Please download to get full document.

View again

of 24
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.

Opłata miejscowa i uzdrowiskowa na przykładzie gmin województwa kujawsko-pomorskiego

Category:

Law

Publish on:

Views: 9 | Pages: 24

Extension: PDF | Download: 0

Share
Related documents
Description
ISSN DOI: ROBERT KWAŚNIEWSKI Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa we Włocławku IWONA MAJEWSKA Opłata miejscowa i uzdrowiskowa na przykładzie gmin województwa
Transcript
ISSN DOI: ROBERT KWAŚNIEWSKI Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa we Włocławku IWONA MAJEWSKA Opłata miejscowa i uzdrowiskowa na przykładzie gmin województwa kujawsko-pomorskiego Local and spa fee on the example of Kujawsko-pomorskie municipalities Streszczenie. Artykuł został poświęcony omówieniu fakultatywnych danin publicznych obowiązujących w polskim systemie podatkowym tj. opłaty miejscowej oraz opłaty uzdrowiskowej. W publikacji przedstawiono konstrukcję prawną obu opłat zgodnie z regulacjami zawartymi w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych oraz przedstawiono wyniki badań empirycznych, które zostały przeprowadzone w gminach województwa kujawsko-pomorskiego posiadających opłatę miejscową i uzdrowiskową. Podstawowym celem badania było ustalenie, w których gminach województwa analizowane opłaty obowiązywały w latach oraz jakie dochody z tytułu pobierania tych opłat osiągnęły poszczególne samorządy gminne. Zrealizowane badanie miało także odpowiedzieć na pytanie, czy analizowane opłaty są w ogóle opłacalne z punktu widzenia organów samorządu terytorialnego. Artykuł powstał 97 Robert Kwaśniewski, Iwona Majewska w oparciu o analizę aktów prawnych, dostępnej literatury przedmiotu oraz przy wykorzystaniu orzecznictwa sądów administracyjnych. Ponadto autorzy przedstawili wyniki badań empirycznych, które stanowiły istotną część pracy magisterskiej mgr Iwony Majewskiej. Słowa kluczowe: opłaty lokalne; opłata miejscowa; opłata uzdrowiskowa. Abstract. The article discusses facultative public levies in the Polish tax system ie. local and spa tax. This publication presents legal structure of both taxes in accordance with the regulations of local taxes and fees contained in the Act of 12 January It also presents the results of empirical researches that have been carried out in Kujawsko-pomorskie municipalities, where local and spa taxes occured. The basic aim of study was to determine in which municipalities these fees were in force in and what income had the individual municipal governments. Completed research would answer the question, whether the analysed charges are effective from local government`s point of view. The article is based on the analysis of legal acts, available literature and using case law of administrative courts. Furthermore, the authors presented the results of empirical research taken from Ms. Iwona Majewska thesis. Keywords: local fees; local tax; spa fee. 1. Wprowadzenie Gminy mające korzystne właściwości klimatyczne, walory krajobrazowe lub mające na swoim terenie obszary, którym nadano status ochrony uzdrowiskowej lub status uzdrowiska, mogą wprowadzać i pobierać tzw. opłaty klimatyczne. Pojęcie to obejmuje w obecnym stanie prawnym dwie fakultatywne daniny publiczne 1 : opłatę miejscową i uzdrowiskową, które uregulowane zostały przez ustawodawcę w art. 17 ustawy z dnia 12 stycz- 1 Zgodnie z art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1870) do danin publicznych zalicza się: podatki, składki, opłaty, wpłaty z zysku przedsiębiorstw państwowych i jednoosobowych spółek Skarbu Państwa oraz banków państwowych, a także inne świadczenia pieniężne, których obowiązek ponoszenia na rzecz państwa, jednostek samorządu terytorialnego, państwowych funduszy celowych oraz innych jednostek sektora finansów publicznych wynika z odrębnych ustaw. 98 Opłata miejscowa i uzdrowiskowa... nia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych 2. Obie daniny stanowią dochód własny gminy, co bezpośrednio wynika z ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego 3. Poniżej przedstawiona zostanie konstrukcja prawna obecnie obowiązującej opłat miejscowej i uzdrowiskowej oraz wyniki badań przeprowadzonych w gminach województwa kujawsko-pomorskiego, w których w latach obowiązywały uchwały dotyczące wprowadzenia tych opłat na swój teren. 2. Konstrukcja prawna opłaty miejscowej Opłata miejscowa w myśl art. 17 ust. 1 u.p.o.l. pobierana jest od osób fizycznych przebywających dłużej niż dobę w celach turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych w miejscowościach posiadających korzystne właściwości klimatyczne, walory krajobrazowe oraz warunki umożliwiające pobyt osób w tych celach, a także w miejscowościach znajdujących się na obszarach, którym nadano status obszaru ochrony uzdrowiskowej na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych 4 za każdy dzień pobytu w takich miejscowościach. Minimalne warunki, jakie powinna spełniać miejscowość, w której można pobierać opłatę miejscową, określa Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, uwzględniając zróżnicowanie warunków regionalnych i lokalnych 5. Obecnie obowiązuje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2007 r. 6 Właściwa rada gminy, podejmując stosowną uchwałę na mocy upoważnienia zawartego w art. 17 ust. 5 u.p.o.l., ustala miejscowości, które Tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 716, dalej jako:,,ustawa lub u.p.o.l. Tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 198 ze zm. Tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz Zgodnie z art. 17 ust. 4 u.p.o.l. Rada Ministrów określa w rozporządzeniu m.in. warunki klimatyczne, krajobrazowe oraz warunki umożliwiające pobyt osób w celach turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinna spełniać miejscowość, w której można pobierać opłatę miejscową (Dz.U. z 2007 r., Nr 249, poz. 1851). 99 Robert Kwaśniewski, Iwona Majewska spełniają określone w rozporządzeniu kryteria i na których terenie będzie się pobierać opłatę miejscową 7. Uznanie przez radę gminy, że dana miejscowość spełnia warunki niezbędne do poboru opłaty miejscowej, nie jest przypadkowe i dowolne, lecz następuje na podstawie kryteriów określonych w ww. rozporządzeniu, które to kryteria są jednakowe dla każdej miejscowości w kraju 8. Należy zwrócić uwagę w tym zakresie na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 1991 r., w którym sąd stwierdził, iż,,uchwała rady gminy dotycząca ustalenia opłaty miejscowej, nie jest uchwałą ważną, jeżeli zostanie uchwalona dla miejscowości, która nie spełnia kryteriów określonych w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych oraz w wydanym na jej podstawie rozporządzeniu 9. W zakresie obowiązywania podmiotowego należy wskazać, że omawiana opłata obciąża jedynie osoby fizyczne, które przebywają dłużej niż dobę w miejscowościach, w których pobiera się opłatę miejscową, w celach turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych, a także w miejscowościach mających status ochrony uzdrowiskowej. Opłata miejscowa związana jest z pobytem w konkretnej miejscowości, a nie z pobytem na terenie gminy, w której położona jest,,szczególna miejscowość. Opłata miejscowa w związku z powyższymi uwagami pobierana jest za każdy dzień pobytu, niezależnie od długości jego trwania, pod oczywistym warunkiem, że pobyt trwa dłużej niż dobę 10. W orzecznictwie wskazuje się, że pod pojęciem doby należy rozumieć dzień kalendarzowy 11. Odmienny pogląd prezentuje doktryna prawa podatkowego. R. Dowgier wskazuje, że prawidłowa wykładania art. 17 prowadzi do wniosku, że obowiązek uiszczenia opłaty miejscowej lub uzdrowiskowej powstaje po upływie doby pobytu, rozumianej jako kolejne 24 godziny A. Olesińska, Polskie prawo podatkowe. Zarys ogólny, Toruń 2007, s A. Sienkiewicz, Opłata miejscowa, Biuletyn Skarbowy 2008, nr 1, s. 12. A. Borodo, Polskie prawo finansowe. Zarys ogólny, Toruń 2007, s W. Morawski, J. Wantoch-Rekowski, Komentarz do art. 17 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, [w:] W. Morawski (red.), Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych. Komentarz, Gdańsk 2013, s Wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 27 kwietnia 2011 r., I SA/Bd 76/11, CBOSA. R. Dowgier, Obowiązek uiszczenia opłaty uzdrowiskowej. Glosa do wyroku WSA w Bydgoszczy z 27 kwietnia 2011 roku (I SA/Bd 76/11), Finanse Komunalne 2011, nr 7 8, s Opłata miejscowa i uzdrowiskowa... Przepisy prawne dotyczące zakresu podmiotowego opłaty miejscowej czasami mogą być podstawą merytorycznie uzasadnionych dyskusji. Jak wskazuje P. Borszowski: (...) problem może powstać wówczas, gdy osoba fizyczna w ramach realizowania obowiązków zawodowych będzie przebywać w konkretnych miejscowościach na szkoleniu. Autor stwierdza, że (...) w sytuacji, gdy szkolenie nie jest związane z wykonywaniem konkretnych obowiązków pracowniczych, nie ulega wątpliwości, że po spełnieniu pozostałych warunków powstaje obowiązek poboru opłaty miejscowej. Co w sytuacji, gdy szkolenie jest jednym z elementów, które podnoszą kwalifikacje pracownicze, i pracownik musi wyjechać w związku z szkoleniem do miejscowości, w której obowiązuje opłata miejscowa? P. Borszowski przyjmuje w takich sytuacjach pogląd, że należy doszukiwać się, w ramach takiego wyjazdu, wyłącznie celu szkoleniowego, którego nie można wiązać z pracą zawodową 13. Warto także zwrócić uwagę, rozważając powyższe kwestie, na wyrok WSA w Szczecinie z dnia 6 października 2005 r. 14, w którym sąd wskazał, że,,nie powinno się pobierać opłaty miejscowej od osób, które odbywają w danej miejscowości szkolenie i jednocześnie w tej samej miejscowości świadczą pracę. Ustawodawca w art. 17 ust. 2 ustawy prezentuje katalog zwolnień o charakterze podmiotowym, w którym określono, iż opłaty miejscowej oraz opłaty uzdrowiskowej nie pobiera się od: 1. conków personelu przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych oraz innych osób zrównanych z nimi na podstawie ustaw, umów lub zwyczajów międzynarodowych, jeżeli nie są obywatelami polskimi i nie mają miejsca pobytu stałego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem wzajemności, 2. osób przebywających w szpitalach, 3. osób niewidomych i ich przewodników, 4. podatników podatku od nieruchomości z tytułu posiadania domów letniskowych położonych w miejscowości, w której pobiera się opłatę miejscową albo uzdrowiskową, P. Borszowski, Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych. Komentarz, Warszawa 2011, s Sygn. I SA/Sz 362/05, CBOSA. 101 Robert Kwaśniewski, Iwona Majewska 5. zorganizowanych grup dzieci i młodzieży szkolnej. Powyższy katalog ma charakter wyczerpujący i jest jedynym przewidzianym przez ustawodawcę katalogiem zwolnień podmiotowych. Ponadto na podstawie art. 19 ust. 3 u.p.o.l. rada gminy może w drodze uchwały wprowadzić inne niż wymienione w ustawie zwolnienia przedmiotowe. Z tego przepisu wynika, że rada gminy nie może wprowadzać innych zwolnień podmiotowych, gdyż te zgodnie z art. 217 Konstytucji wymagają formy ustawowej 15. Warto również wskazać na przepis art. 17 ust. 2a u.p.o.l., który stanowi, że od osób, od których pobiera się opłatę uzdrowiskową, nie pobiera się opłaty miejscowej. Jak podkreśla P. Borszowski:,,(...) opłata uzdrowiskowa niejako pochłania opłatę miejscową, stąd też ustawodawca wyklucza w ww. artykule możliwość nakładania obu opłat jednocześnie 16. Pierwszeństwo opłaty uzdrowiskowej wynika, nie tylko z uwagi na wysokość stawki, ale także z faktu, że teren będący uzdrowiskiem posiada korzystniejsze warunki klimatyczne i walory krajobrazowe niż obszary, które nie otrzymały statusu uzdrowiska 17. Stawki dzienne opłaty miejscowej ustawodawca określił w art. 19 pkt 1 lit. b) i c) u.p.o.l., z tym że opłaty te należne są za każdy dzień pobytu pod warunkiem, że pobyt trwa dłużej niż dobę. Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy górne granice stawek kwotowych określonych w art. 19 pkt 1 i obowiązujących w danym roku podatkowym ulegają corocznej zmianie na następny rok podatkowy w stosunku odpowiadającym wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych w okresie pierwszego półrocza roku, w którym stawki ulegają zmianie w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego 18. Górne granice stawek kwotowych podatków i opłat lokalnych ogłaszane są w drodze obwieszczenia ministra właści W. Morawski, J. Wantoch-Rekowski, Komentarz do art. 17 ustawy..., s P. Borszowki, Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych. Komentarz..., s G. Dudar, Komentarz do art. 17 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, [w:] L. Etel, S. Presnarowicz, G. Dudar, Podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek leśny. Komentarz, Warszawa 2008, s Wskaźnik cen ustalany jest na podstawie komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej Monitor Polski w terminie 20 dni po upływie pierwszego półrocza. 102 Opłata miejscowa i uzdrowiskowa... wego do spraw finansów publicznych, które publikowane są w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej Monitor Polski. Zgodnie z obecnie obowiązującym obwieszczeniem Ministra Finansów 19 stawka opłaty miejscowej w miejscowościach, które posiadają korzystne właściwości klimatyczne, walory krajobrazowe oraz warunki umożliwiające pobyt osób fizycznych w celach turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych, nie może przekroczyć 2,18 dziennie (w 2017 r. 2,17 dziennie). Natomiast stawka opłaty miejscowej w miejscowościach posiadających status obszaru ochrony uzdrowiskowej nie może przekroczyć 3,10 dziennie (w 2017 r. 3,08 dziennie). 3. Konstrukcja prawna opłaty uzdrowiskowej Jeżeli chodzi o opłatę uzdrowiskową, to należy zaznaczyć, że jest ona stosunkowo młodą opłatą. Nie jest nową opłatą, lecz została wyodrębniona z dotychczas obowiązującej opłaty miejscowej 20. Jej wyodrębnienie wiązało się z wejściem w życie ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz gminach uzdrowiskowych 21. Ustawodawca w art. 17 ust. 1a u.p.o.l. stanowi, że opłatę uzdrowiskową, podobnie jak miejscową, pobiera się za każdy dzień pobytu od osób fizycznych przebywających dłużej niż dobę w celach zdrowotnych, turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych w miejscowościach, którym nadano status uzdrowiska na podstawie ww. ustawy. Cele przebywania osób fizycznych w danej miejscowości są rozszerzone tutaj o cele zdrowotne Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 5 sierpnia 2015 r. w sprawie górnych granic stawek kwotowych podatków i opłat lokalnych w 2016 r., M.P. z 2015 r. poz G. Dudar, Opłata uzdrowiskowa problemy praktyczne, Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych 2006, nr 6, s. 9. L. Etel, R. Dowgier, Podatki i opłaty lokalne. Czas na zmiany, Białystok 2013, s W uzasadnieniu do projektu ustawy wskazano, że celem zmiany było zapewnienie gminom, na terenie których będą znajdować się uzdrowiska, dochody równoważące koszty związane z uzyskaniem przez gminę potwierdzenia właściwości leczniczych (Sejm RP IV kadencji, druk nr 3636, P. Borszowski, K. Stelmaszczyk, Podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek leśny. Komentarz, Warszawa 2016, s Robert Kwaśniewski, Iwona Majewska Miejscowości, w których z tytułu pobytu może być pobierana omawiana opłata, muszą mieć status uzdrowiska przyznany na zasadach określonych w ww. ustawie. Uzdrowiskiem, zgodnie z art. 2 pkt 3 powyższej ustawy, jest obszar, na terenie którego prowadzone jest lecznictwo uzdrowiskowe, wydzielony w celu wykorzystania i ochrony znajdujących się na jego obszarze naturalnych surowców, spełniający warunki, o których mowa w art. 34 ust. 1, któremu został nadany status uzdrowiska. Obszar musi spełniać następujące wymagania: posiada klimat o właściwościach leczniczych i oża naturalnych surowców leczniczych o potwierdzonych właściwościach leczniczych na zasadach określonych w ustawie; na jego obszarze znajdują się zakłady lecznictwa uzdrowiskowego, spełnia określone w przepisach o ochronie środowiska wymagania w stosunku do środowiska oraz posiada infrastrukturę techniczną w zakresie gospodarki wodno-ściekowej, energetycznej, transportu zbiorowego, a także prowadzi gospodarkę odpadami 23. Stawka opłaty uzdrowiskowej uchwalana jest przez radę gminy w drodze uchwały, z tym, że stawka ta zgodnie z art. 19 pkt 1 nie może przekroczyć 4,27 dziennie (w 2017 roku 4,24 dziennie). Obowiązująca stawka wynika z wcześniej cytowanego obwieszczenia Ministra Finansów w sprawie górnych granic stawek kwotowych podatków i opłat lokalnych na rok Katalog zwolnień zawartych w art. 17 ust. 2 ustawy jest identyczny jak w przypadku opłaty miejscowej. Jednakże w zakresie zwolnień z opłaty uzdrowiskowej warto odnieść się do artykułu J. Wantoch- -Rekowskiego, który porusza w nim temat zwolnienia podmiotowego z opłaty uzdrowiskowej osób przebywających w szpitalach uzdrowiskowych. Autor wskazuje, że w środowisku naukowym, ale także w doktrynie trwał spór, którego problemem była interpretacja dwóch zbliżonych do siebie pojęć:,,szpital oraz,,szpital uzdrowiskowy. Spór ten dotyczy kwestii poboru opłaty od przysłowiowych kuracjuszy, czyli od osób przebywających w szpitalach uzdrowiskowych. J. Wantoch-Rekowski odniósł się w artykule nie tylko do stanowiska doktryny, ale także odwołał się do 23 Tamże, s Opłata miejscowa i uzdrowiskowa... interpretacji ogólnej Ministra Finansów z dnia 3 października 2014 r. 24, w której podkreślono, że,,(...) w związku z art. 17 ust. 2 pkt 2 u.p.o.l. opłaty uzdrowiskowej nie powinno się pobierać od osób przebywających w szpitalach uzdrowiskowych. W artykule autor wskazuje, że mimo wydanej interpretacji Ministra Finansów, niektóre organy podatkowe miały problem ze zwolnieniem z tej opłaty tej określonej grupy osób. Problemy z przyjęciem stanowiska Ministra Finansów mieli także przedstawiciele doktryny, którzy mówili, że dla nich interpretacja Ministra Finansów nic nie zmieniła. Opisany w artykule problem został jednak w znacznym stopniu rozwiązany, gdyż jak wskazuje autor w podsumowaniu w kontekście szpitali uzdrowiskowych interpretacja Ministra Finansów przyczyniła się w znacznym stopniu do niemalże jednolitej wykładni art. 17 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy przez organy podatkowe, judykaturę i doktrynę 25. W zakresie omawianych opłat lokalnych kompetencją rady gminy jest możliwość zarządzenia poboru tych opłat w drodze inkasa, określenie pomiotów będących inkasentami oraz wysokość ich wynagrodzenia za inkaso (art. 19 pkt 2 u.p.o.l.). Ponadto rada gminy może wprowadzić obowiązek prowadzenia przez inkasentów ewidencji osób, o których mowa w art. 17 ust. 1, zobowiązanych do uiszczania opłaty miejscowej oraz określić szczegółowy zakres danych zawartych w tej ewidencji, uwzględniając konieczność zapewnienia prawidłowego poboru opłaty miejscowej. Zarówno opłata miejscowa, jak i opłata uzdrowiskowa pobierane są, zgodnie z art. 19 pkt 1 u.p.o.l., za każdy dzień pobytu w miejscowościach, na terenie których obowiązuje konkretna opłata, pod warunkiem że pobyt trwa dłużej niż dobę. Szczegółowy tryb poboru, wysokości stawki opłaty oraz terminy jej płatności ustala w drodze stosownej uchwały rada gminy. Obowiązek uiszczenia takiej opłaty zmienia się w zobowiązanie podatkowe z upływem każdego dnia przebywania na terenie, który jest objęty określoną opłatą, wobec czego nie ma możliwości pobierania wymienionych opłat z góry za cały przewidywany pobyt, w pierwszym dniu przy Dz.Urz. Ministra Finansów z 2014 r. poz. 38. J. Wantoch-Rekowski, Opłata uzdrowiskowa a pobyt w szpitalu uzdrowiskowym uwagi na tle interpretacji ogólnej ministra finansów, Prawo Budżetowe Państwa i Samorządu 2016, nr 1, s Robert Kwaśniewski, Iwona Majewska jazdu do danej miejscowości. Nie jest to możliwe, gdyż byłoby to sprzeczne z obowiązującym w tym zakresie prawem, a co za tym idzie działanie to byłoby nielegalne 26. Takie rozstrzygnięcie podjęła także Regionalna Izba Obrachunkowa w Olsztynie w uchwale z dnia 26 stycznia 2006 r. 27, która stwierdziła, że,,(...) w związku z art. 17 ust. 1 pkt 1 oraz art. 19 ust. 1 lit b) u.p.o.l., opłata miejscowa może być pobierana od osób fizycznych przebywających na danym obszarze i w określonych celach (opisanych w ustawie), za każdy dzień pobytu. Z przedstawionego przepisu wynika, że obowiązek uiszczenia tej opłaty przekształca się w zobowiązanie podatkowe wraz z upływem każdego dnia pobytu. Wobec tego nie jest możliwe pobieranie jej z góry pierwszego dnia, za cały pobyt w danej miejscowości
Similar documents
View more...
Search Related
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks