypopnea syndrome--a retrospective study. Sleep 2003; 26(1): Coyne KS, Zhou Z, Bhattacharyya SK ve ark. The prevalence of nocturia and its effect on health- related quality of life and sleep in a community sample in the USA. BJU Int 2003; 92: Guilleminault C, Lin CM, Gonçalves MA ve ark. A prospective study of nocturia and the quality of life of elderly patients with obstructive sleep apnea or sleep onset insomnia. J Psychosom Res 2004; 56: Arai H, Furuta H, Kosaka
Similar documents
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks