Please download to get full document.

View again

of 15
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.

SZKOŁA WYŻSZA PSYCHOLOGII SPOŁECZNEJ 1. Tomasz Rak, Wojciech Kulesza 2

Category:

Fashion & Beauty

Publish on:

Views: 12 | Pages: 15

Extension: PDF | Download: 0

Share
Related documents
Description
SZKOŁA WYŻSZA PSYCHOLOGII SPOŁECZNEJ 1 Tomasz Rak, Wojciech Kulesza 2 Jak Internet przyspiesza przemiany społeczne? Modyfikacja modelu wpływu społecznego Nowaka-Szamreja-Latané. Słowa kluczowe: symulacje
Transcript
SZKOŁA WYŻSZA PSYCHOLOGII SPOŁECZNEJ 1 Tomasz Rak, Wojciech Kulesza 2 Jak Internet przyspiesza przemiany społeczne? Modyfikacja modelu wpływu społecznego Nowaka-Szamreja-Latané. Słowa kluczowe: symulacje komputerowe, dynamiczna teoria wpływu społecznego, komunikacja globalna, komunikacja lokalna 1 Powstanie rozdziału było możliwe dzięki grantom Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego N N oraz 644/MOB/2011/0. 2 Tomasz Rak - Wydział Zamiejscowy we Wrocławiu. Wojciech Kulesza - Wydział w Warszawie 1. ABSTRAKT Dynamiczna teoria wpływu społecznego Nowaka-Latané, rozpatrująca wzajemne oddziaływanie członków dużych grup, opisuje powolne rozchodzenie się opinii w społeczeństwach. Obserwacja niedawnych wydarzeń w Północnej Afryce pokazuje jednak, że tamtejsze przemiany polityczne zachodzą błyskawicznie w całej populacji. W niniejszym rozdziale proponowana jest modyfikacja modelu w celu jego adaptacji do współczesnych wydarzeń obserwowanych na arenie politycznej. Zmiany dotyczą uwzględnienia aspektu komunikacji globalnej, co jest następnie empirycznie weryfikowane. Wyniki sugerują, że Internet w nowoczesnych społeczeństwach przyspiesza przemiany społeczne bardziej, niż sugerowałoby to podejście Nowaka i Latané. 2. WSTĘP Niniejsza praca prezentuje wyniki badań z zastosowaniem symulacji komputerowych. Pierwsza jej część jest polemiką z modelem wpływu społecznego Nowaka- Szamreja-Latané. Na jej bazie w dalszej części dokonano porównania wyników dostarczanych przez wspomnianą teorię z obserwacjami życia społecznego i postawiono pytanie: jakie modyfikacje należy do modelu wprowadzić, aby lepiej oddawał on przemiany obserwowane we współczesnym świecie społecznym? Druga część pracy opisuje proponowane zmiany i obserwowane efekty, oraz otwiera dyskusję wobec uzyskanych wyników Model Nowaka-Szamreja-Latané Do niedawna psychologia społeczna słabo radziła sobie z badaniem dużych grup. Eksperymenty głównie dotyczyły interakcji w diadach, rzadko odbiegając od tej reguły, ponieważ złożone relacje pomiędzy jednostkami w dużych grupach traciły jednoczesną precyzję pomiaru. Pionierska koncepcja Bibb a Latané (1981), który zaproponował metodę rozumienia zmian społecznych w całych społeczeństwach zdaje się radzić sobie z tym problemem. Latané proponując opis funkcjonowania dużych grup, opierał się na wcześniejszych dokonaniach fizyków i biologów. Aspekt fizyczny (teoria Szkła Spinowego, Anderson, 1988; Fisher i Hertz, 1991) czy biologiczny (Teoria Roju, Beni i Wang, 1989; Wilson, 2000) zakładają, że niezwykle złożone struktury nie wymagają jakiegoś nadrzędnego mechanizmu który nimi zarządza, a do ich funkcjonowania wystarczy samoorganizacja (Camazine, Deneubourg, Franks, Sneyd i Theraulaz, 2003). Obserwacje naukowców pokazały jasno: stado ptaków albo chaotyczna struktura stanów magnetycznych porządkuje się dlatego, że pomiędzy elementami struktury zachodzą bardzo proste interakcje (Wooldridge, 2002; Conevey i Highfield, 2007). Latané w swojej przełomowej pracy (Latané, 1981) zasugerował, że nie inaczej funkcjonują złożone ludzkie społeczności: wystarczy kilka prostych praw opisujących wzajemny wpływ jednostek, by oddać i przewidzieć całą złożoność skomplikowanej sieci zjawisk społecznych. W ten sposób zapoczątkowana została nowa metoda interpretacji zmian w ramach całych społeczności, a nie jak dotychczas diad. Kilka lat później Andrzej Nowak i Jacek Szamrej przenieśli wspomnianą wyżej teorię w świat wirtualny, co pozwoliło testować jej założenia (Nowak, Szamrej i Latané; 1990). Dopracowali dokładne wzory opisujące stany i zachowania ludzkie, sprytnie korzystając ze wspomnianego dorobku innych nauk, przede wszystkim do modelu włączając cechy psychologiczne. Stali się w ten sposób prekursorami, którzy pokazali naukową analizę/obserwację złożonych i dużych społeczności, co można nazwać socjofizyką. Klasycy tego nurtu (Stauffer, De Oliveira, De Oliveira i Sa Martins, 2006; Chowdhury i Stauffer, 2000) wspominają o modelach, które da się zapisać na jednej kartce papieru co odzwierciedla większość paradygmatów tej nauki. Funkcjonowanie samoorganizujących się systemów podlegać ma najprostszym z możliwych regułom i w stronę prostych modeli należy ich zdaniem iść w poszukiwaniach naukowych. Model Nowaka-Szamreja-Latané (dalej opisywany w skrócie jako model NSL ) łączy umiejętnie wszystkie wspomniane dziedziny, uwzględnia założenia socjofizyki oraz opisuje skomplikowany świat interakcji psychologicznych w dużych społecznościach. Model ten doczekał się wielu prac weryfikujących prawidłowość jego funkcjonowania w świecie społecznym na licznych płaszczyznach od upowszechniania zjawisk kultury, przez sądy społeczne po zachowania polityczne i konsumenckie (np. Latane i Bourgeois, 1996; Nowak, 1996; Nowak, Vallacher, Kus i Urbaniak, 2005; Sobkowicz, 2009). Wydaje się jednak, że niedawne obserwacje wydarzeń na arenie politycznej wskazują, że niektórych zjawisk współczesnego świata społecznego model mógł nie przewidywać. Te właśnie obserwacje są podstawą rozważań w niniejszej pracy. 3. OBSERWACJA ŚWIATA SPOŁECZNEGO I PROBLEMY BADAWCZE W ogólnym ujęciu model NSL opisuje konflikt społeczny (Nowak, Szamrej i Latané, 1990). Rozpatrywana przestrzeń modelu dotyczy dwóch będących wobec siebie w opozycji grup, np. zwolenników i przeciwników partii politycznej. W przestrzeni symulacji komputerowej jednostki wchodzą ze sobą w interakcje, a to doprowadza do obserwowanych zmian w całej społeczności. Przykładem może być Polska lat 80tych, w okresie walk Solidarności, ze społeczeństwem podzielonym na władzę i opozycję wzajemnie przeciwne frakcje. Przemiany skupiały się wokół wyrazistych jednostek i to od nich rozchodziły się krzewione idee powoli, jak bąble, z czasem anektując coraz większe terytoria wpływu. Z opisem tego typu zjawisk model NSL radzi sobie bardzo dobrze (Nowak, 1996). Tymczasem obserwowane niedawno konflikty Północnej Afryki zdają się częściowo nie pasować do tych założeń. W Libii, Tunezji czy Egipcie zmiany przebiegają bardzo gwałtownie, a jednocześnie w całej populacji. Jest to sytuacja, której wielokrotnie weryfikowany model nie odpowiada rzeczywistości społecznej. Model Latané świetnie się sprawdzał dla tradycyjnego typu społeczeństwa, jednak sformułowany był na krótko nim pojawiła się bardzo duża zmiana społeczna. Gwałtowny rozwój Internetu i telefonii komórkowej, których wykorzystanie jest dziś niemal oczywiste odbywał się przynajmniej 10 lat później (Farley, 2007; Ruthfield, 1995). W ciągu zaledwie dwóch dekad od publikacji artykułu nastąpiła gwałtowna ekspansja komunikacji globalnej. Z tego względu sam model nie mógł przewidywać zachowań społeczności korzystającej z tych kanałów komunikacji, bo w momencie publikacji artykułu były one wciąż w początkowej fazie rozwoju. Opisywana wcześniej sytuacja Solidarności w Polsce to zupełnie inny rodzaj przemian niż konflikty afrykańskie: w Libii, Tunezji czy Egipcie komunikacja globalna może być uznawana za najważniejsze narzędzie komunikacyjne. Tu łatwo już o sformułowanie głównych problemów badawczych jakie postawiliśmy sobie pracując nad niniejszymi badaniami. Pierwsze pytanie dotyczy różnicy w dynamice przemian między społeczeństwem tradycyjnym, wchodzącym w lokalne interakcje, a społeczeństwem korzystającym z nowoczesnych zdobyczy technologicznych pozwalających na bezpośredni kontakt całej populacji. Czy rzeczywiście sieć kontaktów globalnych (taka jak Internet) przyspiesza przemiany? A jeżeli faktycznie tak jest, to czy można zapytać o tempo tych przemian. 4. METODA Zakres badań W badaniach przeprowadzonych z użyciem symulacji komputerowych weryfikowana była teza: kontakt globalny przyspiesza przemiany społeczne w porównaniu do komunikacji lokalnej, tradycyjnej. Porównywane były wyniki symulacji uzyskiwane podczas pracy algorytmu opartego na modelu NSL (który traktowany był jak społeczeństwo tradycyjne ) z wynikami nowego algorytmu (uwzględniającego aspekt komunikacji globalnej). W efekcie za zmienną niezależną możemy uznać model powiązań społecznych dla którego generowane były symulacje. Zmienną zależną był czas trwania obserwowanej symulacji: jak szybko dana symulacja osiągała opisywany niżej stan równowagi 4. Warto jednocześnie nadmienić, że wszystkie symulacje miały identyczne warunki startowe, dokładnie takie, jakie zakładał artykuł opisujący oryginalny model NSL (Nowak i in., 1990). Odtworzone zostały również wszystkie inne założenia zawarte w oryginalnym artykule, gdzie konstytuowano i prezentowano opisywany model. Z racji na ograniczony obszar niniejszego rozdziału tam odsyłamy czytelnika w poszukiwaniu pełnego opisu założeń modelu NSL i wszystkich potrzebnych do replikacji wzorów, np. regułę zmiany polaryzacji osoby w matrycy, czyli jej przejścia do przeciwnej frakcji. Wprowadzone przez nas modyfikacje nie dotyczą żadnego z elementów algorytmu, a jedynie dodają nowe funkcjonalności. Przyjęto w niniejszej pracy następujące polskie nazewnictwo: osoba dla sformułowania individual; przekonania dla zawartej w artykule cechy charakterystyk attitude; charyzma dla cechy persuasiveness, oraz wsparcie dla supportivenes. Rozmiar matrycy (org. matrix) to wielkość obserwowanego społeczeństwa. Określenie immediacy zostało zastąpione wzajemną odległością jednostek wobec siebie Modyfikacje algorytmu Komunikacja globalna Do oryginalnego modelu NSL wprowadzono zgodny z teorią Wallace (2001) aspekt komunikacji globalnej. Dotyczy on każdego typu kontaktu między jednostkami przy użyciu narzędzi takich jak Internet (fora internetowe, komunikatory), czy telefonia 3 Aby zachować spójność metod badawczych i ujednolicić ich treść pomiędzy kolejnymi publikacjami, niektóre elementy metody zostały zaczerpnięte z naszego artykułu: The internet chess rules change: queen's equal to pawn (w opracowaniu). 4 Stan równowagi jest momentem w którym pomimo ciągłych oddziaływań w matrycy żadne z pól nie ulega zmianie. Innymi słowy: dla sytuacji społecznych podczas których jednostki wywierały wpływ na siebie, żadna z nich nie zmienia już poglądów bądź przynależności grupowej. komórkowa (sms y). Aby oddać możliwie dobrze jego rzeczywiste funkcjonowanie w świecie społecznym postanowiono zwrócić uwagę na kilka aspektów Potencjalna równość kontaktu Dla Wallace (2001) zmiany w nowoczesnym społeczeństwie są uwarunkowane ekspansją technologii. Niespotykane wcześniej formy komunikacji sprzyjają anonimizacji w kontaktach. Coraz trudniej jest o rzetelne sprawdzenie, kto jest po drugiej stronie komunikatora. Ta postępująca niepewność odbiorcy i nadawcy komunikatu tworzy nową, dodatkową dziedzinę kontaktu, w której wszyscy mają równe szanse zaistnieć. Anonimowość może pozwalać na zaistnienie w społeczności jednostkom, które dotychczas mogły być z różnych powodów marginalizowane. Dla przykładu: na specjalistycznych forach dyskusyjnych wypowiadają się często nie-specjaliści, którzy właściwie w równym stopniu przez całą społeczność forum są poważani i ich zdanie jest brane pod uwagę (Korenman i Wyat, 1996). Co za tym idzie nie tylko wszyscy mają równe szanse by się wypowiedzieć, ale też wszyscy mają równe szanse zostać wysłuchani. Wallace (2001) nazywa to zjawisko wyrównaniem statusu. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na dostępność informacyjną. McQuail (2010) sugeruje, że przepływ informacji jest coraz bardziej płynny, a sieć informacyjna staje się pewnego rodzaju forum publicznym, do którego każdy ma niemal identyczny dostęp. Merrill i Lowenstein (1973) traktują globalne informacje jako kierowane ku wielu społecznie zróżnicowanym odbiorcom. Podsumowując oba ujęcia: interakcje z wykorzystaniem najnowszych technologii komunikacji globalnej mogą być wymieniane między wszystkimi członkami społeczności w sposób równoprawny i bezpośredni. Przypomnijmy, że model NSL zakłada lokalność sił wpływu. Im większa jest fizyczna czy psychologiczna odległość między dwoma osobami, tym mniejszy jest ich wzajemny wpływ. Przy większych odległościach fizycznych siły wpływu drastycznie maleją. A zatem w dyskutowanym tu ujęciu odległość między osobami wyznacza możliwość wzajemnego zaistnienia w społecznej sieci wpływu. W świecie komunikacji globalnej aspekt ten wydaje się być pomijany, choć Ociepka (1999) sugeruje, że żyjemy w świecie, w którym pojęcie przestrzeni straciło na znaczeniu. McLuhan (2004) dodatkowo twierdzi, że przestrzeń została pokonana przez komputery. Na tej podstawie otrzymujemy wskazówkę, że w pierwotnym modelu wpływu NSL należy zmodyfikować funkcję odległości. Skoro wszyscy mają równe szanse, by zaistnieć i zostać wysłuchanymi praktycznie bezpośrednio odległość w świecie Internetu przestaje istnieć; przypadkowi użytkownicy mogą rozmawiać ze sobą jak z bliskimi osobami. Przyjęto zatem, że odległość między jednostkami pozostającymi ze sobą w kontakcie globalnym jest stała i zawsze równa jeden, czyli równa maksymalnie bezpośredniemu kontaktowi lokalnemu w modelu NSL. Wyrazić zatem nowy rodzaj kontaktu można wzorem wywiedzionym z oryginalnego modelu wi Sumę wparcia internetowego: I 1 ci i sumę charyzmy internetowej: I 1 gdzie w i jest wartością wsparcia i tej jednostki z grupy, c i oznacza wartość charyzmy i tej jednostki zaś odległość między osobami w diadzie jest zawsze równa 1. Po przeskalowaniu zgodnie z cytowanym artykułem i uproszczeniu wzorów otrzymujemy Wpływ wsparcia internetowego: i wpływ charyzmy internetowej: iˆ wi iˆ ci = N ( w / N ) w i w = N ( c / N ) gdzie N w jest liczbą osób udzielających wsparcia jednostce, zaś N c jest liczbą osób o przeciwnych jednostce poglądach. Wzory, zgodne z powyższymi założeniami, wyrażają równość i bezpośredniość kontaktu w komunikacji globalnej Dodatkowa sieć kontaktów. W obecnych czasach niezwykle rzadko zdarza się sytuacja, w której jednostki wybierają jedynie kontakt globalny, lub tylko kontakt tradycyjny. Innymi słowy, aby oddać wszelkie możliwe aspekty sieci komunikacyjnej uznano, że sieć komunikacji globalnej nie wyklucza kontaktu lokalnego i odwrotnie. Każda osoba w matrycy miała odtąd możliwość porozumiewać się na różne sposoby. Prócz ich bezpośredniej sieci kontaktów społecznych włączono do modelu możliwość kontaktu z dowolnymi osobami w całej populacji. W efekcie można mówić o dwóch podsumach wpływu: sile wpływu lokalnego 5 i sile wpływu globalnego. Wyrazić to można wzorami: Wpływ wsparcia: iˆ ˆ + ˆ W = iwi iw i wpływ charyzmy: ic = ici ic c i c ˆ ˆ + gdzie widać pełne i zsumowane siły wpływu. Na poziomie algorytmu symulacji program porównywał ze sobą otrzymane wartości zgodnie z regułą oryginalnego modelu NSL. Pozostałe aspekty algorytmu nie ulegały żadnym modyfikacjom. ˆ 5 Opis wzorów wpływu lokalnego, czyli î w oraz î c zawarte są w oryginalnym artykule (Nowak i in., 1990) Zatem dwie osoby pozostające ze sobą w interakcji mogą komunikować się dwoma różnymi kanałami: lokalnym ( tradycyjnym ) wyrażonym odległością fizyczną; oraz globalnym gdzie aspekt odległości jest pomijany. Obrazowo można opisać to na przykładzie sytuacji pracowników biurowych komunikujących się zarówno w sposób bezpośredni, jak i np. telefonicznie / owo Pomiar różnic Aby zbadać siłę oddziaływań w nowych i starych warunkach oraz obiektywnie je porównywać postanowiono za każdym razem mierzyć prędkość zmian w komputerowym społeczeństwie: jak wiele czasu potrzeba, by układ osiągnął stan równowagi, co w badaniach NSL (Nowak i in., 1990) przyjmowano za zakończenie symulacji. Prędkość działania komputerów na których prowadzone są symulacje może być różna, ponieważ różna może być ich moc obliczeniowa. Aby rzetelnie badać różnice w dynamice zmian mierzono czas ich trwania iteracjami 6, co standaryzuje metodę i pozwala na porównywanie danych uzyskanych z różnych komputerów. Potocznie rzecz ujmując, mierzono ile interakcji społecznych jest potrzebne, by w matrycy stan ustabilizował się 7. Manipulowano także wielkością matryc aby sprawdzić, czy efekty występują bez względu na wielkość opisywanego modelem społeczeństwa Eksperyment W eksperymencie porównywano różnicę w czasie trwania symulacji między wynikami symulacji otrzymanymi przy zastosowaniu różnych modeli działania Warunek A: Model Nowaka-Szamreja-Latané W tym warunku zreplikowaliśmy zawarty w oryginalnym artykule model NSL (Nowak i in., 1990). Symulacje przeprowadzane z jego użyciem miały obrazować tryb naturalnej komunikacji lokalnej w świecie społecznym, np. rozmowy twarzą w twarz Warunek B: Model Komunikacji Globalnej (Rak-Kulesza) Komunikacja globalna, zgodna z wcześniejszym opisem była dodatkową siatką kontaktów i potencjalnie równą. Włączono zatem do modelu NSL (Nowak i in., 1990) dodatkowy algorytm odpowiadający założeniom badawczym opisanym powyżej. Miał on 6 Iteracja jest tu rozumiana jako pojedyncze wejście osoby w interakcje z otoczeniem społecznym i zakończeniem jej. 7 Co można interpretować w strukturach społecznych jak: dla M sytuacji społecznych podczas których wywierany był wpływ jednostek na siebie, żadna z nich nie zmieniła poglądów czyli przynależności grupowej. odzwierciedlać sytuację, w której każdy członek społeczności prócz bezpośredniej sieci kontaktów społecznych miał możliwość wejść w interakcję z dowolną postacią np. przez Internet. Oba powyższe warunki były testowane w czterech różnych wielkościach matrycy; porównywane ze sobą były zawsze dwa różne warunki w tym samym rozmiarze matryc. Wyniki uśredniono w seriach, tzn. dla wykresów zbiorczych użyto danych z uśrednień dla serii przebiegów WYNIKI 5.1. Opis statystyczny Poniżej zamieszczono statystyki opisowe porównywanych grup. Podzielona jest ona według rozmiarów matryc, oraz warunków A i B dla tychże rozmiarów testowanych. Każda seria wyników jest zbliżona w rozkładzie do rozkładu normalnego. Pojedynczy wynik symulacji jest tutaj równy czasowi jej trwania mierzonemu w iteracjach. Obserwowany rozkład wyników nie zawiera przypadków nietypowych. Dla czterech kolejnych wielkości matryc, czyli odpowiednio dla społeczności złożonej ze 100, 400, 1600 i osób sprawdzano różnicę między średnimi czasami trwania symulacji w warunkach eksperymentalnych A (model NSL) i B (Model Komunikacji Globalnej Rak-Kulesza). W celu sprawdzenia różnic zostały wykonane testy t-studenta dla prób niezależnych w blokach odpowiadających kolejnym rozmiarom matryc w symulacji, gdzie zmienną zależną jest czas trwania symulacji do osiągnięcia stabilnej równowagi. Zatem im niższa średnia, tym szybciej następowała stabilizacja poglądów. Tabela 1 Statystyki opisowe symulacji według rozmiaru matrycy i warunku eksperymentalnego, oraz różnice w średnich czasach trwania symulacji między warunkami eksperymentalnymi. Rozmiar matrycy Model Statystyki opisowe Różnice N M SD t df p d 9 A: Model NSL ,82 88,01 10x10 17,96 118,72 0,000 2,52 B: Model RK ,26 27,05 20x20 A: Model NSL ,26 489,29 38,53 102,74 0,000 5,42 8 Przebieg to inaczej pełne pojedyncze działanie algorytmu od wylosowania zmiennych i utworzenia matrycy, do zakończenia działania programu. 9 Takie wartości d-cohena są naturalne dla odwzorowywania zachowań społecznych przez symulację komputerową, której precyzja jest dużo większa niż w przypadku eksperymentów z realnym badanym. 40x40 B: Model RK ,56 57,24 A: Model NSL , ,77 B: Model RK ,28 110,86 38,24 100,19 0,000 5,38 A: Model NSL , ,70 100x100 B: Model RK ,66 166,86 47,39 100,01 0,000 12,20 Analiza wykazała, że pomiędzy wszystkimi średnimi parami wyników jest różnica istotna statystycznie (p 0,001). Poniżej znajduje się graficzna prezentacja różnic między wynikami dla dwóch serii symulacji A i B: Rysunek 1. Średnia liczba iteracji kończących symulację dla różnych rozmiarów matryc dla obu warunków eksperymentalnych: A (model NSL) i B (Model Komunikacji Globalnej Rak-Kulesza) x10 20x20 40x40 100x100 A B Rysunek 2. Kolejne etapy obserwowanych przebiegów symulacji: A (model NSL) i B (Model Komunikacji Globalnej Rak-Kulesza). Czarne i białe pola reprezentują opozycyjne postawy jednostek. Czas mierzony jest w iteracjach. 6. INTERPRETACJA WYNIKÓW Różnica wyników pomiędzy warunkami A: kontaktem lokalnym i B: kontaktem globalnym potwierdza te
Similar documents
View more...
Search Related
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks