Please download to get full document.

View again

of 9
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.

Waardevolle kleine wateren

Category:

Screenplays & Play

Publish on:

Views: 8 | Pages: 9

Extension: PDF | Download: 0

Share
Related documents
Description
Waardevolle kleine wateren 1 Inleiding De provincie Overijssel is rijk aan waardevolle kleine wateren. Bronnen, bovenlopen en vennen met hoge biodiversiteit en landschappelijke waarde. Met de komst van
Transcript
Waardevolle kleine wateren 1 Inleiding De provincie Overijssel is rijk aan waardevolle kleine wateren. Bronnen, bovenlopen en vennen met hoge biodiversiteit en landschappelijke waarde. Met de komst van de Europese Kaderrichtlijn water (KRW) is echter de nadruk komen te liggen op de grote wateren (de waterlichamen), waarvoor ecologische en chemische doelen zijn vastgesteld, maatregelen zijn geformuleerd en waarover gerapporteerd wordt naar Brussel. De KRW gaat echter wel uit van een stroomgebiedbenadering en daarbij is het watersysteem niet compleet zonder de kleine wateren. Het is aan de regionale waterbe-heerders om voor het doelengat van de kleine wateren beleid te formuleren. Hiervoor is in het Bestuursakkoord Water een heldere rolverdeling tussen de provincies en waterschappen vastgelegd. De provincie stelt kaders en doelen vast en de waterschappen vertalen dit naar maatregelen en voeren deze uit. In het voorliggende rapport wordt het beleidskader van de provincie Overijssel voor de waardevolle kleine wateren omschreven. De landelijke werkgroep overige wateren (IPO en Unie van Waterschappen) heeft conceptrichtlijnen geformuleerd voor de uitwerking van ecologische doelen en vastleggen van bescherming van de waterkwaliteit. Deze beleidsuitwerking is aan de hand van deze richtlijnen in samenwerking met de waterschappen opgezet. De opdracht In de Omgevingsvisie Overijssel 2009 is de waterschappen gevraagd om in overleg met de provincie uiterlijk 2013 de ecologische doelen aan te passen voor de regio, voor de als zodanig aangegeven ecologisch waardevolle kleine wateren. In lijn met de Omgevingsvisie Overijssel 2009 hebben de waterschappen in Rijn Oost in de waterbeheerplannen opgenomen: Bij het opstellen en uitvoeren van maatregelen voor een waterlichaam gaan we uit van een stroomgebied- benadering. Dit betekent dat niet alleen de water- lichamen maar ook andere oppervlaktewateren in het stroomgebied in de aanpak worden betrokken. Dit kunnen bijvoorbeeld bovenlopen, sloten of petgaten zijn. De maatregelen worden beoordeeld op hun effect voor het benedenstrooms gelegen waterlichaam. Bij de programmering van de uitvoering wordt zoveel mogelijk aansluiting gezocht bij voorgenomen gebiedsprojecten (GGOR, landinrichting, realisatie EHS e.d.). De ecologische kwaliteit en potentie van kleine wateren is zeer divers. In samenwerking met de provincie zullen we in de planperiode ecologische doelen voor kleine wateren aan de regio aanpassen. Met de hier geschetste beleidsuitwerking waardevolle kleine wateren wil de provincie Overijssel werken aan de kwaliteit van het oppervlaktewatersysteem. Door herstel van de waardevolle kleine wateren kunnen waterlichamen weer in verbinding staan met ecologi- sche gezonde bovenlopen en brongebieden. Daarnaast bied het herstel en de bescherming een toegevoegde waarde voor biodiversiteit, landschap, waterkwaliteit, natuur, ruimtelijke kwaliteit en recreatie. Hieronder volgt de kern van de beleidsuitwerking waardevolle kleine wateren Overijssel. De beleidsuitwerking is in stappen opgezet, gelijk aan de paragrafen van dit hoofdstuk. In 4.2 is de selectieprocedure omschreven, hierin is weergegeven welke bronnen, bovenlopen en vennen met hoge ecologische kwaliteit zijn opgenomen in het beleidskader. In 4.3 zijn de doelen van het beleidskader omschreven. Deze zijn onderver- deeld in algemene doelen, nevendoelen en doelen per KRW-type. In 4.4 zijn algemene herstelmaatregelen omschreven. De doelen en maatregelen voor de individuele wateren of waterclusters worden door de waterschappen verder uitgewerkt in het waterbeheerplan. Naast de herstelmaatregelen is het van groot belang dat de waterkwaliteit niet achteruit gaat en dat kleine wate- ren beschermd zijn; hoe de bescherming geregeld is is in 4.5 beschreven. Tenslotte is er een richtlijn opgesteld om de kwaliteit van de waardevolle kleine wateren te monitoren, deze is beschreven in Selectie Niet elk slootje doet mee in het beleid voor waardevolle kleine wateren. De provincie Overijssel heeft 88 waterlichamen onder de werking van de KRW, in het stroomgebied van 40 daarvan liggen bovenlopen, bronnen en/of vennen met hoge ecologische waarde. De lijst met waardevolle kleine wateren in Overijssel is in bijlage 1 opgenomen. Voor de selectie van waar- devolle kleine wateren zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: 1. Criteria en kaart uit de Omgevingsvisie Aanvulling door de waterschappen en het Actieplan vennen (Zollinger et al, 2010) 3. Wateren in de GBHS (begrenzing EHS Omgevingsvisie 2009) 4. KRW-typen R-typen voor bovenlopen en bronnen en M-typen voor vennen (wateren met een natuurlijke oorsprong) 1: In de Omgevingsvisie 2009 zijn de volgende criteria opgenomen voor bronnen, bovenlopen en vennen: de kleine wateren binnen de EHS en ecologische verbindingszones, voor zover aangegeven op de kaart Ontwikkelingsperspectieven Omgevingsvisie en andere kleine wateren binnen de EHS en ecologische verbindingszones voor zover ze (in potentie) een hoge ecologische waarde hebben en nader door de waterschappen worden aangewezen; de kleine wateren in het gebied buitengebied, accent veelzijdige gebruiksruimte, voor zover aangegeven op de kaart Ontwikkelingsperspec- tieven Omgevingsvisie. In dit gebied wordt ingezet op een ontwikkeling naar een compleet en meer natuurlijk watersysteem. Op basis van deze criteria zijn enkele waardevolle kleine wateren (voorheen kwaliteitswateren) opgenomen in de functiekaart water van de Omgevingsvisie : Samen met de waterschappen is de lijst van voormalige kwaliteitswateren geevalueerd en aangepast. Daarnaast is er vanuit het Soortenbeleid een onderzoek gedaan naar herstelmaatregelen voor waardevolle vennen in Overijssel. Deze vennen zijn opgenomen in de beleidsuitwerking en aangevuld door de waterschappen. 3: Vanwege de herijking EHS, de uitwerking van het beleid voor de zone Ondernemen met Natuur en Water en verdere inkadering van de waardevolle kleine wateren is gekozen om alleen wateren te selecteren met een direkte relatie met de zone Ondernemen met Natuur en Water (ONW): dit zijn de bronnen en vennen die geheel in de ONW liggen en bovenlopen die gedeeltelijk of geheel in de ONW liggen. 4: Om meer helderheid te verschaffen in welke wateren wel en niet binnen het beleid waardevolle kleine wateren vallen is een selectie gedaan op basis van KRW-typen. Alleen de stromende wateren met een natuurlijke oorsprong zijn geselecteerd en typen vennen zijn aangegeven: Voor de bronnen R1 (droogvallende bron) en R2 (permanente bron). Voor de bovenlopen R3 (Droogvallende langzaam stromende bovenloop op zand), R4 (Permanent langzaamstromende bovenloop op zand), R11 (Langzaam stromende bovenloop op veenbodem) en R13 (Snelstromende bovenloop op zand). En de vennen M11 (Ondiepe gebufferde plassen (klein)), M12 (Ondiepe zwakgebufferde plassen (vennen)), M13 (Ondiepe zure plassen (vennen)) en M26 (Ondiepe hoogveenplassen/vennen). Overige KRW-typen vallen niet onder het beleidskader waardevolle kleine wateren. Het type is bepaald door de waterschappen. 2.1 Resultaten van de selectie De waardevolle kleine wateren in Overijssel die uit de selectie zijn gekomen zijn op kaart gezet. Per water of watercluster zijn factsheets (voorbeeld hiervan in de bijlage, alle factsheets staan op de CD-ROM) opgemaakt met de knelpunten en mogelijke maat- regelen om de ecologische kwaliteit te verbeteren. De provincie vraagt de waterschappen om voor deze wateren doelen af te leiden aan de hand van de KRW-maatlatten en waarnodig herstelmaatregelen te treffen. De gegevens over de waardevolle kleine wateren zijn opgenomen in de digitale wateratlas (www.wateratlasoverijssel.nl). Hierin is per water een overzicht opgenomen met de huidige knelpunten en mogelijke maatregelen. Iedere beleidscyclus van de Omgevingsvisie Overijssel (6 jaar) worden de factsheets bijgewerkt. 3 Doelen bescherming en herstel waardevolle kleine wateren 3.1 Algemene waterdoelen In de Omgevingsvisie Overijssel 2009 zijn waterdoelen, ontwikkelingsperspectieven en ambities geformuleerd, hieruit zijn de doelen voor de waardevolle wateren afgeleid. In de Omgevingsvisie Overijssel 2009 staan onder meer de volgende doelstellingen: Een continu en beleefbaar watersysteem als dragende structuur van Overijssel. Het watersysteem van brongebieden, beken, weteringen, rivieren, watervlaktes is een essentieel onderdeel van de identiteit en de ontstaans- geschiedenis van Overijssel. Alleen de zichtbaarheid, toegankelijkheid, uitstraling en ruimtelijke continuï- teit van het stelsel kunnen aanmerkelijk verbeteren. Het watersysteem wordt zo een verbinding voor mens, plant en dier. Het wordt een bindmiddel voor de onderdelen van de EHS en kan helpen om de afzonderlijke natuurgebiedjes en -gebieden aaneen te smeden en beleefbaar te maken. Watersystemen met goede ecologische en chemische kwaliteit die voor de lange termijn klimaatbestendig en veilig zijn. Optimale watercondities - zowel wat betreft kwaliteit als kwantiteit - voor landbouw, wonen, natuur en landschap. De ecologische en chemische kwaliteit van de watersystemen wordt bevorderd door uitvoering van de Kaderrichtlijn water (KRW). In landbouwgebieden (vitaal platteland accent productie) wordt het waterbeheer afgestemd op goede productieomstandig- heden. Bij ontwikkelingen wordt de ruimtelijke kwaliteit versterkt. Met de beleidsuitwerking waardevolle kleine wate- ren wordt een nadere invulling gegeven aan deze doelstellingen. 3.2 Provinciale doelen voor waardevolle kleine wateren 1. Systeemherstel van bron tot monding Vanuit de KRW en het nationaal bestuursakkoord water (NBW) zijn doelen gesteld om het watersysteem te herstellen. Vanuit de KRW zijn deze doelen verder uitgewerkt voor de waterlichamen en vanuit het NBW voor waterveiligheid (vasthouden, bergen en afvoeren). In de uitvoering van maatregelen voor deze doelen worden zoveel mogelijk synergie gezocht en ook in combinatie met andere beleidsopgaven (zoals de EHS). Vanuit het landelijk beleid zijn voor de KRW- waterlichamen doelen en maatregelen uitgewerkt om die delen van het systeem te herstellen. De waardevolle kleine wateren zijn de missende schakel in het herstel van het watersysteem. De regionale uitwerking van de doelen en maat- regelen sluiten aan op de doelen en maatregelen die van uit de KRW en NBW al zijn opgesteld. 2. Streven naar een goede ecologische toestand in de waardevolle kleine wateren In Overijssel streven we naar een goede ecologische toestand (KRW-maatlatten), waarbij de fysisch- chemische kwaliteit randvoorwaarde is. Deze is afgeleid van de landelijke maatlatten voor de specifieke KRW-typen. Bij het streven naar de goede ecologische toestand wordt gewerkt aan het beschermen en herstellen van leefmilieus voor doelsoorten en het bevorderen van migratiemogelijkheden. Hiervoor geldt het stand still en step Neveneffecten/Nevendoelen zijn: 3. Verbetering van overige ecologische waarden in en om het water In Natura2000 gebieden en in de EHS zijn oppervlaktewateren een belangrijke levens- bron. Juist in waardevolle kleine wateren kan de biodiversiteit erg groot zijn en worden ze door verschillende diersoorten in hun levenscyclus gebruikt. Vennen en poelen zijn ondermeer van belang voor het overleven van amfibieën en insecten. Bovenlopen en brongebieden kennen kenmerkende kleine waterdieren zoals kokerjuffers en worden door vissen als paaigebied gebruikt. In de factsheets worden de huidige kenmerkende en bijzondere soorten opgenoemd. Deze soorten vallen onder het leefgebiedenbeleid van de provincie Overijssel of zijn doelsoort voor de KRW in dat watertype. 4. Verbetering van de ruimtelijke kwaliteit Ruimtelijke kwaliteit is evenals duurzaamheid en sociale kwaliteit een provinciaal doel dat betrekking heeft op meerdere beleidsvelden. Door de waardevolle kleine wateren te herstellen worden er ingrepen gedaan in de huidige ruimtelijke kwaliteit en mogelijk nieuwe kwaliteiten toegevoegd. Ruimtelijke kwaliteit wordt meegenomen in de voorbereiding van maatregelen en waar mogelijk wordt de ruimtelijke kwaliteit verbeterd. 5. Bijdragen aan een beleefbaar watersysteem Bij het herstel van waardevolle kleine wateren worden de mogelijkheden voor het vergroten van de ruimtelijke kwaliteit, waaronder recreatiemogelijkheden verkend. Per water moet geschat worden welke mogelijkheden er zijn en welke redelijkerwijs (niet in strijd met andere doelen, maatschappelijke kosten) gerealiseerd kunnen worden. 3.3 Bescherming In de landelijke werkgroep overige wateren zijn afspraken gemaakt tussen provincies en waterschappen (IPO en UvW) over hoe de bescherming van kleine wateren beleidsmatig vastgelegd kan worden. De provincie Overijssel zal conform deze afspraak beleidsregels opnemen in de Omgevingsvisie en vervolgens de waterschapen vragen hetzelfde te doen in het waterbeheerplan. De waterschappen dienen ook zorg te dragen voor de uitvoering van deze beleidsregels bij verlening van lozingsvergunningen. De beleidsregels luiden: Voor de bescherming van waardevolle kleine wateren gelden de volgende algemene uitgangspunten voor normering van de waterkwaliteit: De normen voor de prioritaire stoffen (bestrijdingsmiddelen, zware metalen en andere toxische stoffen) en de specifiek verontreinigende stoffen zoals vastgelegd in het Besluit Kwaliteitseisen en Monitoring Water 2009 (BKMW) en de Ministeriële Regeling Monitoring Kaderrichtlijn Water (MR). Als ecologisch doel geldt de goede ecologische toestand volgens de KRW (vast te stellen met de KRW-maatlatten). Dit doel is een streefbeeld met een inspanningsverplichting om achteruitgang tegen te gaan en zo mogelijk de aquatisch ecologische kwaliteit te verbeteren. De normen worden gehandhaafd via een systeem van lozingsvergunningen en de Keur, waarvoor de waterschappen verantwoordelijk zijn. Zonder vergunning of ontheffing zijn op het oppervlaktewater of hydromorfologische ingrepen niet toegestaan. Alle waardevolle kleine wateren dienen beschermd te worden tegen achteruitgang van de (aquatisch) ecologische waarde en waarnodig dienen maatregelen te worden genomen om achteruitgang te voorkomen, tenzij een zwaarder wegend maatschappelijk belang hierdoor gehinderd wordt (zoals Europese verplichtingen en drinkwaterwinning) De ecologische doelen worden door provincie en waterschappen in beleidsplannen opgenomen (afhankelijk van de uitkomst van de landelijke werkgroep), voor het halen van deze doelen geldt een inspanningsverplichting. Dit houdt in dat de waterschappen de benodigde maatregelen uitvoeren wanneer zich hiervoor kansen aandoen. De provincie stelt de kaders en doelen vast, maar de uitwerking en uitvoering van maatregelen ligt primair bij de waterschappen. 4 Herstel Systeemherstel is het doel dat nagestreefd wordt met het waterbeleid van de provincie Overijssel. Soorten in bronnen en bovenlopen zijn afhankelijk zijn van elkaar en van het waterlichaam waar ze in uitmonden (en vice versa). Wanneer bronnen of broncomplexen hersteld worden is het ook aan te raden om maatregelen in de bovenloop te treffen. Vaak is ook de grens tussen het brongebied en de bovenloop niet scherp. Elke bovenloop en broncomplex vraagt een eigen systeemanalyse, omdat deze systemen sterk afhankelijk zijn van locale milieucondities. Aan de waterschappen wordt gevraagd de doelen verder uit te werken per (cluster) waardevol klein water (Goede ecologische toestand aan de hand van de KRW-maatlatten) en daarbij de benodigde Wanneer Wat Budget Start beleidsuitwerking Eerste herstelmaatregelen Verdere beleiduitwerking en herstelmaatregelen IiO ,- (verplichtingen) IiO/PmjP ,- (verplichtingen) herstelmaatregelen te formuleren en de uitvoering daarvan op te nemen in hun Waterbeheerplan In 2010 is begonnen met het herstel van de waardevolle kleine wateren vanuit de beleidsuitwerking. Eerder zijn door waterbeheerders en andere partijen ook al herstelmaatregelen getroffen in waardevolle kleine wateren. Deze maatregelen zijn genomen op momenten dat zich kansen voordeden in het meekoppelen van maatregelen bij anderen projecten of wanneer er budget/subsidie vrij kwam. De waterbeheerder is verantwoordelijk voor de waterkwaliteit en dient maatregelen te treffen om achteruitgang te voorkomen. Voor de periode tot en met 2015 zijn deze maatregelen al verder uitgewerkt. De maatregelen voor na 2015 worden meegenomen in de gebiedsprocessen voor het volgende Waterbeheerplan In 2010 en 2011 was er voor herstel van waardevolle kleine wateren een budget vanuit Investeren in Overijssel (IiO). Met dit geld zijn herstelmaatregelen uitgevoerd in 9 projecten (50 % gesubsidieerd voor waterschap en TBO en 90% voor particulieren). 4.1 Prioritering voor herstel Na de selectie van waardevolle kleine wateren (zie 3.1) is een prioritering gemaakt voor de uitvoering van herstelmaatregelen. Er zijn drie categorieën: hoog, midden en laag. Wanneer er bij subsidieverlening kansen zijn om wateren met een hoge en een lage prioriteit te herstellen gaan de wateren met hoge prioriteit voor. Zijn er echter geen kansen voor herstel in wateren met een hoge of midden prioriteit, dan kan subsidie verleend worden aan wateren met lage prioriteit. Alle waardevolle kleine wateren dienen beschermd te worden tegen achteruitgang van de (aquatisch) ecologische waarde, tenzij een zwaarder wegend maatschappelijk belang hierdoor gehinderd wordt. Voor de prioritering voor herstelmaatregelen zijn de volgende criteria aangehouden: 1. Urgentie voor het uitvoeren van herstelmaatregelen op basis van expertjudgement aangegeven per water(cluster) door de waterschappen. 2. Onderscheid in typen waardevolle kleine wateren, omdat bronnen en bovenlopen een directe relatie hebben met waterlichamen en daarmee met het herstel van het watersysteem. Vennen zijn veelal geïsoleerde wateren in het beekdallandschap die vooral waardevol zijn voor natuurtypen als vochtige heide en blauwgrasland: a. Bronnen en bovenlopen met een direkte verbinding met KRW-waterlichamen (watersysteem en clustering per waterlichaam) b. Vennen in N2000 (instandhoudingsdoelen) en vervolgens de prioritering uit het actieplan vennen (alle overige beschermen en lage prioriteit voor herstelmaatregelen) 3. Kansen: kansen voor uitvoering van maatregelen N2000, duurzame drinkwaterwinningen, gebiedsontwikkeling vanuit de provincie en ontwikkelingen op landgoederen landgoederen. 4.2 Mogelijke herstelmaatregelen Om een doorkijk te geven naar het type maatregelen en de bijbehorende kosten is in deze paragraaf een overzicht opgenomen. De maatregelen in het overzicht geven een indicatie, maar per herstelproject moet worden gekeken welke maatregelen nodig zijn om het systeem te herstellen. Deze tabel wordt al richtlijn gebruikt voor de subsidie- verlening. Alle opgegeven maatregelen dienen door de aanvrager van de subsidie te worden onderbouwd. 5. Karakterisering per KRW-type Kleine wateren hebben sterke regionale verschillen. Ook binnen de provincie Overijssel zijn de bovenlopen in Twente anders dan in Salland. Daarom worden de doelen per water of per watercluster door de waterschappen uitgewerkt aan de hand van de KRW-maatlatten. Alle waardevolle kleine wateren zijn getypeerd volgens de KRW systematiek. Per type zijn er maatlatten opgesteld die in het traject van de landelijke werkgroep overige wateren gevalideerd zijn. Vanaf 2013 zijn de maatlatten beschikbaar en voor de uitwerking van doelen per waardevol klein water of cluster waardevolle kleine wateren. Type maatregel Mogelijke KRW-type Spreiding maatregelen o.a. kostenindicatie Herstel waterkwaliteit Verwijderen riooloverstort alle k per stuk (bergbezinkbassin) Veranderen van functies alle k per ha in de omgeving die waterkwaliteit negatief beïnvloeden Herstel van hydrologie Dempen van sloten/drainage alle k 4-20 per km Omleiden van voedselrijk alle k per km water Vergroten waterretentie alle k 5-15 per ha Herstel hydromorfologie Bodem ophogen Hermeandering R- types R- types k 2-15 per km k per km Versmallen profiel R- types k per km Baggeren alle per m3 Herstel connec
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks