Please download to get full document.

View again

of 16
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.

Osmanlı Sanat Tarihi (Mimari) Literatürü

Category:

History

Publish on:

Views: 0 | Pages: 16

Extension: PDF | Download: 0

Share
Related documents
Description
Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, Cilt 7, Sayı 14, 2009, Osmanlı Sanat Tarihi (Mimari) Literatürü Osman ERAVŞAR * Giriş TÜRK SANATI tarihinin en uzun ve en verimli dönemlerinden birisini oluşturan
Transcript
Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, Cilt 7, Sayı 14, 2009, Osmanlı Sanat Tarihi (Mimari) Literatürü Osman ERAVŞAR * Giriş TÜRK SANATI tarihinin en uzun ve en verimli dönemlerinden birisini oluşturan Osmanlı sanatı üzerine özellikle son yıllarda yoğun ve nitelikli çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmaların sayısı her ne kadar artmış olsa da halen bir çok alanda boşlukların bulunduğu, yadsınamaz bir gerçektir. Osmanlı sanatı kavramsal olarak birçok değişkenleri, bileşenleri ve süreçleriyle farklılık ve zenginlikler göstermektedir. Bu sanatın ortaya çıkışı Osmanlı Beyliği nin kuruluşu ile birlikte başlarsa da aslında köken olarak Orta Asya Türk sanatından başlayarak Balkanlar a kadar uzanan bir oluşumun şekillendiriliş sürecinin bir parçası olarak +değerlendirilmesi daha doğru olacaktır. Osmanlı sanatı araştırmaları Cumhuriyet ten önce başlar. Ancak, konunun son derece geniş olması ve Cumhuriyet dönemi sonrasındaki araştırmaların nitelik olarak kapsamlı ve farklı başlıklara yönelmesi sebebiyle, bu dönem araştırmalarının kısa bir değerlendirmesinin yapılması daha yerinde olacaktır. Bu makale, genelde Osmanlı sanatına, özelde ise Osmanlı mimarisine yönelik yapılan araştırma ve yayınlar hakkında kısa bir deneme yapmayı hedeflemektedir. Osmanlı sanatının kapsam olarak mimarlıktan, el sanatlarına kadar uzanan geniş ve zengin bir alanı içermesi sebebiyle yapılacak değerlendirme konu ile doğrudan ilgili, konusunda yenilikler getiren çığırlar açan, sanatın alt dalları ile ilgili ilk bilgi ve bulguları oluşturan temel araştırmalar üzerine olacaktır. Bu bağlamda Osmanlı sanatının en önemli şaheserleri mimaride ortaya konulmuştur. Makalede mimari temelinde Osmanlı sanatı yazılarına bir değerlendirme yapılması hedeflenmiş, bu bağlamda mimari süsleme içinde yer alan çini ile ilgili yayınların da kısa bir değerlendirmesi yapılmıştır. Makalede, el sanatları ile ilgili yayınlar üzerinde durulmamıştır. Şüphesiz ki bu makale içinde konuyla ilgili bütün literatüre yer verilmesi ya da ortaya konulması, iddia dahi edilemez. * Doç. Dr., Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü, 68 TALİD, 7(14), 2009, O. Eravşar Osmanlı sanatı kavramının ortaya çıkmasında birtakım belirleyicilerin varlığına işaret etmiştik. Bu belirleyiciler ve bu sanatın kavramsal boyutu üzerinde yapılan araştırmalarının sınırlı, bazı soruların cevaplanmasında yön gösterici olmasına karşılık, halen yeterli olmadığı, sorularının halen cevaplanamadığı bölümler olması sebebiyle ileri sürülebilir. Osmanlı sanatı kavramı üzerine yapılan ilk çalışmaların Anadolu Selçuklu ve Beylikler sanatlarının devamı niteliğinde ele alındığı, bu sanatın ortaya çıkışında Selçuklu kökeni üzerinde durulduğu görülmektedir. Diğer taraftan bazı araştırmacılar, Osmanlı sanatı kavramı içinde, Bizans sanatı ile olan ilişkisi çerçevesinde sanatın karşılıklı etkileşim ve gelişim çizgilerini değerlendirmişlerdir. 1 I- Genel Araştırmalar Osmanlı sanatı ile ilgili araştırma ve bulguların ilk olarak ne zaman belirli bir tasnif süzgecinden geçtiği tam olarak belli değildir. Osmanlı İmparatorluğu na gelen seyyahların genel anlamda Osmanlı sanatı, özel anlamda ise imparatorluğun mimarisi üzerinde bazen tanımlamalara, bazen de kendilerince değerlendirmelere giden tespitler yaptıklarını görüyoruz. 2 Bunların asıl amaçlarının mimari ya da sanat eserlerini incelemek olmadığı, daha ziyade bulundukları coğrafya hakkındaki bilgileri aktarmak gibi bir görevlerinin bulunduğu da unutulmamalıdır. Bu çerçevede Osmanlı sanatı üzerine doğrudan araştırmaların XIX. yüzyıl içinde başlamış olabileceği varsayımı yanlış olmayacaktır. Osmanlı sanatı ile ilgili ilk araştırmaların mimari temelinde olduğu görülür. Bu bağlamda XIX. yüzyıl sonunda genelde aynı adla kitap ve makaleler yayınlanmaya başlar. 3 Bu kapsamda, ilk olarak Celal Esad Arseven gibi araştırmacıların Osmanlı sanatını Türk sanatının bir bölümü içinde ele aldıklarını görüyoruz. 4 Arse- 1 C. Gurlitt, Die Baukunst Konstantinopel, vol. 2, Berlin: Ernst Wasmuth, 1907; W. Müller-Wiener, İstanbul un Tarihsel Topografyası, İstanbul, Yapı Kredi Yayınları, 2007; Speros Vryonis, Jr., Byzantine Constantinople and Ottoman Istanbul, The Ottoman City and Its Parts, ed. I. Bierman et al., New York: New Rochelle, 1991, s Charles Texier, Description de l Asie Mineure, faite par ordre du gouvernement français, de 1833 a 1837, et publiee par le Ministere de l in-struction publique, 3 vols., Paris, ; Xavier Hommaire de Hell, Voyage en Turquie et en Perse execute par ordre du gouvernement français, pendant les annees 1846, 1847 et 1848, 2 vols.,. P. Bertrand, Paris: Lemercier, ; M. Corneille Le Bruyn, A Voyage to the Levant: or Travels in the Principal Parts of Asia Minor..., London: printed for Jacob Tonson and Thomas Bennet, 1702; Joseph Pitton de Tournefort, A Voyage into the Levant: Perform d by the Command of the late French King, Containing the Ancient and Modern State of the Islands of the Archipelago; as also of Constantinople..., London: D. Midwinter, R. Ware, C. Rivington, A. Ward, J. and P. Knapton [1741]. 3 Ethem Paşa, L architecture Ottomane, C. E. Arseven, Türk Sanatı Tarihi, c. 1-3, İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1955; C. E. Arseven, Türk Sanatı, İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1970; Celâl Esad Arseven, Eski İstanbul: Abidât ve Mebânisi, haz. Dilek Yelkenci, İstanbul: Turing Yayınları, 1989. Osmanlı Sanat Tarihi (Mimari) Literatürü 69 ven in İstanbul daki Osmanlı eserlerini incelediği ve aslı Osmanlıca olan Eski İstanbul: Abidât ve Mebânisi adlı çalışmasının günümüzde Latin harfleriyle yeniden baskısı yapılmıştır. Bu çalışmanın özgün bilgiler içermesi ve içindeki fotoğrafların belge niteliği taşıması sebebiyle araştırmacılara ilk kaynak olarak halen fikir verici bir niteliği vardır. Osmanlı sanatı kavramının tam olarak ne zaman ortaya çıktığı bilinmemektedir. Ancak bunun XIX. yüzyıl içinde olgunlaştığı söylenebilir. Bu kavramın tanımlanması ve şekillenmesi ile ilgili çerçeve yayınlar ise birkaçı dışında yetersizdir. 5 Osmanlı sanatı ile ilgili erken dönem çalışmalarında özellikle cami mimarisinin şekillenmesinde Bizans sanatının etkilerinin olduğu iddia edilmiştir. Sanatın içinde bu etkiyi en iyi yansıtan örnek olarak da Ayasofya gösterilmiştir. 6 A. Kuran bu fikir temelinde konunun bir değerlendirmesini yapmıştır. Kuran, Ayasofya da dahil olmak üzere İstanbul siluetini oluşturan camilerin bütünün bir parçası olduğu fikrini ifade ederek, Osmanlı klasik mimarının Ayasofya dan esinlendiğini ve onu mimari olarak ulaşılmak istenilen hedefler arasında gösterdiğini ifade eder. Türk mimarisi ile ilgili yapılan genel çalışmalar içinde, Osmanlı mimarisinin ayrı başlıklar halinde ele alındığını görüyoruz. Bu çalışmalardan İngilizce olarak hazırlanan ve Batılı araştırmacılarının Osmanlı sanatını tanımalarında anahtar rolü üstlenen B. Ünsal ın Turkish Islamic Architecture in Seljuk and Ottoman Times başlıklı çalışmasında Türk mimarisinin genel değerlendirmesi içinde Osmanlı mimarisinin şaheserleri olarak adlandırılacak gözde eserler kısaca tanıtılmıştır. 7 Celal Esad dan sonra Osmanlı sanatının Türk sanatı içindeki gelişimini ise Doğan Kuban, Semavi Eyice ve Oktay Aslanapa ele almıştır. Aslanapa nın editörlüğünü yaptığı Yüzyıllar Boyunca Türk Sanatı adlı çalışma da Osmanlı dönemi sanatı; mimari, çini, keramik, halı, minyatür, kitap, ağaç işçiliği, maden sanatlarını kapsayacak şekilde farklı araştırmacılar tarafından anlatılmıştır. 8 Aslanapa, 1971 yılında ilk olarak İngilizce yayınladığı bu çalışmasını daha sonra ise Türkçesi yayınlanan Türk Sanatı adlı çalışmasıyla devam ettirmiştir. Bu kitap içinde Aslanapa nın Türk sanatı gelişimi üzerine yaptığı şu değerlendirme ilgi çeker: Türk sanatının gelişiminde, farklı ülkelerden farklı 5 F. Yenişehirlioğlu, İkonografi, İkonoloji ve Osmanlı Sanatı, Güner İnal a Armağan, Ankara: Hacettepe Üniversitesi Yayınları, A. Gabriel, Les Mosques de Constantinople, Revue Syria, no. VII, Paris: l Institut Français du Proche-Orient, 1926, s ; M. A. Charles, Hagia Sophia and Great Imperial Mosques, Art Bulletin, no. XII, New York: College Art Association, 1930, s B. Ünsal, Turkish Islamic Architecture in Seljuk and Ottoman Times , London: St. Martin s Press, O. Aslanapa, Yüzyıllar Boyunca Türk Sanatı, İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1977; O. Aslanapa, Turkish Art and Architecture, London: Faber and Faber, 1971; O. Aslanapa, Türk Sanatı, İstanbul: Remzi Kitabevi, 1981. 70 TALİD, 7(14), 2009, O. Eravşar sanatlardan türeyen bir diziyle etkilendiği açıktır. Aslanapa ya göre hangi coğrafyada olursa olsun Türk sanatının bütün anıtları, diğer sanatsal ürünlerden açık bir biçimde ayrışan karakteristik bir stil tarafından doğrudan bir izlenim bırakmıştır. Aslanapa nın bu çalışması da tıpkı öncesinde olduğu gibi Osmanlı sanatının genel çerçevesini belirlemekte, başta kavram ve üslupla ilgili olmak üzere birçok soruyu cevapsız bırakmaktadır. Diğer yandan bu çalışma Osmanlı sanatı araştırmalarında gerek Batılı, gerekse yerli araştırmacılar için ufuk açıcı olacak, en azından bu sanatın kökenleri ve kurgusunun temelindeki unsurlar ve belirleyiciler ile ilgili sorular sorulmasını ve cevaplar aranmasını teşvik edici olacaktır. Osmanlı mimarisinin erken dönemde ortaya çıkışından, geç dönemin sonuna kadar bütün dönemlerini içine alarak bir arada değerlendiren yegâne çalışma O. Aslanapa nın diğer bir araştırmasıdır. 9 İznik te Orhan Gazi dönemi mimarisi ile ilgili eserlerle başlayan çalışma, Sultan V. Mehmet Reşad dönemiyle sona erer. Çalışma içinde türbeler, saraylar, hamamlar, çeşme ve sebillere ayrıca değinilmiştir. Çalışma sonuna sınırlı ancak Osmanlı sanatı ile ilgili temel bir bibliyografya konulmuştur. Osmanlı döneminin yapıları bazen tek düze fakat yeterli bilgiyle, bazen de son derece ayrıntılara inilerek araştırılmaktadır. Yayın içinde belli bir metot açıklaması yoktur, araştırmanın kronolojik bir sıra dahilinde yapıların mimari anlatımlarıyla sınırlanmış olması da konu hakkında belirli soruların bulunmamasından kaynaklanır. Nitekim bütün çalışma boyunca belirli bir üslup, tipoloji ya da mekân kurgu düzeni üzerinde durulmamıştır. Osmanlı Devri Mimarisi gibi genel bulguları toplu bir biçimde veren yayınlar yanında, Türk mimarisi içinde bir bölüm olarak Osmanlı mimarisini Selçuklu mimarisi ile karşılaştırarak gelişimini açıklayan bazı çalışmalar da vardır. 10 Son yıllarda artık yapılmasa da, 1960 lı yıllarda yapılan bu tür çalışmalar Osmanlı mimarisi araştırmalarının çerçeve çizgilerinin oluşturulmasına katkı sağlamıştır. Türk sanatı içinde Osmanlı mimarisini bütüncül olarak ele alan araştırmaların 1960 lı yıllardan itibaren ağırlık kazanmaya başladığı görülür. Ulya Vogt- Göknil in, Yaşayan Mimari Osmanlı başlığı altında yayınladığı araştırması bazı teknik hatalar içermesine karşılık başlangıç araştırmaları içerisinde küçük bir adımdır. 11 Bu araştırmada yapılar üzerinde hemen hiç doğrudan inceleme yapılmamıştır. Osmanlı mimarisi ile ilgili bazı yanlış bilgiler, yanlış isim- 9 O. Aslanapa, Osmanlı Devri Mimarisi, İstanbul: Remzi Kitabevi, Suut Kemal Yetkin, The Evolution of Architectural Form in Turkish Mosques ( ), Studia Islamica, no. 11, Paris: Maisonneuve & Larose, 1959, s Ulya Vogt-Göknil, Living Architecture: Ottoman, New York: Grosset & Dunlap, 1966; Ulya Vogt- Göknil, Die Moschee: Grundformen sakraler Baukunst, Zurich: Verlag fur Architektur Artemis, 1978. Osmanlı Sanat Tarihi (Mimari) Literatürü 71 ler ve teknik terimler kullanılmıştır. Bunlar bu terimlerin İngilizce kullanımından kaynaklanmış gibi gözükür. Osmanlı sanatının, Türk sanatı içindeki kesin ve etkili sınırlara sahip olduğunun ortaya çıkması ile birlikte Batı da bu sanatı anlama konusunda daha etkili çalışmaların yapıldığını görüyoruz. Levey in kitabı 12 kronolojik olarak bölümlenmiştir. Her bir bölüm dönemin sosyal yapı temelini ve esaslı tarihsel olaylarından derlenmiş bilgileri içerir. Bu bilgiler sultanların karakterlerine yönelik bilgileri ön plana çıkarmaktadır. Çünkü İstanbul ve saray merkezli Osmanlı sanatının belirleyicileri ve değişkenleri de sultan ve onun çevresindekilerin zevk beğenileriyle şekillenmiştir. Bu çalışmada, yapıların banisi olan sultanlar hakkında onların inşa ettirdikleri yapılardan onların karakterlerine yönelik bilgilerin elde edilme çabası belki de araştırmanın en zayıf yönlerinden birisidir. Örneğin Süleymaniye Camii nin inşasında çini dekorasyonun kullanılmaması yapıyı inşa ettiren Sultan Süleyman ın ileri derecedeki yaşına bağlanmaya çalışılmıştır. Kitap Osmanlı sanatının üç dalı ile ilgilenmiştir. Mimari, minyatür ve seramik-çini. Kitapta incelenen örnekler üslupsal olarak ele alınmıştır. Eserlerin sanat tarihi değerleri içinde estetik niteliklerine yönelmeler yapılmıştır. Osmanlı sanatında birlikteliği sağlayan teknik ve üslupsal yaklaşımın İstanbul dan yayılan saray çevresi beğenileri olduğu üzerinde durulmuştur. Osmanlı mimarisi ile ilgili son derece özenle hazırlanmış çalışmalardan birisi Geofrey Goodwin in A History of Ottoman Architecture adlı eseridir. 13 Bu çalışmanın konusunun Osmanlı olmasına karşılık köken ilişkileri bağlamında Selçuklu ve Beylikler e kısa atıflar yapılmıştır. 600 yıllık Osmanlı İmparatorluğu mimarisi, Hacı Özbek Camii nden (Hacı Zeynel Camii) başlayarak, Koca Sinan ın muhteşem eserlerini içine alarak anlatılmıştır. Diğer yandan Bebek ve Bostancı camileri gibi mütevazı örneklerle bağlantılı saptamalar yapar. Bu araştırma içinde özenli plan ve fotoğraflara yer verilmesi, Osmanlı sanatı araştırmalarında temel kaynak olarak kullanılmasında değerini artırmıştır. Araştırmada özellikle Bursa, Edirne ve İstanbul daki eserler ağırlıklı olarak irdelenmiştir. Diğer yandan Balkanlar ve Doğu Anadolu Osmanlı mimarisi hakkında özet bilgiler de aktarılmıştır. Osmanlı sanatı araştırmalarında bazı prestij yayınlarının da yapıldığını ve bu tür yayınlar içinde bazı önemli makalelerin yayınlandığını görüyoruz. Bunlar içinde E. Akurgal ın editörlüğünde hazırlanan Anadolu nun on bin yıllık sanatının tanıtıldığı yayın ön planda gelir. Bu yayın içinde Osmanlı sanatı ve mimarisi ayrı bölüm halinde başlıklandırılmıştır M. Levey, The World of Ottoman Art, London: Thames and Hudson, G. Goodwin, A History of Ottoman Architecture, London: Thames and Hudson, D. Kuban, Architecture of the Ottoman Period, The Art and Architecture of Turkey, ed. E. Akurgal, New York: Rizzoli International, 1980, s 72 TALİD, 7(14), 2009, O. Eravşar Osmanlı sanatı araştırmalarını iki farklı başlıkta gruplandırmak yerinde olacaktır. Bu çerçevede, sanatın hatlarının belirleyicilerini mimari ve el sanatları olarak değerlendirmek mümkündür. Her iki dalda da ilk yıllarda yapılan araştırmalar daha çok kataloglama çalışmaları şeklindedir. Kataloglama çalışmalarının bazen bir dönem, bazen bir bölge, bazen de bir teknik seçilerek ele alındığını görüyoruz. Aslında araştırmaların ilk aşamasında bu şekilde bir tespit yapılması gayet doğaldır. Çünkü bilim tasniftir. Bu çerçevede yapılan çalışmaları başlıklar altında aşağıdaki şekilde değerlendirmek mümkündür. Osmanlı mimarlık tarihi ile ilgili ilk kataloglama nitelikli araştırmalarda özellikle iki isim ön plana çıkmıştır: Ekrem Hakkı Ayverdi ve Sedat Çetintaş 15. Ayverdi, başlangıcından başlayarak Osmanlı mimarisini padişahların dönemlerini başlıklandırarak inceler. 16 İncelediği eserlerin kendisi ve ekibinde bulunan bazı araştırmacılar tarafından alınan rölöve planları, bu çalışmanın pek çok özgün yönünden birisidir. Ayverdi nin Fatih dönemi mimarisi ile özel olarak ilgilendiği, bu dönemi anlatan kitaplarının çokluğundan anlaşılmaktadır. Ayverdi, bu dönem içinde Osmanlı-Bizans mimarisi arasındaki ilişkiye kısıtlı da olsa göndermeler yapmıştır. İstanbul Fatih Camii nin Osmanlı mimarisi içinde çok özel bir yeri vardır. Bu yapıyı ele alan ilk yayınların çok erken tarihlerde yapılmaya başlanıldığı görülmektedir. 17 Ayverdi nin Balkanlar daki Osmanlı mimarisi ile ilgili araştırmaları, bugün artık arşiv belgesi niteliği taşımaktadır. 18 Balkanlar da yaşanan savaşlar, iç ka- 15 S. Çetintaş, Türk mimari anıtları: Osmanlı devri: Bursa da ilk eserler, Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1946; S. Çetintaş, Türk mimari anıtları : Osmanlı devri: Bursa da Murat I ve Bayezit I binaları, Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1952; S. Çetintaş, Yıldırım Darüşşifası, Ankara: İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi Enstitüsü, E. H. Ayverdi, İlk 250 Senenin Osmanlı Mîmârîsi, İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti Neşriyatı, 1976 (A. Yüksel ile); E. H. Ayverdi, Orhan Gazi Devrinde Mimari, Yıllık Araştırmalar Dergisi I (1956), Ankara: Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Yayınları, 1957, s ; E. H. Ayverdi,Osmanlı Mîmârîsinde Çelebi ve II. Sultan Murat Devri II, İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti Neşriyatı, 1972; E. H. Ayverdi, Fâtih Devri Mîmârîsi, İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti Neşriyatı, 1953; E. H. Ayverdi, Fâtih Devri Hattatları ve Hat San atı, İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti Neşriyatı, 1953; E. H. Ayverdi, Fâtih Devri Mîmârî Eserleri, İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti Neşriyatı, 1953; E. H. Ayverdi, Fâtih Devri Mîmârîsi Zeyli, İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti Neşriyatı, 1961; E. H. Ayverdi, Osmanlı Mîmârîsinin İlk Devri I, İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti Neşriyatı, 1966; E. H. Ayverdi, Osmanlı Mîmârîsinde Fâtih Devri III, İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti Neşriyatı, 1973; E. H. Ayverdi, Osmanlı Mîmârîsinde Fâtih Devri IV, İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti Neşriyatı, Mehmet Aga-Oglu, The Fatih Mosque at Constantinople, The Art Bulletin, Vol. 12, No. 2, New York, College Art Association, 1930, s E. H. Ayverdi, A. Yüksel, G. Ertürk, İ. Numan, Avrupa da Osmanlı Mîmârî Eserleri, Romanya, Macaristan I, İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti Neşriyatı, 1981; E. H. Ayverdi, A. Yüksel, G. Ertürk, İ. Numan, Avrupa da Osmanlı Mîmârî Eserleri, Yugoslavya II, İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti Neşriyatı, 1981; E. H. Ayverdi, A. Yüksel, G. Ertürk, İ. Numan, Avrupa da Osmanlı Mîmârî Eserleri, Yugoslavya III, İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti Neşriyatı, 1981; E. H. Ayverdi, Avrupa da Osmanlı Mîmârî Eserleri, Bulgaristan,Yunanistan, Arnavutluk, IV, İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti Neşriyatı, 1982. Osmanlı Sanat Tarihi (Mimari) Literatürü 73 rışıklıklar yanında, Osmanlı kültürel varlığına karşı sergilenen hasmane tutum sonucunda Osmanlı mimarlık eserlerinin birer birer ya tahrip olması ya da kötü onarımlar ve kullanımlarla şekil değiştirmesi, Ayverdi nin çalışmalarının Osmanlı mirası adına ne kadar önemli olduğunu bir kez daha ortaya koymaktadır. Balkanlar daki Osmanlı mimarlık eserleri üzerine bazı Batılı araştırmacıların da çalışmaları vardır. Özellikle M. Kiel in çalışmaları hem dikkat çekicidir, hem de yeni fikirler sergilemektedir. 19 Anadolu dışındaki Osmanlı coğrafyasında bulunan Osmanlı mimari eserlerini Ayverdi sonrasında ele alan bir diğer çalışma ise F. Yenişehirlioğlu tarafından yapılmıştır. 20 Genel çerçevede Anadolu dışındaki coğrafyada bulunan Osmanlı eserlerinin niteliklerine ve üslup özelliklerine ilk kez dikkat çekilen bu çalışma, sonrasında yapılacak çalışmalar için belirleyici kriterler ortaya koymuştur. Son yıllarda Osmanlı coğrafyası içindeki mimarlık eserlerine yönelik olarak, ülkeler çerçevesinde yapılan doktora tezleri kapsamında bazı çalışmalar hazırlanmış ve yayınlanmıştır. 21 Bu çalışmalar dışında Türk Tarih Kurumu tarafından yurt dışındaki eserlerin belgelenmesi amacıyla başlatılan proje kapsamında bazı ülkelerdeki Osmanlı eserlerinin incelenmesi tamamlanmış ve yayınlanmıştır. 22 Bu çalışmalar genel anlamda bir boşluğu doldurmaktadır. Ancak belirli bir siste- 19 Kiel in, Balkanlar daki Osmanlı mimarisi ve kültürü varlıkları ile ilgili çeşitli araştırmaları bulunur. Bunlar içinde Arnavutluk taki Osmanlı eserlerinin incelendiği çalışması kitap olarak yayınlanmıştır. Diğer çalışmalarının birçoğu farklı dergilerdeki makale ve sempozyumlarda sunulmuş bildirilerden oluşmaktadır. M. Kiel, Ottoman Architecture in Albania , İstanbul: Research Center for Islamic History, Art and Culture, 1990;
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks