Please download to get full document.

View again

of 17
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.

Sağlık Bakanlığı na Bağlı Hastanelerde Hasta Hakları Uygulamalarının Değerlendirilmesi *

Category:

Shopping

Publish on:

Views: 0 | Pages: 17

Extension: PDF | Download: 0

Share
Related documents
Description
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Aralık 2012, 13(2), Sağlık Bakanlığı na Bağlı Hastanelerde Hasta Hakları Uygulamalarının Değerlendirilmesi * İshak AYDEMİR, Vedat IŞIKHAN
Transcript
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Aralık 2012, 13(2), Sağlık Bakanlığı na Bağlı Hastanelerde Hasta Hakları Uygulamalarının Değerlendirilmesi * İshak AYDEMİR, Vedat IŞIKHAN ** Sağlık Bakanlığı na Bağlı Hastanelerde Hasta Hakları Uygulamalarının Değerlendirilmesi Özet Bu araştırma, Türkiye de Sağlık Bakanlığı na bağlı hastanelerde yürütülen uygulamaların JCI (Joint Commission International) tarafından geliştirilen hasta ve yakınlarının haklarına yönelik akreditasyon standartlarına uygunluğunun değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma Sağlık Bakanlığına bağlı hastanelerdeki hasta hakları birimlerinde uygulanmıştır. Görüşme formu, hasta hakları birim sorumlularının bazı sosyodemografik özellikleri, JCI standartlarının uygulanma durumu ve hasta hakları birim sorumlularının karşılaştıkları sorunlar, bu sorunları çözmek için geliştirdikleri yöntemler ve hasta hakları uygulamalarının kalitesini arttırmak için konuya ilişkin önerileri olmak üzere üç bölümden oluşmuştur. Araştırmanın sonuçlarına göre Sağlık Bakanlığı na bağlı hastanelerde uygulanan hasta hakları uygulamaları, JCI standartları ile uyum göstermektedir. Assesments of Patient Rights Applications at the Hospitals of Ministry of Health Abstract This research has been performed for the purpose of assessing the conformity of the applications conducted in hospitals under Ministry of Health in Turkey to accreditation standards for rights of patients and their relatives, created by JCI. The research implemented İn the patient's rights unit of hospitals under the Ministry of Health. Survey form consisted of three parts that are some socio - demographic features of patient rights unit officers, application status of JCI standards and problems that patient rights unit officers have faced, methods they found to solve those problems and their suggestions about the subject aimed at improving the quality of patient rights applications. According to the results of the study patients' rights practices in hospitals under the Ministry of Health are in conformity with JCI standards. Anahtar Kelimeler: Hasta Hakları, Hasta Hakları Birimi, Hasta Hakları Birim Sorumlusu, Sosyal Hizmet Uzmanı 1. Giriş Key Words: Patient Rights, Patient Risghts Office, Responsible Staff of Patient Rights Office, Social Worker Sosyal hizmet mesleğinin en önemli temel iki ilkesi, bireyin değer ve onuruna saygı ile uygun sosyal koşullar altında bireyin ve toplumun değişip gelişebileceğine ilişkin inançtır. Bu bağlamda sosyal hizmet mesleği, bireylerin, grupların ve toplumun temel ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümlenmesine odaklanmakta, bu temel ihtiyaçlarının giderilmesi ve sorunların çözümlenmesinin insanlar açısından bir hak olduğu düşüncesinden hareket eder. Sosyal hizmet mesleği, tüm mesleki uygulamalarını insanların ihtiyacı olduğu için değil, onların hakkı olduğu için gerçekleştirmeye çalışır. Sosyal hizmet mesleğinin ilgisine ve müdahale alanına giren her konu ve kavram * Bu makale Sağlık Bakanlığı'na Bağlı Hastanelerde Hasta Hakları Uygulamalarının Değerlendirilmesi adlı doktora tezinden türetilmiştir. ** İshak AYDEMİR, Yrd. Doç. Dr., Turgut Özal Üniversitesi, Sosyal Hizmet Bölümü, Vedat IŞIKHAN, Prof. Dr., Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Hizmet Bölümü, 67 İshak AYDEMİR Vedat IŞIKHAN hak temelinde tanımlanır. Kapsamı bakımından insan haklarından ayrı tutulmayacak olan hasta hakları, sosyal hizmet mesleğinin bu temel ilkeleri ve felsefesi kapsamında değerlendirilmektedir. Hasta haklarının temel insan haklarından ayrılır bir yanı yoktur ve hasta olan birey her şeyden önce insandır. Bireyin yaşamı süresince onun insan olma özelliğinden kaynaklanan ve sahip olması gereken temel hak ve özgürlükler insan hakları olarak tanımlanırken, bunun sağlık alanındaki uygulaması ise karşımıza hasta hakları olarak çıkmaktadır (Özlü, 2005). Günümüzde insan hakları, hukukun üstünlüğü gibi temelde insanı ve onun değerini ön planda tutan anlayışın giderek önem kazanması ve yaygınlaşması nedeniyle sağlık alanında da hasta hakları tartışılmaya başlanmıştır. Hasta hakları, esas olarak insan haklarının ve değerlerinin sağlık hizmetlerine uygulanmasını ifade etmekte ve dayanağını insan haklarıyla ilgili temel belgelerden almaktadır. Hasta hakları önceleri tıp mesleğinin etik kuralları içerisinde yer alıyordu. Herhangi bir yasal yaptırımı yoktu. Ancak, özellikle Birinci ve İkinci Dünya Savaşları ortamında ortaya çıkan insan hakları ihlal ve istismarlarından sonra hasta haklarının tıp mesleğinin etik kurallarından çok yaptırımı olan yasal kurallarla korunması gereği ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada hasta ve hasta yakınlarının haklarına ilişkin JCI (Joint Commission International) tarafından belirlenen akreditasyon standartları temel alınmış olup hasta hakları birim sorumlularına göre, hasta hakları birimlerinde yürütülen çalışmaların bu standartlara uygunlukları değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın amacı, Sağlık Bakanlığı na bağlı hastanelerdeki hasta hakları uygulamalarının hasta hakları birim sorumlularına göre, JCI tarafından geliştirilen Hasta ve Yakınlarının Haklarına Yönelik Akreditasyon Standartları na uygunluğunun değerlendirilmesidir. 2. Hasta Hakları ve Akreditasyon Hasta hakları, sağlık hizmetlerinden faydalanma ihtiyacı bulunan fertlerin, sırf insan olmaları sebebiyle sahip oldukları ve T.C. Anayasası, milletlerarası antlaşmalar, kanunlar ve diğer mevzuat ile teminat altına alınmış bulunan haklarını ifade eder (Hasta Hakları Yönetmeliği, 1998). Hasta hakları, 19. yüzyılın başından itibaren ve özellikle Birinci ve İkinci Dünya Savaşlarından sonra gelişen insan haklarının sağlık hizmetlerine uygulanması sonucu gündeme gelmiştir (Canpolat, 2002). Hasta haklarının gelişimi ve günümüzdeki kapsamına ulaşması uzun mücadeleler sonucunda olmuştur. Özellikle Birinci ve İkinci Dünya Savaşları ortamında ortaya çıkan insan hakları ihlal ve istismarları, tıp mesleğini icra eden kişilere karşı güvensizlik oluşturmuştur. Bu güvensizlik meslek saygınlığını düşürmüştür. Bunun karşılığında meslek etiğine ve insan onuruna uygun hizmet vermek isteyen hekimler ve meslek çalışanları hasta hakları kavramına sahip çıkmışlardır. Yani hasta hakları ortaya çıktığı için mesleki saygınlık düşmemiş bilhassa mesleki saygınlığın arttırılması, başarılı ve etik çalışan sağlık çalışanlarının korunması ve geliştirilmesi amacıyla hasta hakları ve uygulamaları başlatılmıştır (Akten, 2008). 68 Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Hasta hakları ile ilgili ilk resmi deklarasyon 1947 yılında Nuremberg Mahkemelerinde ortaya çıkmış ve doktorlara tıbbi işlemleri uygulamadan önce hastanın bilgilendirilmiş onayının alınması sorumluluğu verilmiştir (Sayek, 1991). Ancak kapsamlı olarak hasta hakları ile ilgili çalışmaların Amerika Birleşik Devletlerinde başladığı kabul edilmektedir. Aynı şekilde ABD de mahkeme kararları, Amerikan Tabipler Birliği ve hastalar tarafından hastanın bilgilendirilmiş onayının alınması bir hak ve etik kural olarak benimsenmiştir (Sert, 2004). Hasta hakları konusundaki ilk uluslararası belge 1981 de Lizbon da Dünya Tabipleri Birliği nce açıklanan bildirgedir. Lizbon Bildirgesi, temel hasta haklarını tanımlayan altı madde ve bu maddeleri sağlama konusunda hekimlere görev veren bir paragraftan oluşmaktadır. Bu haklar; hekimini özgürce seçme, dış baskı altında kalmadan özgürce çalışabilen bir hekim tarafından bakılma, yeterli ölçüde bilgilendirildikten sonra tedaviyi kabul ya da reddetme, kendisiyle ilgili tüm tıbbi ve kişisel bilgilerin gizliliğine gereken saygıyı göstermesini hekiminden bekleme, onurlu bir biçimde ölme, dini temsilci de dahil olmak üzere, ruhsal ve manevi yönden teselli edilmeyi isteme ya da reddetme hakkı olarak sıralanmaktadır (Görkey, 2003; Hatun, 1999). Son yıllarda hasta hakları, ulusal ve uluslararası düzeyde yoğun bir şekilde tartışılmaktadır. Birçok ülke, sağlıkla ilgili olarak yasalarına hasta haklarını eklemiştir. Sağlığa ilişkin haklar, ülkelerin genellikle anayasalarıyla ya da temel yasalarla düzenlenmiştir. Hollanda, hekimlerin hastalarına karşı sorumlulukları ile ilgili yasayı kabul eden ilk ülkedir (Brody, 1985). Hasta hakları kavramı, uluslararası alanda bu kadar yoğun bir şekilde tartışılırken, Türkiye de hasta haklarına ilişkin çalışmalar son on yılda yapılmıştır. Ülkemizde, 1998 yılında uluslararası bildirgelerde yer alan hasta hakları, ülkemiz koşullarına uyarlanarak Hasta Hakları Yönetmeliği kabul edilmiştir. Ancak ülkemizde hasta hakları ile ilgili bir yasa bulunmamaktadır. Hasta hakları ile ilgili yapılan düzenlemeler, tüzük, yönetmelik ve yönerge düzeyindedir. Türkiye de 1998 yılında yürürlüğe giren Hasta Hakları Yönetmeliği ile ilgili olarak 2003 yılına kadar bu yönetmeliğin nasıl uygulanacağına ilişkin herhangi bir düzenleme yapılmamıştır. Hasta Hakları Yönetmeliği, günümüzde geçerliliğini korumakta olup, hasta haklarına ilişkin kamu ve özel sağlık kurum ve kuruluşlarında uygulanan çalışmalar bu yönetmelik hükümlerine göre yürütülmektedir. 58. Hükümet Programı nda ve Acil Eylem Planı(2003) nda etkin ve kaliteli bir sağlık sisteminin vazgeçilmez olduğu, sağlık hizmetlerinin yerine getirilmesinin, sosyal devlet anlayışının vazgeçilmez unsurları arasında görüldüğü, sağlık hizmetlerinin bütünsel bir anlayışla ele alınması, yeni bir yapılanma ve işbirliğine gidileceği belirtilmiştir. Etkin ve kaliteli bir sağlık sistemi oluşturma, herkesin temel sağlık ihtiyacını karşılama, insanların ayırım gözetilmeksizin, ekonomik ve sosyal bakımdan güvencede yaşamaları ilkesi çerçevesinde yapılacağı belirtilmiştir. Bu bağlamda Sağlıkta Dönüşüm Programı (2003) çerçevesinde 1998 yılında yürürlüğe giren Hasta Hakları Yönetmeliğinin uygulanmasını sağlamak üzere 2003 yılında Sağlık Tesislerinde Hasta Hakları Uygulamalarına İlişkin Yönerge (HHUY) yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur. Bu uygulama ile hasta ve yakınlarının mevzuatta belirlenmiş haklarını kullanabilmeleri, her aşamada bilgilendirilmeleri, hasta ve yakınlarının hak 69 İshak AYDEMİR Vedat IŞIKHAN ihlallerinden korunabilmeleri ve gerektiğinde hukuki korunma yollarını fiilen kullanabilmeleri amaçlanmıştır (Hasta Hakları Uygulama Yönergesi, 2005). İlk etapta 60 hastanede başlatılan hasta hakları uygulamaları, yaygınlaştırılarak günümüzde Sağlık Bakanlığı na bağlı tüm hastane ve diğer ayaktan tedavi hizmeti sunan kurumlarda uygulanmaktadır. Uygulamanın başladığı hastanelerde uygulamalar sırasında karşılaşılan güçlüklerin, sorunların, eksikliklerin giderilmesi ve uygulamayı yapan ilgili kişi ve birimler tarafından yapılan öneriler doğrultusunda yönergenin yeniden düzenlenmesi gereği ortaya çıkmıştır. Bu nedenle yönerge, revize edilerek ve günün koşullarına uyarlanarak 2005 yılında yeniden yürürlüğe girmiştir. Hasta Hakları Uygulama Yönergesi nin amacı, Sağlık tesislerinde yaşanan, hasta hakları ihlalleri ile bunlara bağlı ortaya çıkan sorunların önlenmesi, sağlık hizmetlerinin kalitesinin arttırılması, sağlık hizmetlerinin insan onuruna yakışır biçimde sunulması ile hastaların hak ihlallerinden korunabilmesine ve gerektiğinde hukuki korunma yollarını fiilen kullanabilmesine dair esas ve usulleri belirlemek ve tüm toplumu ve sağlık çalışanlarını hasta hakları konusunda bilgilendirmek, bilinçlendirmek ve eğitmektir (Hasta Hakları Uygulama Yönergesi, 2005). Hasta haklarını sağlık alanında güvence altına almak ve etkin bir sağlık hizmetinin sunumunu sağlamak için ülkemizde 2003 yılından itibaren Sağlık Bakanlığı nın başlatmış olduğu hasta hakları uygulamaları Oğuz (1993) un belirttiği gibi sağlık çalışanlarının insan hakları ve onun kavramlarını benimseme ve yaşama geçirme düzeylerine bağlı olarak uygulama olanağı bulmuştur. Son yıllarda sayıları gittikçe artmakta olan hastaneler, kendi aralarında hizmet ve rekabet yarışına girmiş durumdadır. Bu nedenle sektörde fark yaratabilmek için kalite, artık bir tercihten öte zorunluluk ve sektörün olmazsa olmaz bir parçası haline gelmiştir. Bu konuda son yıllarda yaygınlaşan JCI (Joint Commission International) akreditasyonu, dünya genelinde etkili bir kalite değerlendirme ve yönetim aracı olmuştur. Küreselleşen ve rekabetin ön plan çıktığı değişen dünya koşullarında bütün sağlık kurumları ürün veya hizmetlerinde kaliteyi sürekli iyileştirmek zorundadır. Hastalar için yeni alternatif tedaviler, uygulamalar, ilaçlar geliştirilmekte ve ileri teknoloji ürünleri olan bu yeni uygulamalar, hasta ve yakınlarının kurum seçiminde önemli bir rol oynamaktadır. Bununla beraber hastalar, belli standartların üzerine çıkmış, beklentilerini karşılayan, hatta yüksek standartlarda hizmet veren, hasta odaklı kurumları tercih etmektedir. Bu nedenle sağlık hizmeti veren kamu ve özel sektör kurum ve kuruluşları ister istemez kaliteli sağlık hizmeti felsefesine uygun bir yönetim sistemini esas alan bir yaklaşıma yönelmektedir. Dolayısıyla tamamıyla sağlık kurumları için tasarlanmış akreditasyon standartlarını karşılamaya çalışmak bir zorunluluk haline gelmektedir. Akreditasyon, sağlık kuruluşlarının sundukları hizmetin tümünün kalitesini iyileştirmek ve sürekliliğini sağlamak için tasarlanmış standartları karşılayıp karşılamadığının değerlendirildiği süreçtir. Akreditasyonun temelinde, uluslararası kabul gören kriterlerin tanımlandığı standartlar bulunmaktadır (JCI, 2008). 70 Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Akreditasyonun, sağlık hizmet kuruluşları için ortaya konulan ve optimali hedefleyen standartlara uyum ile hizmet kalitesinin geliştirilmesi, sağlık hizmetlerinin entegrasyonu ve yönetiminin geliştirilmesi için kıvılcım oluşturma, sağlık sisteminde seçilmiş altyapı, süreç, çıktı standartlarına ve/veya kriterlerine ilişkin karşılaştırmalara uygun veritabanı oluşturma, hizmetlerin etkililiği ve verimliliği üzerine yoğunlaşarak maliyetleri azaltma, sağlık hizmetlerinde kanıta dayalı ve iyi uygulama stratejileri oluşturulmasına katkıda bulunma, toplumun sağlık sistemine, kuruluşlarına ve profesyonellerine güvenini artırma ve sağlık görevlilerinin hizmetten doğan kendi sağlıklarıyla ile ilgili risklerini azaltma gibi amaçları vardır (JCI, 2009; Roney ve Ostenburg, 1999 akt. Montagu, 2003). JCI, sağlık hizmetlerinin kalitesini ve güvenliğini arttırmaya odaklanmış, kar amacı gütmeyen Joint Commission on Accreditation of Healthcare Organizations (JCAHO) kurumunun uluslararası akreditasyon hizmetleri için oluşturulmuş birimidir (JCAHO, 2009). Dünyada akreditasyon ve kalite geliştirmeye olan ilginin artmasına bağı olarak, JCI 1999 yılında uluslararası akreditasyon programını hazırlamıştır. JCI'ın amacı, tüm dünyada sağlık hizmeti sunan kurumların uluslararası standartlara ve kriterlere uygunluğunu denetlemek ve hasta güvenliği ve memnuniyeti gibi konular başta olmak üzere kalite artışını ve gelişmeyi teşvik etmektir (JCI, 2008). JCI, Amerika dışındaki sağlık hizmeti sunan kurumların akreditasyon taleplerini karşılamak için kurulmuştur. Amerika daki sağlık bakım hizmeti sunan kurumlara bu hizmeti sunmamaktadır. Uluslararası alanda JCI Akreditasyonu (denklik) son 10 yılda en çok kabul gören bir değerlendirme modelidir. Akreditasyon, hasta sağlığına biçim vermek için en büyük potansiyele sahip metodoloji olarak kabul edilmektedir. JCI akreditasyon standartları, hastaneyi bir bütün olarak ele almakta ve hasta bakım kurallarını bu temel düşünce üzerine inşa etmektedir. Bu nedenle JCI akreditasyon standartları, hasta ve organizasyonel (kurum) odaklı olmak üzere iki ana kategoriye ayrılmaktadır (JCI, 2008). 3. Yöntem Bu araştırmanın modeli, değerlendirme araştırmasıdır. Değerlendirme araştırmaları, çoğunlukla programların devamına veya durdurulmasına, program bütçesinin genişletilip daraltılmasına, yeni personel alımına veya personelin azaltılmasına karar vermek için, tamamıyla programın hedeflenen başarıya ulaşıp ulaşmadığı temelinde kullanılmaktadır (Ünlü, 1991). Çalışma evreni hasta hakları birimi kurulan 740 hastanenin hasta hakları birim sorumlularından oluşmaktadır. Araştırmada tam sayım yöntemi uygulandığından ayrıca bir örnekleme yapılmamıştır. 740 hastanenin % 75 i araştırmaya katılmıştır. Araştırmanın pratik uygulamasına 2006 yılında başlanmış olup 2009 yılının sonunda tamamlanmıştır. Bu araştırmada veriler; Sağlık Bakanlığı na bağlı hastanelerde çalışan hasta hakları birim sorumlularından, araştırmanın amaçları doğrultusunda oluşturulan görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Görüşme formu hasta hakları birim sorumlularının e-posta adreslerine gönderilmiştir. Görüşme formu üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, hasta hakları birim sorumlularının sosyo-demografik ve çalışma yaşamına ilişkin özellikleri, ikinci bölümde, hasta hakları birimlerinde 71 72 İshak AYDEMİR Vedat IŞIKHAN yürütülen çalışmaların, JCI tarafından uluslararası düzeyde kabul gören hasta ve hasta yakınları haklarına ilişkin standartlara uygunluğu ve üçüncü bölümde ise hasta hakları birim sorumlularının yürüttükleri çalışmalar hakkındaki görüş ve düşünceleri incelenmiştir. Görüşme formunda yer alan sorular, JCI tarafından geliştirilen hasta ve yakınlarının haklarına ilişkin ana standartlar ve bu ana standartların ölçülebilir alt standartları incelenerek belirlenmiştir. Görüşme formları doldurulduktan sonra araştırmacının e-posta adresine göndermeleri istenmiştir. Araştırma evreninden 552 (% 75) hasta hakları birim sorumlusu görüşme formunu yanıtlayıp belirlenen e-posta adresi ne göndermiştir. Aynı şekilde araştırma evreninden 188 (% 25) hasta hakları birim sorumlusu e-posta adreslerine gönderilen görüşme formunu yanıtlamamıştır. Görüşme formlarının uygulanmasından sonra elde edilen veriler, sosyal bilimlerde istatistiksel çözümlemeler için paket program şeklinde hazırlanan SPSS 13.0 programı aracılığıyla oluşturulan veri tabanına işlenmiştir. Veriler işlendikten sonra bulgular ve yorumlar bölümünde tablolar şeklinde gösterilmiş ve verilerin analizinde sayı, yüzde, ki-kare, ortalama gibi istatistikler kullanılmıştır. Sonuçlar iç ve dış yorum tekniğiyle yorumlanıp raporlaştırılmıştır. 4. Bulgular Araştırmaya katılan hasta hakları birim sorumlularına göre JCI tarafından geliştirilen Hasta ve Yakınlarının Haklarına Yönelik Akreditasyon Standartları nın uygulanma durumunu ortaya koymaya yönelik sonuçlar yer almaktadır. Bu standartlar, hasta haklarının belirlenmesi, korunması ve teşvik edilmesi, hasta ve yakınlarının bakım sürecine dâhil edilmesi, hasta ve yakınlarının hakları konusunda bilgilendirilmesi, personelin hasta hakları konusunda eğitilmesi, hasta ve yakınlarının şikâyet, anlaşmazlık başvuruları, bilgilendirilmiş onay, bilimsel araştırmalar ve organ bağışı ve organ nakli gibi sekiz başlık altında incelenmiştir Hasta Haklarının Belirlenmesi, Korunması ve Teşvik Edilmesi Standartlarına İlişkin Sonuçlar Hasta haklarının belirlenmesi, korunması, teşvik edilmesi gibi konularda hastane yöneticilerinin sorumluluklarına ilişkin 17 adet standardın uygulanma durumu incelenmiş olup elde edilen bulgular ve ilgili yorumlar aşağıda sunulmuştur. 1. Araştırma kapsamındaki hastanelerin hasta hakları birim sorumlularına göre Hastanemiz yöneticileri, hasta ve yakınlarının haklarını korumak ve geliştirmek için yasalar ve düzenlemelerde belirtildiği şekilde hizmet vermektedir. standardı, % 77.2 oranında tamamen, % 21.8 oranında ise kısmen uygulandığı ve % 0.9 oranında ise uygulanmadığı saptanmıştır. 2. Hastanemiz yöneticileri, hizmet verdikleri hasta ve yakınlarının haklarını korumak ve geliştirmek ile ilgili sorumluluklarını bilmektedir. standardı, hastanelerin % 80.6 sında tamamen, % 17.2 sinde kısmen uygulanmakta ve % 1.3 ünde ise uygulanmamaktadır. Buna göre hastane yöneticilerinin yaklaşık tamamı hasta ve yakınlarının haklarını korumak ve geliş- Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi tirmek ile ilgili sorumluluklarının farkındadır. Bu oranın yüksek çıkması son derece doğaldır. Çünkü hastane yöneticileri, hizmet verdikleri hasta ve yakınlarının mevzuatta tanımlanan haklarının farkında olarak ve bu hakların korunması ve geliştirilmesi doğrultusunda hizmet vermek zorundadır. 3. Hast
Similar documents
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks