Please download to get full document.

View again

of 8
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.

WSTĘPNE UWAGI O PSEUDONIMACH BOHATERÓW KOMIKSÓW. Komiks wyodrębnił się jako osobny gatunek pomiędzy 1894 a 1897 rokiem

Category:

Services

Publish on:

Views: 6 | Pages: 8

Extension: PDF | Download: 0

Share
Related documents
Description
Artykuł opublikowany w Onimizacja i apelatywizacja, red. Zofia Abramowicz, ElŜbieta Bogdanowicz, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2006, s Alina Naruszewicz-Duchlińska OD SUPERMANA
Transcript
Artykuł opublikowany w Onimizacja i apelatywizacja, red. Zofia Abramowicz, ElŜbieta Bogdanowicz, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2006, s Alina Naruszewicz-Duchlińska OD SUPERMANA DO EGO WSTĘPNE UWAGI O PSEUDONIMACH BOHATERÓW KOMIKSÓW Komiks wyodrębnił się jako osobny gatunek pomiędzy 1894 a 1897 rokiem (Szyłak, 1999: 7), rozpowszechnił zaś w latach trzydziestych XX wieku. Podległ ewolucji i obecnie oprócz prostych historyjek obrazkowych oferuje wyrafinowane gry z konwencjami kultury. Ma walory czysto ludyczne, dostarcza mniej lub bardziej wysublimowanej rozrywki, ale także w oparciu o dawne wzorce mityczne współtworzy i przedstawia współczesną mitologię, postmodernistyczną realizację archetypowego wzorca heroizmu i odwiecznej walki dobra i zła. Spektrum zainteresowań twórców komiksów jest bardzo szerokie, m.in. kreowane są wizje istnienia innych światów i prezentowane alternatywne wersje dziejów. Ukazuje się tematy z kręgu kultury popularnej, a także adaptuje uznane dzieła literackie (np. Franza Kafki czy Brunona Schulza). W niniejszym referacie zostaną przedstawione wstępne uwagi na temat antroponimów z najbardziej znanego nurtu komiksu, przedstawiającego przygody tzw. superbohaterów. Materiał wyekscerpowano z komiksów amerykańskich 1. Wydawnictwa te kierowane są na rynek anglojęzyczny i cieszą się tam znacznym powodzeniem. Pseudonim bohatera jest jednym z istotnych czynników popularności danej publikacji. Podobnie jak w reklamie tradycyjnych produktów rezultatem procesu nominacji są nazwy z członem super-, np. Superboy, Super Maxi Big Girl, Super Woman. Być może przyczyną ekspansywności tej cząstki oprócz jej silnego 1 Szerszej analizie onimów komiksowych, takŝe europejskich i polskich, zamierzam poświęcić oddzielne artykuły. 1 nacechowania melioratywnego 1 jest popularność określeń superbohater (superhero) i superman. Miano Superman spopularyzowało się, zapelatywizowało i obecnie dotyczy nie tylko bohatera komiksowego, ale i kogoś wyróżniającego się osiągnięciami czy cechami fizycznymi i//bądź umysłowymi. Kreatorzy nazw często nawiązują do tego, co niezwykłe, odbiegające od przeciętności, mające ekstremalne nasilenie, np. jeśli podstawę nominatywną stanowią określenia zjawisk pogodowych, to te o charakterze niszczycielskim Storm, Thunder, Avalanche, Blizzard, Tempest. Same nazwy odzwierciedlają też hiperbolizację cech postaci komiksowych: Maxima, Suprema, Champion of the Universe, Maximus, Grandmaster, High Evolutionary, Immortus, Optimus Prime. Antroponimy występujące w komiksach mieszczą się w nurcie semantycznym 2 nazewnictwa literackiego i charakteryzując swoje denotaty pośrednio lub bezpośrednio wskazują m.in. na: - cechy charakteru, właściwości duchowe: Mystique, Rogue, Contemplator, Mad- Thinker, Mentallo; - wygląd: Sabretooth, Mr Big, Midget; - zajęcie lub zawód: Astromer, Bishop, Controller, Corsair,Clown, Gardener, Ringer; - pochodzenie: El Diablo (Hiszpania), Katana (Azja), Shaman (wojownik indiański), Arabian Knight, U. S. Agent; - sposób walki i używane środki: Venom, Carnage, Destroyer, Energizer, Infectia, Wrecker; - zachowanie i misję postaci: Punisher, Feral; - wyjątkowość: Choice, Mighty One, Unus; - nadrzędną rolę: Domina, Dominus, Master, Master Mind, Mentor, Ultra Magnus. Elementem budowy charakterystycznego dla komiksu, dalekiego od realizmu świata przedstawionego, są nazwy proweniencji baśniowej, popularne także 1 Słowem super określamy coś, co uwaŝamy za bardzo dobre lub bardzo atrakcyjne. Super tworzy liczne określenia i nazwy osób, które mają najwyŝszą jakość, największe natęŝenie lub przewyŝszają pod jakimś względem, zwykle pozytywnie, inne osoby lub rzeczy (Bańko, 2000, t. II: 718). 2 Naruszona zostaje specyficzna dla nazewnictwa uzualnego zasada, wedle której nazwa własna odnosi się do swego denotatu bezpośrednio, bez udziału pojęcia (Kosyl, 1993: 84). 2 w literaturze fantasy: Warlock, Enchantress, Magic, Scarlet Witch, Magus, Dragon Fly, Basilisc, Dragon of the Moon, Gargoyle, Unicorn, Warewolf. Twórcy nazw czerpią także z nurtu science-fiction, o czym świadczą np. pseudonimy Mutant X, Cyberia, Robocop. Zadaniem superbohatera jest walka w obronie wyznawanych wartości i świata czy danego narodu (Patriot, Protector). W związku z tym częste są nazwy pochodzące od określeń historycznych wojowników i współczesnych żołnierzy, np. Lancer, Black Knight, Crusader, Dreadknight, Gladiator, Guardsman, Misty Knight, Silver Samurai, Swordsman. Na zasadzie metonimii pseudonimy tworzy się także od nazwy ulubionej broni, we władaniu którą dany superbohater prezentuje szczególny kunszt, np. Dagger, Blade, Stick. Znaczna część określeń ma charakter metaforyczny. Dochodzi do antropomorfizacji przedmiotów (Flint, Cable, Charcoal, Cloak). Popularnym źródłem nazw jest terminologia kosmiczna, np. Astra, Meteorite, Comet, Galactus, Mars. Podstawę pseudonimów stanowią też wszystkie łacińskie określenia znaków zodiaku, m.in. Gemini, Libra, Cancer, Aquarius, Sagittarius. Procesowi onimizacji podlegają również określenia kwiatów (Buttercup, Blossom) i zwierząt (najczęściej drapieżników i innych agresywnych przedstawicieli świata fauny, np. Constrictor, Jaguar, Rhino, Anaconda, Chameleon, Cobra, Eel, Lizard, Mantis, Tarantula). Warto zaznaczyć, że w komiksach bohater ma np. nie tylko cechy rosomaka (Wolverine), powodujące nadanie mu takiego pseudonimu, ale także staje się udoskonalonym rosomakiem. Proces metamorfozy jest dwustronny. Personifikacji nazwotwórczej towarzyszy przemiana człowieka w zwierzę. Niektóre istoty stanowią połączenie dwóch gatunków, co oddaje też ich nazwa, np. Bird Brain, Gorilla-Man, Man-Ape. W akcie nazwotwórczym dochodzi do personifikacji pojęć abstrakcyjnych, np. Chance, Destiny, Ectasy, Famine, Glamor, Illusion, Penence. Szczególnie znaczącą rolę odgrywa to w komiksie Sandman, którego wszyscy główni bohaterowie (oprócz postaci tytułowej) to: Death, Dream, Destiny, Despair, Delirium, Destruction, Desire. Grupa ta nosi miano Endless i ma cechy boskości. Pojęcia abstrakcyjne podlegają 3 onimizacji, ponadto otrzymują one dzięki wyobraźni rysownika swój kształt fizyczny, np. Ego to twarz wkomponowana w kulę przypominającą planetę. W komiksach, podobnie jak w moralitetach, alegorycznie przedstawia się walkę dobra ze złem. Dzięki nomen proprium można poczynić przy wstępnym odbiorze założenie, czy będzie się miało do czynienia z postacią pozytywną czy negatywną. Nazwa może deprecjonować, ale i nobilitować. Pełni więc rolę czynnika aksjologizującego. Przykłady nazw nacechowanych pozytywnie to: Bounty, Liberty, negatywnie: Devastation, Fatale, Fury, Obsession, Rampage, Abomination, Carrion, Interloper. Na zasadzie stałej łączliwości z danymi onimami w skład tytułów komiksów wchodzą także przymiotniki nacechowane melioratywnie Incredible Hulk, Amazing Spider-Man, Uncanny // Astonishing X-Men. Popularnym elementem przedstawianego systemu onimicznego są konstrukcje dwuskładnikowe. Znaczna część zestawień zawiera nazwę koloru, np. Black Canary, Black Orchid, Black Cat, Black Fox, Black Panther, Black Talon, Red Dragon, Red Guardian, Golden Archer, Green Goblin. Najpopularniejszy jest kolor czarny, niejako ex definitione ułatwiający kreację postaci negatywnych. Nazwa bohatera koreluje z jego wizerunkiem, np. Black Mamba to ciemnoskóra kobieta opleciona wężami, a Silver Surfer to srebrzysty humanoid, żeglujący na desce surfingowej w przestrzeni kosmicznej. Specyficzną cechą komiksów jest to, że obraz bohatera i jego określenie warunkują się wzajemnie. Proces nominacji może poprzedzać kreację samej postaci, kiedy to do wcześniej wymyślonej nazwy dostosowuje się wygląd herosa. Stosunkowo często występują konstrukcje, w których jeden ze składników stanowi nazwa stopnia wojskowego, np. General Sam Sawyer, Colonel Glenn Talbot, Major Ursa. Popularny Captain America doczekał się licznych następców Captain Awareness, Captain Marvel 1, a także odmian narodowych Captain Britain, Captain Canada. Podobną frekwencję jak paramilitarne określenia mają formy powstałe przez połączenie tytułu arystokratycznego z nazwą znaczącą stylizowaną na nazwisko, np. Baron Blood, Baron Mordo, Baron Zemo, Earth Lord, Lord Chaos. Popularnością cieszy się 1 Marvel to takŝe nazwa popularnego amerykańskiego wydawnictwa komiksowego. 4 także analogiczny schemat nazwotwórczy, kiedy to pseudonimy tworzy się przez połączenie formy paranazwiskowej z określeniem doktor (zarówno w odniesieniu do stopnia naukowego, jak i nazwy wykonywanego zawodu lekarza): Dr Dare, Doctor Bong, Doctor Demonicus, Doctor Doom, Doctor Octopus, Doctor Spectrum, Doctor Strange. Liczną grupę stanowią pseudonimy powstałe przez połączenie nazwy zwierzęcia czy określenia cechy fizycznej bądź umysłowej z członem -man, ang. człowiek, mężczyzna, osoba, zapisywanym łącznie (Batman, Machineman, Plantman), z łącznikiem (X-Men, Demolition-Man) i oddzielnie (Iron Man, Dragon Man). Na frekwencję tego typu konstrukcji, oprócz analogii do tworzenia nazwisk czy przezwisk, wpłynęła zapewne popularność stworzonego w 1938 r. Supermana. Według analogicznych schematów strukturalnych tworzy się formy żeńskie, np. Catwoman, Bionic Woman, Dynamite Girl, Nightgirl, Power Girl. Większość superbohaterów jest w wieku dojrzałym, ale występuje też młodzież, np. Hellboy, Lighting Lad i dzieci, np. Two-Gun Kid, Wildchild, Wiz Kid. Dominują nazwy indywidualne, pojawiają się jednakże również określenia zbiorowe: Fantastic Four, The Avengers, Invaders, Guardians, Doom Patrol. Pseudonimy superbohaterów mogą służyć także jako podstawa określeń rodzinnych, np. Brothers Grimm, Great Gambonns (bracia Ernesto and Luigi Gambonno). Pełnią rolę zbliżoną do nazwiska kuzynka Supermana to Supergirl, córka Spidermana to Spider-Girl. Żeńskie odpowiedniki Venoma i Hulka to She Venom i She Hulk. Nazwy mogą także ukazywać proces rozwoju bohatera. Superman w dzieciństwie nosił miano Superboy. Wonder-Girl i Tommorow Girl z wiekiem przekształcają się w Wonder Woman i Tommorow Woman. Niektórzy bohaterowie zmieniają miana, np. Binary Marvel Warbird lub posługują się kilkoma pseudonimami jednocześnie. Oprócz nazw wykreowanych przez twórców komiksów i powstałych przez onimizację wyrazów ze złoża apelatywnego, wykorzystuje się istniejące zasoby nazewnicze. Sporą grupę stanowią imiona przejęte z mitologii. Nie bez znaczenia jest brzmienie tych nazw, nasuwające skojarzenia z dawnymi legendami, a potem popularną literaturą fantasy. W wypadku nazw proweniencji mitycznej z reguły 5 postaci noszące imiona bogów, tytanów czy starożytnych herosów, mają ich właściwości. Nazwy pełnią tu więc funkcję charakteryzującą przez asocjację. Można domyślić się, że postać nosząca pseudonim Cyklop, będzie posiadała jedno oko, a Feniks odrodzi się z popiołów. Odnotowano m. in. następujące nazwy proweniencji mitologicznej: Ares, Atlas, Aurora, Hyperion, Meduza, Pluto, Proteusz (greckie); Hercules (rzymskie); Banshee, Llyra Llyr (celtyckie); Thor, Balder, Frigga, Hermod, Hoder, Idunn, Frey, Sigyn (skandynawskie), Walkyria, Loki, Ymir (germańskie), Horus, Osiris (egipskie). Używanie nazw bóstw jako podstawy nominatywnej wpływa na mitologizację bohaterów, która jest jedną z cech konstytutywnych komiksu. Pojawia się nawet bohater o pseudonimie Mythological Man. Nawiązuje się także do tradycji biblijnej: Apocalypse, Apocalypse s Horsemen, Archangel, Gideon, Goliath. Twórcy komiksów wykorzystują to, że nazwy przeniesione mają konotacje wartościujące, które są odbiciem wyobrażeń kulturowych i tradycji, związanych z denotatem danej nazwy (Szewczyk, 1993 : 150). Bohaterowie posługują się także mianami, zaczerpniętymi ze zwykłego systemu onimicznego, co wzmaga wrażenie autentyczności postaci. Rolę głównego identyfikatora pełnią imiona (Kristin, Victoria, Clea), nazwiska (Batroc) lub imiona i nazwiska (Laurel Kent, Lila Cheney, Laura Dean, Edith Harker, Henry Peter Gyrich, John Jameson). Superbohaterowie, zgodnie z zasadą nomen omen, używają także nazwisk znaczących, np. Monica Mass, Emma Frost, Nick Fury, Justin Hammer, Coleen Wing, Wyatt Wingfoot, Pete Wisdom. Występują one często w połączeniu z formami grzecznościowymi w całości lub poddanymi abrewiacji: Madame Hydra, Madame Masque, Madame Web, Ms. Adventure, Ms. Liberty, Ms. Marvel, Ms. Victory, Mr. Fantastic, Mr. Sinister. Zdarzają się także przekształcenia popularnych zwrotów wystylizowane na imię i nazwisko, np. Dansen Macabre dance macabre. Złudzenie realizmu systemu nazewniczego świata przedstawionego podtrzymują zabiegi nazwotwórcze, analogiczne do rzeczywistych procesów, zachodzących w systemie onimicznym postaci otrzymują przezwiska, np. Angar The Screamer (imię i nazwisko: David Alan Angar), Ani-mator dr Frederick Animus, Astro Vance Vance 6 Astrovik, Black Tom (imię i nazwisko: Thomas Samuel Eamon Cassidy), skracane są też ich rzeczywiste pseudonimy, np. Impossible Man i Impossible Woman zwani są w skrócie Impy i Impet. Odrębne zagadnienie, o którym warto wspomnieć, to podwójna tożsamość superbohaterów, mająca odbicie w nazewnictwie 1. W zwyczajnym życiu bohaterowie komiksów identyfikują się imieniem i nazwiskiem. Po godzinach, dokonując heroicznych czynów przy użyciu swoich niezwykłych możliwości, funkcjonują pod pseudonimem. Zmieniają się ich właściwości, wygląd i nazwa. Clark Kent staje się Supermanem, Bruce Wayne Batmanem, Dr Theodore Ted Salis przeistacza się w Man-Thing, a Erotica Jones w Stripperellę, wzorowaną na Barbarelli. Motyw polimorfizmu bywa wykorzystywany przez twórców fabuł także w aspekcie humorystyczno-ironicznym, np. Peter Parker zapewnia sobie dodatkowe źródła dochodu fotografując do brukowych magazynów swoje alter ego Spidermana. Nazwy bywają nacechowane humorystycznie, pełniąc funkcję ludyczną, a także pośrednio wartościującą pozytywna lub negatywna ocena wyrażana za pomocą nazw znaczących może być sublimowana przez komizm, ironię, sarkazm wpisany w charakterystykę nosiciela nazw (Szewczyk 1993: 149). Zdarzają się parodie komiksowych schematów nazewniczych, np. Extra Special Biped, Arachnoid (analogicznie do android) Homo Sapiens, Mad Thinkers Awesome Android. Komiksowe antroponimy są zarówno patetyczne, jak np. Glory, Glorian, żartobliwe, np. Bubbles, Cherry Bomb, Blob, Scary Dude, jak i ironiczne Orphan-Maker. Rodzaj pseudonimu superbohatera wskazuje w takich wypadkach, jaki będzie to typ komiksu: hiperboliczne przedstawienie walki sił dobra i zła, żartobliwa historyjka obrazkowa czy opowieść pełna czarnego humoru. 1 Funkcjonowanie pseudonimu jest bowiem językowym skutkiem decyzji o takim rozdzieleniu wszystkich czynności jakiejś jednostki, aby część jej działań przypisywana była osobie fikcyjnej, lecz by nie pozostała całkowicie anonimowa. Inaczej mówiąc, mamy w tym wypadku do czynienia z dwoma odrębnymi płaszczyznami aktywności: jedną oficjalną (a dokładniej nie ukrywaną) i drugą w jakimś stopniu tajną, zakonspirowaną. Na tej ostatniej płaszczyźnie pseudonim identyfikuje sprawcę działań (choć w oderwaniu od właściwej nazwy osobowej). (Skulina, 1976: ). 7 Komiksowe antroponimy zaliczają się do kategorii nazw znaczących. Charakteryzują one swego nosiciela bezpośrednio lub pośrednio przez wywoływane konotacje. Podkreślają nie tylko zalety ciała, ale też umysłu. Występuje tu swoista konwencjonalność. Sama forma nazwy często wskazuje, iż określa ona bohatera komiksowego, jak np. onimy zawierające człon -man czy powstałe przez połączenie nazwy zwierzęcia z określeniem płci. Choć nosiciele omawianych onimów są bytami zupełnie fikcyjnymi, nie mającymi rzeczywistych odpowiedników w realnym świecie, to oni sami i ich nazwy są związani z mitologią, tradycją literacką (realizacja archetypowych wzorców bohatera i antybohatera) i filozoficzną (choćby przez zbliżenie do konwencji nietzscheańskiego nadczłowieka). BIBLIOGRAFIA: Bańko M. (red.), 2000, Inny słownik języka polskiego, Warszawa. Biolik M. (red.), 1993, Onomastyka literacka, Olsztyn. Kosyl Cz., 1993, Główne nurty nazewnictwa literackiego (zarys syntezy), (W:) Onomastyka literacka, Olsztyn, s Skulina T., 1976, Funkcje i antroponimiczny status pseudonimów, Studia Polonistyczne, s Szewczyk Ł. M., 1993, Funkcja wartościująca nazewnictwa literackiego (na materiale wybranych dzieł Adama Mickiewicza), (W:) Onomastyka literacka, Olsztyn, s Szyłak J., 1999, Komiks w kulturze ikonicznej XX wieku. Wstęp do poetyki komiksu, Gdańsk. 8
Search Related
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks