Please download to get full document.

View again

of 157
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.

UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT POLITIEKE EN SOCIALE WETENSCHAPPEN VAKGROEP COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN ACADEMIEJAAR DE STANDAARD ONLINE

Category:

How To, Education & Training

Publish on:

Views: 6 | Pages: 157

Extension: PDF | Download: 0

Share
Related documents
Description
UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT POLITIEKE EN SOCIALE WETENSCHAPPEN VAKGROEP COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN ACADEMIEJAAR DE STANDAARD ONLINE EXPLOREREND ONDERZOEK NAAR DE WENSEN VAN JONGE LEZERS LISELOT
Transcript
UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT POLITIEKE EN SOCIALE WETENSCHAPPEN VAKGROEP COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN ACADEMIEJAAR DE STANDAARD ONLINE EXPLOREREND ONDERZOEK NAAR DE WENSEN VAN JONGE LEZERS LISELOT HUDDERS SCRIPTIE TOT HET BEHALEN VAN DE GRAAD VAN LICENTIAAT IN DE COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN PROMOTOR: DR. KARIN RAEYMAECKERS COMMISSARISSEN: PROF. DR. GINO VERLEYE EN DR. STEVE PAULUSSEN Dankwoord DANKWOORD Ik zou graag enkele mensen bedanken die mij geholpen hebben bij mijn scriptie: In de eerste plaats mijn promotor dr. Karin Raeymaeckers voor de deskundige begeleiding. Zij stond altijd klaar met goede raad en wanneer ik het spoor bijster was, stuurde ze me terug in de juiste richting en daarvoor ben ik haar heel dankbaar; Iedereen op de vakgroep communicatiewetenschappen en in het bijzonder dr. Steve Paulussen, voor de hulp en vele antwoorden op mijn vragen; Bijzondere dank gaat uit naar Hans Beyers die me, ondanks zijn drukke beroepsbezigheden, heeft geholpen de wereld van on-linekranten te doorgronden. Dankzij zijn opmerkingen, raad en onderzoeken is deze scriptie geworden wat ze nu is; Lieve Van de Velde die meteen bereid was om een interview te doen en ook achteraf steeds bereid was om te antwoorden op al mijn vragen; De 24 studenten die belangeloos en enthousiast hebben meegewerkt aan mijn onderzoek, ook al hadden ze het zelf heel druk; Mijn medestudenten voor de gezellige jaren, voor de steun en de leuke babbels; Willy Reinards omdat hij met veel interesse mijn thesis heeft gelezen; Mijn ouders voor de kansen en de steun die zij mij gegeven hebben. Zonder hun hulp zou ik niet staan waar ik nu sta en zou ik niet zijn wie ik nu ben; Jonathan, voor zijn geloof in mijn kunnen, voor zijn liefde en steun, voor zijn hulp en goede raad. Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE Lieve Van de Velde die meteen bereid was om een interview te doen en ook achteraf steeds bereid was om te antwoorden op al mijn vragen;... II II ALGEMENE INLEIDING In deze scriptie willen we de jonge gebruikers van on-linekranten centraal stellen. Recente onderzoeken (o.a. Paulussen, 2004) richten zich eerder op de journalisten of op de eindgebruikers in het algemeen (Beyers, 2002b). Er is echter nog weinig onderzoek dat zich richt op de jonge lezers van on-linekranten, waardoor we met deze scriptie een aanzet willen geven voor verder onderzoek bij deze leeftijdsgroep. Naast een afbakening van de doelgroep, hebben we ons in deze scriptie beperkt tot één onlinekrant, namelijk De Standaard Online In het tweede hoofdstuk toetsen we de theoretische inzichten van het eerste hoofdstuk aan de praktijk. We geven een overzicht van de situatie in Vlaanderen, waarbij we ons toespitsen op De Standaard Online. We verifieerden of de kenmerken die we in de literatuur terugvonden, toe te passen zijn op deze krant. Daarbij bekijken we de economische situatie, de structurele en inhoudelijke kenmerken en de doelgroep van De Standaard Online DEEL I 15 On-linekranten en jongeren: een verkennende literatuurstudie...15 HOOFDSTUK 1: structurele en inhoudelijke kenmerken van On-linekranten Inleiding Historisch overzicht van de technologische ontwikkelingen De voorlopers van on-linekranten...16 Een derde technologische vernieuwing kwam er met audiotex. Met dit systeem verspreidt men automatisch inhoud over de telefoon naar bellers die op zoek zijn naar informatie (Bockzkowski, 2004a). Deze informatie kan gaan van breaking news tot het weerbericht of advertenties. Audiotex kon ingezet worden om na het verschijnen van een artikel nog enkele nieuwe gegevens toe te voegen (D hondt, 1999). De kranten publiceerden de telefoonnummers van deze diensten in de krant en kregen inkomsten door geld te vragen aan de bellers of door hen te laten luisteren naar reclame. Maar ondanks het grote potentieel werd audiotex niet zo populair als videotex en teletekst en het systeem is nooit verder gekomen dan een aanvullende service De opkomst van on-linekranten Adoptie van nieuwe technologieën: de diffusietheorie van Rogers Verklaring voor het gebruik van nieuwe media Het Internet Beïnvloedende factoren voor toegang tot, bezit en gebruik van nieuwe media Digitale kloof Gevolgen van het internet: pessimisme en utopisme Functies van het internet III Inhoudsopgave 4 Internet als nieuwsmedium: spanningsveld op de lezersmarkt tegenover de reclamemarkt Inleiding Kosten- en Inkomstenstructuur Kosten Inkomsten uit de lezersmarkt Onderzoek naar het concreet gedrag van on-linelezers t.a.v. betalende content wijst uit dat de positieve houding ook daadwerkelijk omgezet wordt naar positief gedrag. De Innovation International Media Consultant Group heeft in 2002 een on-linesurvey gelanceerd bij 429 on-linekranten in opdracht van de World Association of Newspapers om te onderzoeken hoe de inkomsten van on-linekranten georganiseerd worden. Zij konden uit deze studie opmaken dat on-linekranten geen inkomsten verloren toen ze overgingen naar een betalend model. Dit illustreren we aan de hand van onderstaande grafiek waaruit we kunnen opmaken dat 68 % van de onlinekranten geen verandering in bezoekersaantal ervaarde wanneer ze abonnementsgeld vroegen Inkomsten uit de reclamemarkt Definiëring Definities On-linekranten: de perfectie? Structuur van on-linekranten...33 De eerste pagina van een on-linekrant is meestal een portaalsite met een index (Barnhurst, 2002, p. 482). De inhoud van de krant verschijnt op de tweede pagina. Daarbij zijn er links om meer informatie te verkrijgen of om minder belangrijk nieuws te lezen over hetzelfde onderwerp. Elektronische kranten hebben veel grafische mogelijkheden, maar maken er onvoldoende gebruik van (Li, 1998) Gewijzigde machtsverhoudingen Bordewijk en Van Kaam Informatiemakelaar Gatekeeper Structurele kenmerken van een on-linekrant Inleiding Multimedialiteit Hypertekstualiteit Interactiviteit Inhoudelijke kenmerken van een on-linekrant Inleiding Verschillen in inhoud: origineel versus shovelware Standpunten tegenover shovelware Beweegredenen voor shovelware Shovelware in de praktijk Lokaal versus globaal nieuws Lokaal of globaal nieuws Concurrentiepositie Breaking news Toekomstperspectieven Overlevingskansen van de gedrukte krant Invloed op televisie...53 On-linekranten eisen de aandacht van de televisiekijker op. De stelling dat lezers liever online gaan dan naar televisie te kijken vonden we in verschillende onderzoeken terug. Toch benadrukken verschillende studies de convergentie tussen de traditionele en de IV Inhoudsopgave on-linemedia. De studie van het Pew Research Center (1999, 14 januari, p. 3) gaf aan dat 41 % van de respondenten op het internet extra informatie opzoeken over verhalen die ze eerst in de traditionele media hebben gelezen of gehoord. Slechts 21 % gebruikt geen traditionele media meer en leest enkel nog on-linekranten. Maar ook de traditionele media zelf trachten hun lezers, kijkers en luisteraars terug aan zich te binden en uit een studie van de VTM-studiedienst (Hendrickx, 2005, 19 januari) blijkt dat dit begint te lukken. De studie wijst namelijk uit dat de internetgeneratie weer meer naar televisie kijkt. De groep 15- tot 34-jarigen keek de voorbije zeven jaar steeds minder televisie. Terwijl in 1997 nog 22,8 % van deze jongeren dagelijks naar televisie keek tussen 17 en 23 uur, was dit in 2003 nog slechts 18,5 %. In 2004 steeg dit percentage opnieuw tot 19,5 %. Dit kan een kentering betekenen voor de televisiewereld die de laatste jaren steeds meer kijkers verloor aan het internet Conclusies Op inhoudelijk vlak kunnen we vaststellen dat nog veel on-linekranten de inhoud van de gedrukte krant overnemen. De lage kostprijs is de voornaamste reden hiervoor. Toch moeten on-linekranten proberen om originele inhoud te brengen, zodat men abonnementsgeld kan vragen aan de lezers. Het nieuws in on-linekranten is tegen alle verwachtingen in eerder lokaal georiënteerd. Mensen gebruiken de on-linekrant vooral om informatie te verzamelen over de eigen regio. Een belangrijk kenmerk (en nadeel?) van on-linekranten is de mogelijkheid om breaking news aan te bieden. On-linekranten kunnen daardoor een aanvulling bieden op gedrukte kranten, want zij worden steeds meer omschreven als het traagste medium. Maar dit betekent ook dat journalisten geen tijd meer hebben om achtergrond en duiding te geven bij de feiten wat negatieve gevolgen kan hebben voor de kwaliteit van de berichtgeving. De meeste auteurs zijn ervan overtuigd dat gedrukte en on-linekranten complementair zullen worden. Beiden hebben namelijk unieke kenmerken die ervoor zorgen dat ze naast elkaar kunnen blijven bestaan. Er is eerder een invloed vast te stellen van on-linekranten op de televisie. Toch wordt ook de opmerking gemaakt dat on-linelezers echte nieuwsconsumenten zijn die verschillende informatiebronnen raadplegen waardoor de traditionele media niet aan belang verliezen door de komst van de nieuwe media HOOFDSTUK 2: CASE STUDY: DE STANDAARD ONLINE Inleiding On-linekranten in Vlaanderen De Standaard Online De Standaard De Standaard Online Inleiding Economische situatie Structurele kenmerken Inhoudelijke kenmerken Doelgroep Conclusies In de literatuur hebben we ook de structurele kenmerken besproken en we kunnen vaststellen dat er weinig on-linekranten zijn die ten volle gebruik maken van hun unieke kenmerken. De Standaard Online investeerde vroeger heel weinig in multimedialiteit, terwijl men zich wel toespitste op hypertekstualiteit en interactiviteit. Maar vanaf 29 maart 2005 krijgt de lezer van deze on-linekrant toch de kans om bij een aantal nieuwsitems bewegende beelden aan te klikken...65 HOOFDSTUK 3: De lezers van on-linekranten in het jonge leeftijdssegment Inleiding Waarom jongeren bestuderen? V Inhoudsopgave 2.1 Redenen Belang van de doelgroep Het leesgedrag van jongeren Inleiding Leesgedrag Hoe lezen jongeren kranten? Dus niet iedereen leest de krant diagonaal, sommigen maken echt tijd vrij om de krant grondig door te nemen. Niet alleen de gedrukte krant wordt selectief gelezen, ook de on-linekrant. Uit tijdsgebrek zullen veel mensen on-linekranten scannen, net zoals ze dat doen bij gedrukte kranten. Dit scannen wordt hen gemakkelijker gemaakt door visuele hulpmiddelen, zoals vetgedrukte woorden, opsommingstekens en tussentitels (Hall, 2001, p. 92; Veevaete, 2002, p. 49). De lezers nemen niet meer alle artikels grondig door, maar selecteren de belangrijkste Invloeden op het leesgedrag Het leesgedrag van de jongeren wordt beïnvloed door verschillende factoren, zoals geslacht, opleiding, inkomen en socialiserende factoren. Maar daarnaast speelt ook de tijdsfactor een belangrijke rol, zoals de regressie-analyse van Cobb-Walgren (1990, p. 340) aantoont. De beste voorspeller voor niet-lezen is de perceptie van tijd en inspanning die nodig is om een krant te lezen. Niet-lezers hebben geen tijd en geen interesse om kranten te lezen. Veel jongeren vinden het een enorm karwei om de krant te lezen, want dit vraagt meer inspanning en betrokkenheid dan gewoon naar televisie kijken. Mensen hebben steeds meer alternatieven om hun tijd in te delen en de televisie neemt ook nog altijd een grote plaats in (Cobb-Walgren, 1990, p. 346) Verklarende factoren voor het dalend leesgedrag bij jongeren Enkele auteurs merken op dat jongeren steeds minder kranten lezen en ze vrezen ervoor dat deze jongeren ook in de toekomst geen trouwe krantenlezers zullen worden (CobbWalgren, 1990; Noelle-Neumann, 1997; Knulst,1999, p. 116; Raeymaeckers-Van de Wal, 2002). Jonge lezers keren niet altijd terug naar de krant nadat ze een periode afhaakten, terwijl ze vroeger na een aantal jaar steevast opnieuw de krant zijn beginnen lezen (Cobb-Walgren, 1990, p. 340; Raeymaeckers, 1999, p. 202). Nu zal de tussenperiode verlengen omdat jongeren steeds later teruggrijpen naar de krant, maar sommigen keren zelfs helemaal niet meer terug naar de krant (Raeymaeckers, 1999, p. 202). De uitgevers zien in dat ze de jonge lezers kwijtraken en proberen ze reeds op jonge leeftijd aan zich te binden (Raeymaeckers, 2001, p. 349). Maar het dalend leesgedrag is niet alleen een probleem voor de uitgevers, ook de maatschappij kan eronder lijden. Want het mediagebruik van de jongeren kan een invloed hebben op de latere politieke kennis en activiteit (Henke, 1985, p. 434). Barnhurst en Wartella (1991, p. 195) wijzen erop dat conservatieve critici en krantenuitgevers klagen over het feit dat jongeren, die nooit kranten lezen, een tekort hebben aan kennis over feiten en gebeurtenissen en dat ze niet voorbereid zijn om geïnformeerde burgers te worden Tijdsbesteding van jongeren Men kan onderzoeken hoe mensen hun vrije tijd indelen aan de hand van tijdsbestedingonderzoek. Maar in Vlaanderen is er maar weinig systematisch onderzoek naar de tijdsbesteding van jongeren (Bral, 1997, p. 69). De Vrije Universiteit van Brussel is echter sinds kort gestart met tijdsbestedingonderzoek, maar de gegevens zijn nog zeer recent en ze maken bijna geen opsplitsing van het mediapatroon (De Bens & Raeymaeckers, 2004, p. 90). Knulst zegt dat men in Nederland reeds in gestart is met het eerste onderzoek naar de tijdsbesteding van jongeren (De Bens & Raeymaeckers, 2004, p. 90). Vanaf 1975 begon VI Inhoudsopgave men dan met een landelijk representatief tijdsbestedingonderzoek dat om de vijf jaar wordt herhaald (Knulst, 1999, p. 103). Dit maakt het mogelijk om evoluties vast te stellen in de tijdsbesteding van de Nederlanders...73 Hier zullen we de krachtlijnen van het Nederlandse tijdsbestedingonderzoek meegeven aan de hand van Knulst (1999) en De Bens en Raeymaeckers (2004, p ). De Bens en Raeymaeckers (2004, p. 91) vergeleken de gegevens van Knulst en Kalmijn (1988), Knulst (1989) en Knulst en Kraaykamp (1996) en konden besluiten dat er een toegenomen aandeel vrije tijd is voor de Nederlanders en een stijgende belangstelling voor de televisie. Met de opkomst van de televisie in 1955 gingen de Nederlanders minder tijd besteden aan het lezen van boeken en kranten. Aan tijdschriften besteedde men tot de jaren 1980 meer tijd, dit dankzij vele innovaties zoals kleur en roddelbladen. Vanaf de jaren 1980 trad er ook een daling op voor de tijd die men besteedt aan het lezen van tijdschriften. Toch is de televisie niet de enige oorzaak van het dalend leesgedrag, want meerdere factoren spelen een belangrijke rol, zoals de socialiseringsfactoren. De rol van televisie in de tijdsbesteding is te vergelijken met een spons, want wanneer mensen weinig vrije tijd hebben, ondervindt vooral de televisie er nadeel van. Wanneer mensen terug veel vrije tijd hebben, vaart de televisie er wel bij. 73 Toch speelt de televisie een prominente rol in de tijdsbesteding van jongeren en dit komt ook naar boven in andere onderzoeken. Jongeren besteden de meeste tijd aan televisie, ook de trouwe lezers van kranten, want zowel jonge lezers als jonge niet-lezers hebben dezelfde passie voor televisie (Cobb-Walgren, 1990, p. 347). Schweitzer (1976, p ) wijst erop dat abonnees de krant vaker lezen dan diegenen die geen abonnee zijn. Maar zelfs wanneer jongeren geabonneerd zijn op de krant, spenderen ze er weinig tijd aan. De jongeren in zijn onderzoek gebruiken de krant als supplement bij televisie. Ook Raeymaeckers-Van de Wal (2002, p. 221) vindt in haar onderzoek dat jongeren de meeste tijd besteden aan televisie (gemiddeld 130 minuten per dag) en het minste tijd aan kranten (15 minuten per dag). Boeken en tijdschriften scoren zelfs veel minder dan televisie, respectievelijk 21 en 25 minuten per dag. Uit een onderzoek van Beyers (2002b, p. 103) blijkt dat het internet het vierde medium is voor het raadplegen van informatie. Het internet wordt voorafgegaan door de televisie, de radio en de krant. De on-linekrant komt net achter het internet. Bonfadelli (1993, p. 245) zegt dat jongeren het meeste tijd besteden aan televisie wanneer ze 12 jaar zijn en dan neemt dit af met ongeveer 25 % tot ze de leeftijd van 20 jaar hebben bereikt. Hendrickx (2005, 19 januari) daarentegen voert aan dat jongeren in vergelijking met andere bevolkingsgroepen zeer weinig televisie kijken, want de VRT-studiedienst vond dat jongeren tussen 15 en 19 jaar dagelijks gemiddeld 97 minuten naar televisie kijken, terwijl de 65-plussers maar liefst 248 minuten per dag naar televisie kijken Gedrukte krant versus on-linekrant Preferenties van jongeren Motivaties voor het lezen van kranten Geloofwaardigheid van gedrukte en on-linekranten Persoonlijke krant...78 De consument geeft aan welk nieuws hij/zij wil lezen en de krant bevat al het nieuws dat over deze onderwerpen te vinden is. Ze bevat echter geen nieuws over andere onderwerpen. De krantenuitgevers dachten dat deze krant een ontzettend succes ging worden omdat ze precies kon inspelen op de wensen van de consument Vormelijke en inhoudelijke aanpassingen Een aantrekkelijke presentatie van het nieuws is belangrijk om jonge lezers aan te trekken. Toch blijken een goede structuur en overzichtelijkheid de belangrijkste troeven van een krant te zijn (Raeymaeckers-Van de Wal, 2002, p. 221). Ook de VII Inhoudsopgave leesbaarheid van de artikels heeft een grote invloed op het leesgedrag van jongeren (Fusaro & Conover, 1983; Noelle-Neumann, 1997; Raeymaeckers-Van de Wal, 2002). Kranten moeten duidelijk zijn, achtergrond geven en geen onnodig gebruik maken van moeilijke woorden (Raeymaeckers-Van de Wal, 2002, p. 217). Volgens Hirsch hebben jongeren een afkerende houding t.a.v. kranten omdat referentiekaders nog ontbreken en omdat er een moeilijk taalgebruik gehanteerd wordt (Raeymaeckers, 2001, p. 293). Noelle-Neumann (1997, p. 118) zegt dat men in een jeugdstudie van de BDZV probeerde te achterhalen wat jongeren (14 tot 29 jarigen) vonden van de voorstellen die men had om de krant interessanter te maken. Men kon zien dat de jongeren vooral de overzichtelijkheid in de krant apprecieerden (85 %), daarna kwam een activiteitenkalender voor jongeren (85 %), leuke, moderne lay-out (84 %) en jongeren aan het woord laten bij belangrijke thema s (79 %) (cfr. bijlage 3). Deze inhoudelijke aanpassingen (overzichtelijkheid) zijn veel belangrijker dan de vormelijke aanpassingen (moderne lay-out) Rubrieken...80 In dit deel gaan we na wat jongeren graag lezen en welke rubrieken op de meeste belangstelling kunnen rekenen, zowel in de gedrukte als in de on-linekrant. Hierbij moeten we echter rekening houden dat deze twee kranten verschillende doelgroepen aantrekken, zo heeft de on-linekrant voornamelijk een hoogopgeleid, jong en mannelijk publiek (de Waal et al., 2004, mei). Dit heeft een invloed op de interesses, want deze personen hebben meer interesse in financieel, economisch en politiek nieuws en in theater, film en literatuur (cfr. bijlage 4) Toch is er ook een gelijklopende interesse voor bepaalde rubrieken in beide kranten. Zo stellen Hujanen (2001, p. 63) en Raeymaeckers (2003) een grote interesse voor sportnieuws in on-linekranten vast en volgens Hujanen (2001, p. 63) is dit ook de favoriete rubriek in de gedrukte krant. Toch mogen we dit niet veralgemenen, want voor de meeste rubrieken zijn er verschillen terug te vinden tussen beide kranten (Beyers, 2002b, p. 45). Zo zien we dat de lezersbrieven zeer populair zijn bij gedrukte kranten (Hujanen, 2001, p. 63), terwijl deze niet gesmaakt worden in de on-linekrant (Raeymaeckers, 2003) Conclusies DEEL II 83 Empirisch onderzoek Hoofdstuk 1: Inleiding...83 HOOFDSTUK 2: PROBLEEMSTELLING De positie van gedrukte kranten wordt bedreigd door verschillende factoren. Enerzijds is er een daling in het leesgedrag van jongeren op te merken (Cobb-Walgren, 1990; Noelle-Neumann, 1997; Raeymaeckers-Van de Wal, 2002). Jongeren zijn de toekomstige lezers van kranten en wanneer zij geen krant meer lezen, zullen kranten langzaam maar zeker hun publiek verliezen. Anderzijds ontwikkelen de onlinekranten zich tot volwaardige initiatieven met unieke kenmerken waar gedrukte kranten niet tegenop kunnen HOOFDSTUK 3: Onderzoeksmethodologie Onderzoekstype Onderzoeksmethode Meetinstrument...87 HOOFDSTUK
Similar documents
View more...
Search Related
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks