Please download to get full document.

View again

of 7
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.

WŁAŚCIWOŚCI FIZYKOCHEMICZNE I PROFIL TEKSTUROMETRYCZNY JOGURTÓW WZBOGACONYCH CYTRYNIANEM WAPNIA

Category:

Travel & Places

Publish on:

Views: 7 | Pages: 7

Extension: PDF | Download: 0

Share
Related documents
Description
BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLVII, 2014, 4, str Katarzyna Szajnar, Agata Znamirowska, Małgorzata Pawlos, Dorota Kalicka WŁAŚCIWOŚCI FIZYKOCHEMICZNE I PROFIL TEKSTUROMETRYCZNY JOGURTÓW WZBOGACONYCH
Transcript
BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLVII, 2014, 4, str Katarzyna Szajnar, Agata Znamirowska, Małgorzata Pawlos, Dorota Kalicka WŁAŚCIWOŚCI FIZYKOCHEMICZNE I PROFIL TEKSTUROMETRYCZNY JOGURTÓW WZBOGACONYCH CYTRYNIANEM WAPNIA Zakład Technologii Mleczarstwa, Wydziału Biologiczno-Rolniczego Uniwersytetu Rzeszowskiego Kierownik: dr hab. inż. prof UR A. Znamirowska Celem pracy było określenie wpływu zastosowanej dawki fortyfi kacji wapniem na kwasowość i synerezę, teksturę jogurtów, jak również określenie jakości fortyfi kowanych jogurtów w trakcie 21-dniowego czasu przechowywania chłodniczego. Wzbogacanie wapniem jogurtów ogranicza ilość wydzielanej serwatki i tendencja ta utrzymuje się przez cały okres przechowywania. Fortyfi kacja wapniem jogurtów nie wpływała znacząco na twardość, sprężystość i adhezyjność skrzepów. Hasła kluczowe: jogurt, fortyfikacja wapniem, tekstura, kwasowość, synereza. Key words: yogurt, calcium fortification, texture, acidity, syneresis. Jogurty zawierają wiele cennych składników mineralnych, m.in. fosfor, potas, magnez, a przede wszystkim wapń, który jest podstawowym matriałem budulcowym kości i zębów (1, 2). Wielkość rocznego spożycia jogurtów w Polsce szacuje się na 7 8 kg/osobę, a przewidywany wzrost spożycia tych napojów w 2015 r. szacuje się na 9,2 kg/osobę (3). Zalecane dzienne spożycie wapnia wynosi od 200 do 260 mg/osobę dla niemowląt, mg/osobę dla dzieci od 4 do 9 lat, zaś dla dzieci w przedziale wiekowym 1 3 lat zalecenie wynosi do 700 mg, 1300 mg/osobę dla dziewcząt i chłopców w wieku lat. Dla kobiet i mężczyzn w wieku lat podaż wapnia powinna wynosić mg/osobę, dla kobiet ciężarnych i karmiących mg/osobę (4). Pomimo kampanii społecznych mających na celu zachęcić mieszkańców Polski do większego spożycia wapnia głównie pod postacią przetworów mlecznych jego spożycie z dietą jest wciąż niewystarczające. Średnie spożycie tego pierwiastka oscyluje między mg/dzień w przypadku osób dorosłych, wśród osób w wieku 9 18 lat wynosi odpowiednio 850 mg/dzień u chłopców oraz 690 mg/dzień u dziewcząt. Stanowi to zatem tylko ok. 60% zalecanego dziennego spożycia (5). Rozbieżność między niskim spożyciem wapnia, a zaleceniami dietetyków doprowadziła do wprowadzania do obrotu żywności i napojów wzbogacanych w wapń. W światowych badaniach w celu wyrównania niedoborów wapnia proponuje się fortyfikację produktów mlecznych takich jak: jogurt, lody, twaróg, śmietana, serki homogenizowane, mleko i desery (6, 7). Jogurt i fermentowane produkty mleczne są jednymi z najbardziej popularnych produktów mlecznych spożywanych na całym Nr 4 Właściwości fizykochemiczne i profil teksturometryczny jogurtów 947 świecie. Zawartość wapnia w jogurcie wynosi od 88 mg do 184 mg/100 g produktu (2, 8). Biodostępność wapnia z jogurtu jest jeszcze wyższa niż z mleka. Zawarta w jogurtach laktoza oraz witamina D zwiększa biodostępność tego pierwiastka, reguluje stosunek wapnia do fosforu we krwi, ponadto utrzymuje stały poziom wapnia w osoczu, a także stymuluje proces wchłaniania zwrotnego tego pierwiastka w nerkach (9). Wapń zawarty w produktach mlecznych jest łatwiej absorbowany przez jelito niż wapń z innych produktów np. zbożowych czy warzywnych (10, 11). Niskie ph jogurtu powoduje obecność wapnia w produkcie w formie jonowej a tym samym ułatwia jego wchłanianie (11, 12). Prognozowane coraz wyższe spożycie jogurtów oraz jego właściwości, preferują ten napój jako dobry nośnik wapnia w celu zmniejszenia niedoborów tego pierwiastka w diecie Polaków. Jednak ilość wprowadzonego wapnia w postaci np. cytrynianu może kształtować właściwości jogurtów. Celem pracy było określenie wpływu zastosowanej dawki fortyfikacji wapniem na kwasowość i synerezę, teksturę jogurtów, jak również określenie jakości fortyfikowanych jogurtów w trakcie 21-dniowego czasu przechowywania chłodniczego. MATERIAŁ I METODY Materiałem do badań było mleko krowie pasteryzowane o zawartości tłuszczu 2% (OSM Resmlecz Trzebownisko), mleko w proszku odtłuszczone, (SM Gostyń), szczepy starterowe YC-X16 (Chr. Hansen), oraz cytrynian triwapniowy (Jungbunzlauer). Mleko zagęszczono dodatkiem 3% mleka w proszku, fortyfikowano cytrynianem triwapniowym (Jungbunzlauer) wg zaplanowanego układu doświadczenia tj. 0 (kontrolna), 10, 20, 30, 40, 50, 60, 70 i 80 mg wapnia/100 g mleka w postaci odpowiedniej dawki cytrynianu triwapniowego, wyliczonej z masy cząsteczkowej. Następnie zhomogenizowano i podgrzano do temp. zaszczepienia tj. 43 C. Mleka rozlano do opakowań o poj. 100 cm 3 z pokrywką i zakodowano. Inkubację przeprowadzono w temp. 43 C przez 4,5 godz., następnie schłodzono do 5 o C i przechowywano w tej temperaturze przez 21 dni. Oznaczono: ph (mikrokomputerowym ph-metrem Elmetron CPC-411) i synerezę (jako procentowy wyciek serwatki z 25 g napoju po 120 min, w temp. 5 C). Teksturę oznaczono teksturometrem Brookfield CT3 z wykorzystaniem testu TPA, wprowadzając ustawienia: siła 0,l N, prędkość głowicy 1 mm/s, sonda TA3/100. Ocenę jakości jogurtów wykonano w terminach: 1 dzień, 7 dni, 14 dni i 21 dni. Z uzyskanych danych obliczono średnią i odchylenie standardowe oraz współczynniki w programie Satistica v. 10. Istotność różnic pomiędzy grupami oznaczono testem Tukeya przy poziomie istotności p 0,005. WYNIKI I ICH OMÓWIENIE W pierwszym dniu oznaczeń ph jogurtów kontrolnych wynosiło 4,53, a jogurtów fortyfikowanych mieściło się w przedziale od 4,49 do 4,53. Podobnych spostrzeżeń dokonali Gustaw i współpr. (13) których jogurty po fermentacji uzyskały ph = 4,53. Wszystkie analizowane skrzepy jogurtowe odznaczały się odpowiednią kwasowoś- 948 K. Szajnar i współpr. Nr 4 cią czynną, zgodną z danymi zawartymi w piśmiennictwie, wg których ph jogurtu powinno wynosić 4,0 4,5 (2, 14, 15). Kwasowość czynna we wszystkich badanych napojach fermentowanych malała wraz z wydłużaniem czasu przechowywania chłodniczego. T a b e l a I. Wpływ zastosowanej dawki wapnia na ph jogurtów podczas przechowywania (x ± SD) T a b l e I. Effect of applied calcium dose on the active acidity of yogurts during the cold storage (x ± SD) ph 1 0 4,525 ± 0,005 a 4,435 ± 0,015 a 4,375 ± 0,005 ac 4,350 ± 0,010 a ,520 ± 0,008 a 4,405 ± 0,005 b 4,355 ± 0,015 ab 4,345 ± 0,005 a ,533 ± 0,015 a 4,400 ± 0,010 cb 4,365 ± 0,005 ac 4,360 ± 0,010 a ,500 ± 0,000 a 4,400 ± 0,010 b 4,345 ± 0,005 ab 4,350 ± 0,010 a ,505 ± 0,015 a 4,385 ± 0,005 cb 4,345 ± 0,015 ab 4,325 ± 0,005 b ,495 ± 0,045 a 4,375 ± 0,005 c 4,330 ± 0,020 b 4,320 ± 0,000 b ,500 ± 0,010 a 4,390 ± 0,010 cb 4,335 ± 0,005 b 4,320 ± 0,000 b ,490 ± 0,017 a 4,380 ± 0,010 cb 4,390 ± 0,010 c 4,360 ± 0,000 da ,486 ± 0,015 a 4,375 ± 0,005 c 4,405 ± 0,005 c 4,335 ± 0,015 d 0,6398 0,8003 0,2523 0,3256 a,b,c średnie oznaczone rożnymi literami różnią się statystycznie istotnie (p 0,05); W pierwszym i siódmym dniu przechowywania wykazano istotną korelację pomiędzy ilością wprowadzonego do jogurtów wapnia, a kwasowością czynną co oznacza, że zwiększanie dawki fortyfikacji wapniem powodowało obniżanie ph jogurtów. Należy dodać, że po 14 i 21 dniach składowania chłodniczego siła zależności korelacyjnych była nieistotna wskazując, że ilość wprowadzonego wapnia nie wpływa na ph w późniejszych terminach przechowywania. W badaniach Ziarno i współpr. (16) próbki maślanek wzbogacanych cytrynianem wapnia, glukonianem lub wodoroasparaginianem magnezu i białkami serwatkowymi również cechowały się zmiennymi wartościami ph w okresie 14 dni chłodniczego przechowywania. Badane jogurty odznaczały się coraz niższym wyciekiem serwatki wraz z wydłużaniem czasu przechowywania chłodniczego. Na wielkość synerezy miała również wpływ zastosowana dawka fortyfikacji wapniem. Wprowadzenie do jogurtów 80 mg wapnia ogranicza wyciek serwatki o ok. 2 3% w porównaniu do jogurtów nie wzbogaconych w wapń i tendencja ta utrzymuje się przez cały okres przechowywania. Po 21 dniach magazynowania próby kontrolne odznaczały się znacznie niższą wielkością synerezy na poziomie 32,96%, w porównaniu do pomiaru dokonanego w pierwszym dniu po produkcji (37,65%). Magenis i współpr. (17) uzyskali jogurty z mleka poddanego ultrafiltracji, które odznaczały się wyciekiem serwatki na podobnym poziomie, wynoszącym 36,00%. Nr 4 Właściwości fizykochemiczne i profil teksturometryczny jogurtów 949 T a b e l a II. Wpływ zastosowanej dawki wapnia na synerezę (%) jogurtów podczas przechowywania (x ± SD) T a b l e II. Effect of applied calcium dose on the syneresis (%) of yogurts during the cold storage (x ± SD) Synereza (%) ,650 ± 0,890 a 33,645 ± 0,895 abcde 33,395 ± 0,515 a 32,955 ± 0,675 b ,930 ± 1,120 a 35,385 ± 1,655 acde 32,105 ± 0,255 a 33,090 ± 0,590 b ,075 ± 0,465 a 32,035 ± 1,515 bd 32,560 ± 0,520 a 32,515 ± 1,625 ab ,345 ± 1,105 b 33,435 ± 1,135 abcde 30,875 ± 0,325 bc 31,590 ± 0,320 ab ,630 ± 0,020 abcd 32,360 ± 0,930 ad 30,340 ± 0,020 bc 31,640 ± 0,800 ab ,800 ± 1,370 d 32,645 ± 0,505 abcd 29,525 ± 0,505 b 32,950 ± 0,610 b ,485 ± 0,315 c 35,480 ± 0,160 ce 30,655 ± 0,605 bc 33,340 ± 0,240 b ,205 ± 0,445 b 34,670 ± 1,460 abcde 31,515 ± 0,345 c 32,850 ± 1,050 ab ,235 ± 1,155 bd 36,170 ± 0,290 e 30,320 ± 0,990 bc 30,555 ± 0,485 a 0,4191 0,3622 0,6658 0,2872 a,b,c średnie oznaczone rożnymi literami różnią się statystycznie istotnie (p 0,05); T a b e l a III. Wpływ zastosowanej dawki wapnia na twardość (N)jogurtów podczas przechowywania (x ± SD) T a b l e III. Effect of applied calcium dose on the hardness (N) of yogurts during the cold storage (x ± SD) Twardość (N) 1 0 3,193 ± 0,096 ab 3,220 ± 0,099 ac 3,210 ± 0,112 ad 3,157 ± 0,143 ace ,087 ± 0,143 ab 3,187 ± 0,019 ac 3,113 ± 0,066 ad 3,093 ± 0,152 ace ,227 ± 0,057 a 3,550 ± 0,086 bc 3,653 ± 0,186 bd 3,393 ± 0,066 b ,293 ± 0,009 a 3,393 ± 0,138 abc 3,350 ± 0,033 abd 3,300 ± 0,073 abcde ,147 ± 0,068 ab 3,237 ± 0,110 ac 3,147 ± 0,115 acd 3,040 ± 0,016 c ,093 ± 0,154 ab 3,127 ± 0,132 a 3,173 ± 0,025 acd 2,803 ± 0,012 d ,287 ± 0,061 a 3,167 ± 0,009 ac 3,020 ± 0,180 ac 2,947 ± 0,074 d ,987 ± 0,139 b 3,223 ± 0,221 ac 3,157 ± 0,267 acd 3,240 ± 0,085 ec ,167 ± 0,034 ab 3,417 ± 0,109 cb 3,437 ± 0,077 ad 3,200 ± 0,102 ec 0,1548 0,0331 0,0756 0,1714 a,b,c średnie oznaczone rożnymi literami różnią się statystycznie istotnie (p 0,05) 950 K. Szajnar i współpr. Nr 4 T a b e l a IV. Wpływ zastosowanej dawki wapnia na adhezyjność (mj) jogurtów podczas przechowywania (x ± SD) T a b l e IV. Effect of applied calcium dose on the adhesiveness (mj) of yogurts during the cold storage (x ± SD) (dni) Adhezyjność (mj) 1 0 8,200 ± 1,424 a 8,267 ± 1,391 a 9,433 ± 2,778 a 8,567 ± 1,597 a ,133 ± 1,226 a 7,000 ± 0,816 a 8,133 ± 0,732 a 8,300 ± 2,211 a ,600 ± 0,909 a 6,767 ± 1,144 a 9,267 ± 0,556 a 7,467 ± 1,926 a ,333 ± 0,386 a 7,633 ± 1,731 a 8,667 ± 4,337 a 7,733 ± 2,004 a ,233 ± 1,021 a 7,333 ± 0,929 a 8,033 ± 0,772 a 7,933 ± 0,754 a ,167 ± 1,642 a 8,000 ± 1,871 a 7,933 ± 1,053 a 6,433 ± 0,205 a ,733 ± 1,190 a 7,600 ± 0,963 a 7,833 ± 0,525 a 6,733 ± 1,078 a ,333 ± 1,799 a 7,333 ± 0,419 a 7,167 ± 0,471 a 7,233 ± 2,841 a ,167 ± 0,330 a 7,467 ± 1,563 a 6,633 ± 1,250 a 6,767 ± 0,873 a 0,0458 0,0251 0,3858 0,4526 a,b,c średnie oznaczone rożnymi literami różnią się statystycznie istotnie (p 0,05); Ta b e l a V. Wpływ zastosowanej dawki wapnia na sprężystość (mm) jogurtów podczas przechowywania (x ± SD) T a b l e V. Effect of applied calcium dose on the springiness (mm) of yogurts during the cold storage (x ± SD) Sprężystość (mm) ,830 ± 2,446 a 15,347 ± 0,737 a 13,207 ± 1,709 a 14,550 ± 0,290 a ,607 ± 0,823 a 14,350 ± 1,388 a 13,803 ± 1,173 a 14,843 ± 1,603 a ,810 ± 0,665 a 14,440 ± 3,420 a 14,560 ± 1,720 a 14,143 ± 1,075 a ,583 ± 0,394 a 17,610 ± 2,871 a 17,893 ± 1,840 a 14,863 ± 1,322 a ,030 ± 0,950 a 18,003 ± 2,061 a 13,353 ± 0,951 a 14,403 ± 0,458 a ,270 ± 0,978 a 15,907 ± 2,365 a 14,350 ± 3,182 a 14,130 ± 0,364 a ,707 ± 1,967 a 14,533 ± 0,980 a 13,463 ± 0,440 a 13,827 ± 0,530 a ,090 ± 3,326 a 19,130 ± 7,128 a 14,147 ± 1,395 a 18,643 ± 7,599 a ,720 ± 1,930 a 13,557 ± 0,741 a 18,517 ± 7,163 a 12,407 ± 0,810 a 0,1179 0,0683 0,216 0,1341 a,b,c średnie oznaczone rożnymi literami różnią się statystycznie istotnie (p 0,05) Nr 4 Właściwości fizykochemiczne i profil teksturometryczny jogurtów 951 Na twardość, adhezyjność i sprężystość jogurtów podczas 21 dni przechowywania chłodniczego nie wpłynęła znacząco ilość wprowadzonego wapnia w postaci cytrynianu. Użyty w doświadczeniu cytrynian triwapniowy jest słabo rozpuszczalny w wodzie w związku z tym nie wpływa istotnie na kosystencję jak i również twardość jogurtów. Twardość badanych jogurtów mieściła się w przedziale od 2,803 N do 3,653 N, adhezyjność od 6,433 mj do 9,433 mj, a sprężystość od 12,407 mm do 19,130 mm Jak podają dane literatury, wyniki twardości skrzepów mogą być znacznie niższe 0,23 N (18), lub mogą się odznaczać większą twardością równą 10,08 N (19). WNIOSKI 1. Ilość wprowadzonego wapnia w postaci cytrynianu istotnie obniża ph jogurtów w 1 i 7 dniu przechowywania chłodniczego. Wraz z wydłużeniem czasu składowania zaobserwowano ograniczenie wpływu zastosowanej dawki fortyfikacji wapniem na kwasowość czynną jogurtów. 2. Fortyfikacja wapniem jogurtów ogranicza ilość wydzielanej serwatki i tendencja ta utrzymuje się przez cały okres przechowywania. 3. Fortyfikacja wapniem jogurtów nie wpływała znacząco na twardość, sprężystość i adhezyjność skrzepów. K. Szajnar, A. Znamirowska, M. Pawlos, D. Kalicka PHYSICOCHEMICAL AND TEXTURAL PROPERTIES OF CALCIUM CITRATE-ENRICHED YOGURTS Summary The aim of this study was to determine the effect of the dose of calcium on the acidity, syneresis and texture profile of yogurts, as well as to determine the quality parameters of fortified yogurts after 21 days of cold storage. The dose of calcium introduced as calcium citrate significantly decreases ph of fermented milk beverages at first and seventh day of storage. The impact of the dose of calcium fortification on the active acidity of yogurts was weaker with longer time of storage. The enrichment of yogurts in calcium reduced syneresis and this trend continued throughout the storage period. The fortification of yogurts with 80 mg of calcium reduces the leakage of whey by about 2-3% compared to fermented milk beverages not enriched with calcium. The fortification of yogurts with calcium citrate does not affect significantly hardness, springiness and adhesiveness of the product PIŚMIENNICTWO 1. Grzymisławski M., Gawęcki J.: Żywienie człowieka zdrowego i chorego, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011; 2: Mojka K.: Charakterystyka mlecznych napojów fermentowanych. Probl. Hig. Epidemiol., 2013; 94(4): Rój A., Przybyłowski P.: Ocena barwy jogurtów naturalnych, Brom. Chem. Toksykol., 2012; 45(3): Wojtasik A., Jarosz M., Stoś K.: Normy żywienia dla populacji polskiej nowelizacja. Składniki mineralne, Warszawa, Instytut Żywności i Żywienia, 2012; Szeleszczuk Ł., Kuras M.: Znaczenie wapnia w metabolizmie człowieka i czynniki wpływające na jego biodostępność w diecie. Biul. Wydz. Farm. WUM, 2014, 3, Gerstner, G.: Dairy products: The calcium challenge. Int Food Ingredients, 2002; 3: Klahorst 952 K. Szajnar i współpr. Nr 4 S.: Calcium s role food product design: Design elements. Website: /http:/ /www.foodproductdesign. com/archive/2001/0101de.html; assessed on , Zmarlicki S.: Mleko i przetwory mleczne jako źródło wapnia. Przem. Spoż., 2009; 63, (10): Cichosz G., Czeczot H.: Żywieniowy fenomen mleka, Oficyna Wydawnicza Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Olsztyn Warszawa, 2013; Weaver C. M., Proulx W. R., Heaney R.: Choices for achieving adequate dietary calcium with a vegetarian diet. Am J Clin Nutr, 1999; Unal G., El S.N., Kilic S.: In vitro determination of calcium bioavailability of milk, dairy products and infant formulas. Int J Food Sci Nutr, 2005; 56: Bonner F., Pansu D.: Nutritional aspects of calcium absorption, J of Nutr, 1999, 129, Gustaw W., Nastaj M., Sołowiej B.: Wpływ wybranych hydrokoloidów na właściwości reologiczne jogurtu stałego. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 2007; 5(54): Siemianowski K., Detman K., Staniewski B., Baranowska M.: Porównanie profilu tekstury jogurtów naturalnych dostępnych w handlu. Przegl. Mlecz., 2011; 10: Fadela C., Abderrahim C., Ahmed B.: Sensorial and Physico-Chemical Characteristics of Yoghurt Manufactured with Ewe s and Skim Milk. World J Food Sci, 2009a; 4: Ziarno M., Zaręba D., Piskorz J.: Wzbogacanie maślanki w wapń, magnez oraz białka serwatkowe. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 2009; 2(63): Magenis R. B., Prudęncio E. S., Amboni R. D. M. C., Cerqueira Júnior N. G., Oliveira R. V. B., Soldi V., Benedet H. D.: Compositional and physical properties of yogurts manufactured from milk and whey cheese concentrated by ultrafiltration. Int J Food Sci Tech, 2006; 41(5): Nastaj M., Gustaw W.: Wpływ wybranych prebiotyków na właściwości reologiczne jogurtu stałego, Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 2008; 5(60): Hanif M. S., Zahoor T., Iqbal Z., Ul- Haq I., Arif A. M.: Effect of storage on rheological and sensory characteristics of cow and buffalo milk yogurt. Pak. J. Food Sci., 2012; 22(2): Adres: Rzeszów, al. Rejtana 16c
Similar documents
View more...
Search Related
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks